Kamer: China-strategie van kabinet moet opnieuw

China-nota De Kamer wil meer lezen over mensenrechten in de China-strategie van het kabinet. „Zinloos huiswerk”, vindt VVD-minister Blok.

De passages over mensenrechten in de nieuwe China-strategie van het kabinet zijn te zwak en moeten opnieuw. Dat heeft de Tweede Kamer maandag geconcludeerd, na een turbulent verlopen debat met minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD).

Behalve de VVD hadden vrijwel alle partijen forse kritiek op de strategie, inclusief de drie coalitiepartners van de VVD: CDA, D66 en ChristenUnie. De Kamer vindt dat de slechte behandeling van christenen, Oeigoeren, Tibetanen en mensenrechtenactivisten in het document niet duidelijk genoeg wordt benoemd en vindt dat het kabinet teveel meegaat in de Chinese kijk op normen en waarden.

Lees ook: hoe China de onderdrukking van de Oeigoeren ontkent

Blok ergerde zich zichtbaar aan de kritiek. Herhaaldelijk daagde de minister de Kamerleden uit om „een land aan te wijzen dat actiever is op het gebied van mensenrechten dan Nederland”. Hij wees erop dat hij vorige week nog, in de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York, had deelgenomen aan een bijeenkomst over de onderdrukking van de Oeigoeren. Hij verwees de Kamer ook naar de eerstvolgende jaarlijkse mensenrechtennota. Daarin, beloofde Blok, zal het kabinet veel uitgebreider ingaan op de situatie in China.

Bloks onverzettelijkheid was olie op het vuur: uiteindelijk werden twintig moties ingediend. Voor die van CDA-Kamerlid Martijn van Helvert over het deels herschrijven van de nota – „geen zinvol huiswerk” volgens Blok – was zelfs uit onverwachte hoek steun, van Denk, SP en mogelijk ook de Partij van de Dieren. Ook voor een D66-motie die het kabinet oproept zich „vaker en stelliger” uit te spreken over mensenrechten is er een meerderheid. Volgende week wordt over de moties gestemd.

In de in mei al gepubliceerde, 50 A4-tjes tellende strategie probeert het kabinet een antwoord te formuleren op de toenemende economische en geopolitieke invloed van China. De bezorgdheid hierover groeit, door recente gevallen van bedrijfsspionage, Chinese investeringen in voor Europa strategische sectoren en infrastructuur en de dominantie van het Chinese Huawei bij de aanleg van supermoderne 5G-telecomnetwerken.

Lees ook: over hoe China nu al overal in Nederlandse netwerken zit

Het handjevol pagina’s over mensenrechten vonden Kamerleden maandag te karig. „Het centrale probleem is dat het mensenrechtenbeleid van Nederland en van de EU ten opzichte van China niet werkt”, zei Bram van Ojik (GroenLinks). „De schendingen nemen toe, niet af, en een China-strategie zou moeten beginnen met die erkenning.” PVV-Kamerlid Raymond de Roon had zich geërgerd aan een foto in de nota van „een glimlachend Chinees stelletje dat langs een bollenveld rijdt”. „Dit is geen strategie, maar een brochure.” Ten aanzien van Huawei, door hem de „draak van Troje” genoemd, komt het kabinet „besluiteloos” over.

VVD’er Sven Koopmans nam het als enige op voor Blok. Volgens hem zal China een te felle toon uit Nederland „even negeren”. Hij adviseerde zijn mede-parlementariërs om hun „innerlijke Don Quichot” in bedwang te houden. Maar CDA’er Van Helvert waarschuwde dat de Kamer het ‘waardenhoofdstuk’ in de nota desnoods zelfs zou herschrijven.