Vlaanderen krijgt een centrum-rechtse coalitie, zonder Vlaams Belang

Vlaanderen De laatste Belgische deelstaat heeft een regering. Vlaams Belang mag niet meeregeren. Ondertussen is een landelijke regering nog niet in zicht.

Een persfotograaf probeert foto's te nemen van de formatie van de Vlaamse regering, 29 september 2019.
Een persfotograaf probeert foto's te nemen van de formatie van de Vlaamse regering, 29 september 2019. Foto Nicolas Maeterlinck / Belga Photo

Nog nooit duurde het zo lang om een Vlaamse regering te vormen. Maandagochtend maakten de onderhandelaars bekend dat het, ruim vier maanden na de Belgische verkiezingen van 26 mei, dan toch gelukt is. Een combinatie van rechts-conservatieve Vlaams-nationalisten, christen-democraten en liberalen, die de vorige vijf jaar ook regeerde, gaat de deelstaat leiden. De tweede grootste partij van Vlaanderen, het rechts-populistische Vlaams Belang, valt buiten de coalitie.

N-VA, Open VLD en CD&V kwamen na een marathonvergadering van 21 uur tot het regeerakkoord. Jan Jambon van de grootste partij, de N-VA, zal minister-president worden. Hij sprak op Twitter van een „stevig pakket aan maatregelen voor een sterk Vlaanderen”.

In het akkoord, dat om 12.00 uur op een persconferentie werd gepresenteerd, wordt het inburgerings- en integratiebeleid aangescherpt. Nieuwkomers moeten straks betalen voor hun inburgeringsexamen, en pas na tien jaar maken ze aanspraak op sociale woningen. Daarmee probeert de coalitie tegemoet te komen aan de wensen van kiezers van het migratiekritische Vlaams Belang, dat bij de verkiezingen tweede werd. De N-VA zat lang met Vlaams Belang om tafel, maar andere partijen weigerden met de populisten samen te werken. Volgens de laatste peiling zorgde de uitsluiting van Vlaams Belang voor onvrede bij kiezers. Bij nieuwe verkiezingen zou Vlaams Belang de grootste partij kunnen worden.

De regering besloot verder onder meer dat op scholen een nog samen te stellen ‘Vlaams canon’ onderwezen zal worden, en dat er meer geïnvesteerd gaat worden in fietspaden. Tegen 2050 wil Vlaanderen 80 procent minder broeikasgassen uitstoten. De begroting zal pas in 2021 weer even in evenwicht zijn, om daarna weer in het rood te duiken door nieuwe investeringen. In 2024 zou de begroting dan weer in balans moeten zijn. Ook in Wallonië en Brussel mikken ze op een begrotingsevenwicht in 2024, terwijl de Europese Commissie in juni nog kritiek uitte op België vanwege zijn buitensporige begrotingstekort. Het maakt de uitdaging voor de laatste nog te vormen regering, de federale, nog groter.

Nog geen federale regering

De Vlaamse is één van de zes regeringen in België. Eerder werden al een regering voor de Duitstalige gemeenschap, het Brussels gewest, Wallonië en de Franstalige gemeenschap gevormd. Vlaanderen bleef als laatste deelstaat over. Voor de federale regering zitten de gesprekken vooralsnog volledig vast.

De verkiezingsresultaten in de landsdelen waren tegenovergesteld. Rechts won in Vlaanderen, links in Franstalig België. In Wallonië en Brussel is een paarsgroen regeerakkoord bereikt, tegenover het centrumrechtse in Vlaanderen. De grootste partijen van beide landsdelen, N-VA in Vlaanderen en PS in Franstalig België, hebben vier maanden na de verkiezingen nog niet met elkaar om tafel gezeten.

Het lijkt daarmee inmiddels onmogelijk dat er voor 31 oktober, de verwachte Brexit-datum, een federaal akkoord komt. België zou een van de zwaarst getroffen EU-landen zijn bij een Brexit, maar met een demissionaire minderheidsregering aan de macht zal het lastig worden daartegen actie te ondernemen. Men vreest steeds meer voor een scenario als in 2010, toen de formatie van een federale regering 541 dagen duurde.

Lees ook ons interview met Paul Buysse, voorzitter van de Brexit High Level Group, over de grote gevolgen van de Brexit voor België.

Met zes regeringen, 537 parlementsleden en welgeteld vier ministers van Energie heeft België een van de meest complexe politieke systemen ter wereld. Er is een Brusselse, Vlaamse, Waalse, Franstalige, Duitstalige en federale regering. In deze video leggen wij uit waarom het systeem schuurt en werkt tegelijk.

Dit bericht van maandagochtend is aangevuld na de presentatie van het regeerakkoord maandagmiddag.