Tijdschriften in de knel door stilvallende persen

Grafische sector Het faillissement van enkele grote drukkerijen brengt Nederlandse tijdschriften dit jaar in de problemen. Zo verscheen LINDA. te laat.

Donald Duck (Sanoma, oplage ruim 200.000) wordt nu in Polen gedrukt.
Donald Duck (Sanoma, oplage ruim 200.000) wordt nu in Polen gedrukt. Foto GinoPress

Op 5 september was Barbara van Erp jarig, en dus lette de uitgever van Saar Magazine een dagje niet op het nieuws. Toen ze de volgende ochtend wakker werd, bleek ze overspoeld met berichtjes. ‘Weet je wel dat je drukker ermee stopt?’

Corelio Printing, waar het maandblad voor 50-plus-vrouwen werd gedrukt, bleek gesneuveld. De Vlaamse drukkerij was twee weken eerder al failliet verklaard, maar leek te worden gered. „De accountmanager van Corelio vertelde ons: niets aan de hand, we worden overgenomen.” Toen dat mislukte en de persen stopten, was alleen de cover gedrukt van de nieuwe Saar (oplage: 30.000).

Razendsnel moest Van Erp met haar uitgeverij Snippet Concepts een nieuwe drukker vinden. Stomtoevallig had ze een afspraak staan met een vertegenwoordiger van een drukkerij in Estland, Printall. Die had ruimte op de pers en bleek zelfs iets goedkoper dan Corelio. Uiteindelijk lag Saar woensdag één dag verlaat in de winkels en is de schade klein. „Het was vooral veel gedoe.”

LINDA

Ook maandblad LINDA. was al deels gedrukt toen de persen van Corelio stopten. Door de gedwongen stap naar een nieuwe drukker verscheen het oktobernummer pas afgelopen dinsdag, een week later dan gepland. De financiële gevolgen zijn „te overzien”, zegt Mariëlle Arts van uitgever Mood for Magazines (eigendom van Talpa).

Uitgeverij New Skool Media (NSM) moest voor veertien van de negentien bladen die het uitgeeft op zoek, vertelt directeur Erwin van Luit. Vier bladen, waaronder Formule 1 en ZIN, verschenen daardoor verlaat. Gelukkig voor NSM was het „redelijk in staat” met de nieuwe producenten vergelijkbare deals te sluiten. Vervelender was de tijd die het opslokte. „Je moet nieuwe contracten aangaan, processen met de nieuwe drukkers opnieuw inrichten.” Ook WPG (Vrij Nederland, Happinez) en Sanoma (Viva, AutoWeek, Story) moesten op zoek naar andere grafische leveranciers.

Corelio is de tweede grote drukker die dit jaar failliet ging. Eerder trof dat lot de Roto Smeets Group, met locaties in Weert, Deventer en Doetinchem (de laatste maakte een doorstart) met 600 ontslagen tot gevolg. Roto Smeets drukte onder meer Donald Duck en Libelle van Sanoma, Voetbal International van WPG en Elsevier en BeleggersBelangen van NSM.

De oplages van de meeste tijdschriften dalen al jaren. Consumenten kopen minder bladen en spenderen meer tijd online, en ook adverteerders bewegen daarheen. Deze klappen treffen allereerst de bladen zelf, maar dreunen door tot het einde van de keten, bij de drukkerijen.

„De markt staat enorm onder druk”, zegt Fons Bakkes, tot vorige week directeur van de branche-organisatie voor de grafische sector KVGO. Vooral drukkers van tijdschriften zijn kwetsbaar – krantendrukkers staan volgens hem steviger dankzij „geslaagd consolidatiebeleid” (fusies en overnames). Niettemin zijn de recente faillissementen uitzonderlijk. „Het is niet normaal dat zulke grote bedrijven zo plotsklaps omvallen.”

Bakkes spreekt van overcapaciteit: er zijn meer dan genoeg persen voor de te produceren (dalende) oplages. Niet dat uitgevers kunnen kiezen uit een overvloed aan drukkerijen. NSM moest haar titels na het Corelio-faillissement na veel gepuzzel over vier producenten verdelen. Ook LINDA. had moeite een bedrijf te vinden dat snel de gewenste kwaliteit kon leveren door de hoge oplage en doordat de glossy op speciaal papier en formaat verschijnt. Bakkes: „Drukkers zijn niet inwisselbaar.”

Geen wondermiddel

Roto Smeets en Corelio waren deel van de internationale Circle Media Group (CMG). Corelio pas sinds vorig jaar. CMG wilde ‘een leidende rol spelen in de noodzakelijke consolidatie’ in de sector. Consolidatie kan overcapaciteit tegengaan, zegt Bakkes. „Maar het is geen wondermiddel.”

De missie van CMG slaagde niet. Veel dochters gingen dit jaar failliet of werden afgestoten. De Belgische vakbond ABVV zei in De Gazet van Antwerpen dat CMG Corelio had laten „verpieteren”. Corelio zou worden gekocht door Moderna Printing, maar dat trok zich terug, mede omdat tientallen bladen er na het initiële faillissement schichtig vertrokken.

Nu de spoeling hier dunner wordt, komen drukkerijen verder weg in beeld. Sanoma laat Donald Duck nu in Polen drukken en LINDA. overweegt de productie in Oost-Europa onder te brengen. „Dat is iets goedkoper. Al willen we gelet op het milieu het liefst niet zo’n lang transport”, zegt Mariëlle Arts. Ook WPG en New Skool onderzochten de mogelijkheid van productie in Oost-Europese landen, maar bleven in Nederland of België.

Barbara van Erp (Saar) is in elk geval tevreden met haar Estse drukker, (waarvan het veelzeggend is dat die een website in het Nederlands heeft), zegt ze nadat de vrachtwagen in Amsterdam is langsgeweest. „Op de terugweg naar Estland neemt hij bloemen uit Nederland mee.”