Met het vertrek van Thieme verliest de Partij voor de Dieren haar boegbeeld | Kaag tart Hoekstra

De Haagse Stemming Met Esther Ouwehand, Karen Gerbrand en Sigrid Kaag Segers. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

De Haagse Stemming

Marianne Thieme belichaamde de Partij voor Dieren. Nu vertrekt ze na dertien jaar uit de Tweede Kamer. De VVD gaat de meeste pijn voelen in het stikstofdossier. En Sigrid Kaag deelt subtiel steken uit binnen de coalitie en binnen haar eigen partij.

POLITIEK DIER: “Voor andere politieke partijen is dierenrechten nog altijd een bijgerecht”, zei Marianne Thieme in 2006 (in een interview dat verder vooral om haar katten draaide). “Wij zijn blij als ze het onderwerp waar wij voor staan gaan overnemen en misschien zal onze partij dan overbodig worden.” Dertien jaar en 24 verkiezingscampagnes later vertrekt Thieme uit de Tweede Kamer, kondigde ze zondag aan. De Partij van de Dieren mag dan niet overbodig zijn geworden, succesvol is ze zeker. Bijna al die 24 campagnes eindigden in extra stemmen en zetels. Thieme bouwde de partij uit tot een grote organisatie en inspireerde een beestenboel aan dierenpartijen in de rest van de wereld. Pas de laatste maanden werden scheurtjes zichtbaar in de partij die voor de buitenwereld altijd gesloten en moeilijk doorgrondbaar bleef: de dit jaar gekozen partijvoorzitter wordt door de rest van het bestuur dwarsgezeten en Kamerlid Femke Merel van Kooten klaagde over een ‘angstcultuur’ en stapte uit de fractie. Maar blik dan nog eens terug en zie: nooit praatte het parlement zoveel over klimaat, milieu, natuur en dier als nu.

Politiek dier 2.0: Thieme wordt als fractievoorzitter opgevolgd door Esther Ouwehand. Ouwehand werd in 2010 nog zonder opgave van reden van de kandidatenlijst gehaald (waarom dat gebeurde, is nooit duidelijk geworden). Maar ze is naast Thieme ook de enige veteraan in de Kamerfractie en ze trad het afgelopen jaar al op als vervanger toen Thieme een aantal maanden afwezig was. Als Thieme komende maand ook als Kamerlid vertrekt, neemt Eva van Esch – nu nog fractievoorzitter van de PvdD in Utrecht – haar plaats in.

ZONDER MENSELIJKHEID: Ook in dat andere gesloten bolwerk, dat van de PVV, kregen we dit weekend een inkijkje. Voor zulke inkijkjes zijn we al jaren aangewezen op PVV’ers die uit de partij stappen of op weg naar de uitgang zijn. Dat is voor Karen Gerbrands anders. Ze zit nog wél in de Haagse gemeenteraad voor de PVV, ze was er zelfs de lijsttrekker, maar voelt zich niet meer thuis in de partij sinds de zelfmoord van haar partijgenoot en vriendin Willie Dille, met wie ze jaren in de raad en in de Tweede Kamer zat. Wat Gerbrands in een uitgebreid interview met NRC vertelt, is soms onthullend: PVV-Kamerleden die notities maken bij fractievergaderingen en die naar buiten dreigen te brengen als ze van PVV-leider Geert Wilders geen hoge plaats op de kandidatenlijst krijgen. En soms vooral treurig: na de dood van Dille miste ze bij de PVV de “menselijkheid” die ze nodig had. Als die er niet komt, voorspelt ze, gaat de partij op den duur “naar de klote”.

🎧 Wat wij luisteren: Hoe beschrijf je zo’n gevoelig onderwerp? Hoe check je alle beweringen? En hoe past Gerbrands’ verhaal bij wat we weten over de PVV? Petra de Koning en Enzo van Steenbergen, de twee auteurs, vertellen over hun afwegingen in onze NRC-podcast Haagse Zaken.

VVD-PIJN: Er is een hele rij aan mogelijke maatregelen om de stikstofcrisis te lijf te gaan, schreef Tom-Jan Meeus dit weekend. Maar als één partij er de consequenties van gaat voelen, dan is het wel de VVD. Van alle maatregelen zijn namelijk alleen uitstel (of afstel) van de opening van Lelystad Airport en een verlaging van de maximumsnelheid, twee VVD-stokpaardjes, snel te organiseren. Andere ideeën, zoals het uitkopen van boeren, kosten veel meer tijd. En dan moest de VVD die suggesties ook nog eens aangereikt krijgen door partijcoryfee Johan Remkes. Laat die vorig jaar net door de VVD-top gepasseerd zijn voor een plek op de kandidatenlijst bij de Eerste Kamerverkiezingen. Toeval? Bij de VVD denken ze van niet.

KAAG DEELT UIT: Niet alleen de flanken verliezen de nuance in het integratiedebat, aldus Sigrid Kaag (Handel, D66) dit weekend op een symposium over tolerantie. “Ook vanuit het politieke midden horen we dat veel te veel op het terrein van migratie en integratie niet goed gaat, en dat de wederkerigheid bij nieuwe Nederlanders ontbreekt.” Zijn naam wordt niet genoemd, maar het is wel duidelijk dat Kaag doelt op coalitiegenoot Wopke Hoekstra (Financiën, CDA). Die had het in zijn HJ Schoolezing eerder deze maand nog over “een gebrek aan wederkerigheid”. Zo kregen we in korte tijd twee visies op integratie in de coalitie te zien – en twee mogelijke partijleiders die zich opwarmen voor de volgende verkiezingen.

Kaag deelt uit II: En Hoekstra is niet de enige die tussen de regels wordt aangesproken. D66-leider Rob Jetten schreef in mei van dit jaar dat bekendheden als Kamervoorzitter Khadija Arib en voetballer Hakim Ziyech bewijzen dat de integratie van Marokkaanse Nederlanders een “doorslaand succes” is. En wat zegt Kaag nu? “Het is verleidelijk om hier te wijzen op enkele ‘successen’. Maar ik vind het ongemakkelijk als mensen zeggen: ‘in Nederland kun je als Marokkaanse-Nederlander als je je best doet burgemeester van Rotterdam worden, of voorzitter van de Tweede Kamer’. Alsof je pas meetelt of goed bent geïntegreerd als je iets bereikt wat überhaupt maar door een paar mensen ieder decennium in heel Nederland wordt bereikt.”

GEEN WOORD CHINEES BIJ: Geen vuist, maar een slap handje. Tweede Kamerleden zijn niet erg onder de indruk van de China-nota van het kabinet, waarover vandaag in de Kamer wordt gedebatteerd. Bij de publicatie zei minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) nog dat hij er maanden aan had gewerkt en dat het tijd was machtspolitiek te bedrijven. De Kamer ziet vooral gebreken. De hachelijke situatie van de Oeigoeren? Daarvoor is in de nota nauwelijks aandacht. Bedrijfsspionage en kennisdiefstal op universiteiten? Geen woord. Oneerlijke handel? Njet. Bram van Ojik (GroenLinks): “Het heette eerst een strategie en nu is het een nota – dat zegt alles.”

WAT WIJ LEZEN: De oorlog bij de Amsterdamse brandweer liep zo uit de hand dat commandant Leen Schaap, die orde op zaken moest stellen, pas in zijn auto stapte nadat hij had gecontroleerd of de remkabels niet waren doorgesneden. Vandaag zwaait Schaap gedwongen af: volgens burgemeester Femke Halsema had hij te weinig steun in het korps. Schaap ziet het anders, vertelt hij vrijuit in NRC. Hij móest wel botsen met de kazernes, als hij de verziekte bedrijfscultuur bij de brandweer om wilde gooien. Het is allemaal extra lezenswaardig nadat binnen één week tijd ook twee teamchefs van de Nationale Politie naar huis zijn gestuurd.

QUOTE VAN DE DAG:

“Ik heb hem altijd een briljante politicus gevonden en kon vreselijk genieten van zijn optredens in de Kamer. Maar ik kan het allemaal niet meer los zien van wat er is gebeurd. We zijn niet één club.”

Karen Gerbrands miste na de dood van haar vriendin en partijgenoot Willie Dille menselijkheid bij Geert Wilders en de PVV.