‘Milieuprobleem en we pakken wéér de boeren’

Boeren Boeren laten hun onvrede horen op het Malieveld.Het is voor velen niet alleen een demonstratie. Het is óók een gezellig samenkomen met gelijkgezinden.

Foto Novi Zijlstra

Tegen het middaguur verandert het Malieveld in een modderpoel. De duizenden boeren die er inmiddels op staan, deert het niet. Zij dragen klompen of stevige zwarte werkschoenen onder hun spijkerbroeken en overalls. De paar frietkramen die zich langs de rand van het veld hebben opgesteld, doen goede zaken. Maar de meeste demonstranten trekken pakketten dikbelegde boterhammen tevoorschijn. Biertje erbij. Hand op de schouder van hun maat. Het is voor velen niet alleen een demonstratie omdat de boeren het wispelturige landbouwbeleid zat zijn. Het is óók een gezellig samenkomen met gelijkgezinden.

Zie ook onze fotoreeks van de boerenprotesten van dinsdag

Eind van de ochtend had burgemeester Pauline Krikke (VVD) al besloten het maximaal toegestane aantal van 75 tractoren op het Malieveld los te laten – er komen er uiteindelijk 2.200. Nu staan ze trots en keurig in het gelid op het gras. Claas. Fenot. John Deere. Fendt. Glimmend groen, blauw, geel, rood frame, manshoge banden met vuistdiep profiel. Hier en daar zijn spandoeken aan een schepbak bevestigd. „Retteketet, wat een schijtkabinet.” „Eieren, vlees of friet, zonder boeren gaat het niet.” En: „Ook een vegetariër kan niet zonder Agrariër.”

Ook een vegetariër kan niet zonder Agrariër

Tekst spandoek

Om half een dringt de menigte richting podium. Inmiddels staat het Malieveld vol. Daar zullen dadelijk boerenleiders en politici de mensen toespreken. Jorrit Postma (31), melkveehouder in het Friese Longerhouw, maakt zich grote zorgen om de toekomst van zijn sector. Boeren, vertelt hij, moeten zich diep in de schulden steken om aan alle regels te voldoen die „Den Haag” hen oplegt. Zo heeft hij bijvoorbeeld recent voor 35.000 euro fosfaatrechten gekocht van een boer die ermee stopte. Dat was nodig, anders had hij een deel van zijn 180 melkkoeien moeten wegdoen. „Maar nu blijkt dat de overheid te veel fosfaatrechten heeft uitgegeven en die weer uit de markt wil halen. Over de rug van de veehouders.” Je weet nooit waar je aan toe bent, zegt Postma. „Ik moet steeds nieuwe aanpassingen doen om aan weer nieuwe regels te voldoen.”

Daarbij komt, zegt Postma, dat de prijs die boeren krijgen voor hun kwaliteitsproducten al jááaren niet meer is gestegen. „Dertig tot vijfendertig eurocent voor een liter melk. Maar alles erom heen is veel duurder geworden. Dan kan de politiek wel roepen: we gaan de veestapel halveren. Maar ik heb die 1,7 miljoen liter die mijn koeien jaarlijks geven, nodig om mijn schuld af te lossen en te leven.”

Lees ook: Als de aanstichter van de protesten spreekt, klinkt er vuurwerk

We zijn het zat, klinkt het van omstanders, die hun paraplu’s uitvouwen tegen de motregen. „Ga nu maar eens de toeristen aanpakken die voor een paar tientjes heel Europa doorvliegen. Of de automobilisten. Of de vervuilende bedrijven.” Cynisch: „Nee, we hebben een milieuprobleem en we pakken wéér de boeren.”

Postma knikt. „De tegenstanders krijgen eindeloos veel podium bij talkshows en in de media. Op die manier wordt de publieke opinie door een kleine groep mensen te veel beïnvloed.”

Activisten die tégen de boeren demonstreren, daar was biologische melkveehouder Remco Aalbers, bekend uit het televisieprogramma Boer zoekt vrouw, vanmorgen bevreesd voor geweest. „Die halen het bloed onder de nagels van de agrariërs vandaan. Ze maken hun punt met filmpjes en foto’s van wantoestanden die zogenaamd bij Nederlandse boeren zijn gemaakt. In werkelijkheid komen die uit het buitenland of zijn gefotoshopt.”

Maar op deze dag in Den Haag blijven tegendemonstranten weg van het Malieveld. Ergens in de middag duikt een klein groepje op naast het Centraal Station. Een jonge vrouw roept door een megafoon. Op een bord: „Onze enige toekomst is plantaardig. Help veehouders met de transitie”. Op het Malieveld blijft de hele dag een festivalachtige sfeer hangen. Er wordt gejuicht voor boerendochter Anna die op het podium stelt dat „de boeren de schuld krijgen van de klimaatvervuiling maar er wordt niet gekeken naar de hoeveelheid CO2 die wordt opgenomen door de gewassen, er wordt niet gekeken naar de zonnepanelen”.

Als de Tweede Kamerleden van Denk, Tunahan Kuzu en Selcuk Özturk het terrein komen opwandelen, worden ze agressief bejegend. „Ga terug naar je eigen land.” De mannen draaien om, zonder hun steun te hebben kunnen betuigen.

Aan het eind van de dag overheerst het gevoel dat de boeren een punt hebben gemaakt. Ad Brandwijk, melkveehouder uit Molenaarsgraaf: „Het voelde als één grote familie”, zegt hij. De politie stelde zich terughoudend op, zegt hij. „Narigheid heb ik niet gezien.”