Corruptie-onderzoek legt bom onder stadsbestuur Den Haag

Corruptie Twee Haagse wethouders worden verdacht van omkoping en het schenden van het ambtsgeheim. Het verbaast niemand, de vraag is wel hoe het stadsbestuur dit te boven komt.

Het stadhuis van Den Haag.
Het stadhuis van Den Haag. Foto Chris Mueller

Twee wethouders op non-actief, verdacht van ambtelijke corruptie, omkoping en het schenden van het ambtsgeheim. Een doorzoeking van werkkamers, ook van ambtenaren, op het Haagse stadhuis. Ontredderde fractievoorzitters, van college- én oppositiepartijen. „Dit is een bom onder het stadsbestuur”, zegt een van hen. De vraag is niet meer of het college in de hofstad zijn termijn zal afmaken, maar hoe lang het nog zit.

Al voordat het Openbaar Ministerie dinsdagochtend het onderzoek aankondigde tegen wethouders Richard de Mos (Economie en Binnenstad) en Rachid Guernaoui (Financiën), beiden van Groep de Mos/Hart voor Den Haag, zou het een hete herfst worden voor het Haagse stadsbestuur.

Lees ook een reconstructie van de vuurstapels: De gemeente maakt de vreugdevuren mogelijk, de bouwers wanen zich de baas

Donderdagochtend komt het rapport uit van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid (OVV) over de vuurstapels in Duindorp en op Scheveningen, waarvan de laatste op oudejaarsnacht zorgde voor een enorme vonkenregen. Dan zal duidelijk worden of burgemeester Pauline Krikke (VVD) juist heeft gehandeld door het aansteken van de vuren – die werden gedoogd, maar niet legaal waren – niet af te blazen toen ze hoogten van boven de 38 meter bereikten. En dan is er nog gedonder met Haagse marktkooplui over geld, een slepende – en openbare – twist tussen wethouders over afvalinzameling, en een structureel begrotingstekort van jaarlijks 70 miljoen euro.

De dinsdagochtend begon met het boerenprotest op het Malieveld, waardoor er zoveel tractoren in de stad kwamen dat de burgemeester na overleg met de driehoek sprak over „een onveilige situatie”. Dát was toen voor sommige politieke partijen nog het eerstvolgende agendapunt: had Krikke niet opnieuw een veiligheidssituatie onderschat?

Maar dit, zeggen verschillende fractievoorzitters, is ongekend. De Rijksrecherche valt immers niet zo maar een stadhuis binnen of woningen van wethouders. De Mos en Guernaoui worden bovendien niet verdacht van „betrokkenheid bij” maar „van” strafbare feiten. De burgemeester had hun dinsdagmiddag gevraagd tijdelijk terug te treden, in afwachting van de uitkomsten van het onderzoek. Daar geven beiden gehoor aan, al schrijven ze in een verklaring: „We herkennen ons niet in de verdachtmakingen.”

Lees over de campagne van Groep de Mos:Stadsmariniers en vrij parkeren: in Den Haag kan Groep De Mos de grootste worden

Geen verbazing

Niet dat het onderzoek van het OM Haagse politici verbaast, rond Groep de Mos hangt al sinds de oprichting een zweem van belangenverstrengeling. De campagne van de partij werd gefinancierd door donaties, onder anderen van een van de horecaondernemers die nu verdacht wordt van omkoping. Oprichter Richard de Mos noemde dat toen tegenover NRC „creatief campagnevoeren”. Hij is trots op zijn band met ondernemers. De raadsleden van Groep de Mos gaan er op sociale media met de slogan „wij regelen het” prat op snel zaken voor individuele burgers te fiksen. Hun opponenten noemden het „cliëntelisme”.

Dat het OM onderzoek doet naar een drietal Haagse horecaondernemers en de manier waarop zij nachtontheffingen hebben gekregen, verbaast ook weinigen op het stadhuis. De gemeenteraad voerde daar met De Mos al in mei een debat over: de vergunning om ’s nachts langer open te mogen zijn gold maar voor een aantal zalencentra, waarvan twee zijn partij sponsorden. Nadat nét bekend was dat het principe van ‘eerst komt, eerst maalt’ zou gelden, kwamen de ontheffingsaanvragen van zijn sponsoren binnen.

De Mos deed kritiek tijdens een raadsdebat af als „prietpraat”. Maar oppositiepartijen wisten dat hij, toen hij nog raadslid was, in 2017 ook al geprobeerd met een motie en schriftelijke vragen al een nachtvergunning voor deze zalencentra te regelen. Bij het OM waren er kennelijk al aanwijzingen voor mogelijke omkoping toen hij en Guernaoui wethouders werden: het onderzoek naar beiden is in 2018 begonnen.

De vraag is hoe het college dit te boven komt. Groep de Mos is de grootste partij in de raad (een raadslid, partner van een van de horecaondernemers, wordt eveneens verdacht van omkoping en het schenden van het ambtsgeheim) en ook als De Mos en Guernaoui onschuldig blijken te zijn, blijft het stigma van belangenverstrengeling aan de partij kleven. Terwijl de een economie in zijn portefeuille heeft en de ander financiën. Coalitiepartners VVD, D66 en GroenLinks zeggen zich in een verklaring „te gaan beraden op de ontstane situatie”: integriteit staat boven alles, zeggen zij en „het stadsbestuur moet boven iedere twijfel zijn verheven”. Mocht het college vallen, dan wordt het vormen van een nieuw bestuur lastig. Er zijn weliswaar vijftien partijen, maar daarvan zijn er zes eenmansfracties.

Het debat dat zal volgen op het OVV-rapport over de vuurstapels gaat bovendien ook een andere dynamiek krijgen. De aandacht is even verlegd van de burgemeester naar Groep de Mos. Die de sponsors waren van de vuurstapels.