Het nieuws repareren op wereldschaal

The Correspondent De crowdfunding was een succes. Nu moet de Engelstalige editie van De Correspondent zich waarmaken. ‘Unbreaking the News’ voor de hele wereld. „Allemaal in één stuk? Poeh.”

Rob Wijnberg van De (en The) Correspondent (midden, in het zwart) tijdens de klimaatdemonstratie van vrijdag in Den Haag.
Rob Wijnberg van De (en The) Correspondent (midden, in het zwart) tijdens de klimaatdemonstratie van vrijdag in Den Haag. Foto’s Novi Zijlstra

Rob Wijnberg dirigeert rond half één vrijdagmiddag een handvol collega’s en tientallen leden van De Correspondent naar het startpunt van de Klimaatmars, op de Koekamp naast het Malieveld in Den Haag. Het online-medium is erbij, met op protestborden ‘De Groene Eeuw’ als leus. De mars is „een extra krachtig middel omdat het dit keer kinderen zijn die ons hebben gevraagd te komen staken”, las de oproep op de website. „En ze vragen om gehoord te worden.”

Lees ook: Website The Correspondent haalt 2,5 miljoen dollar op en kan beginnen

Aan de vooravond van de lancering van The Correspondent domineert het onmetelijke thema van deze tijd: klimaatopwarming. Maandag, zes jaar na de oprichting van De Correspondent, publiceert de Engelstalige uitbreiding zijn eerste verhalen. Het succes van de vorig jaar in de VS gevoerde crowdfundingcampagne moet zich vanaf nu gaan vertalen in een bestaansrecht op langere termijn.

Transnationaal medium

Hoe krijg je een internationaal publiek zover te willen (blijven) betalen voor ‘constructieve journalistiek’, zonder geografische focus? Kan het zijn dat de slagingskans van dit ‘transnationaal’ medium zich verengt tot de vraag of het een internationaal publiek kan vasthouden rond dit allesomvattende thema?

Rosan Smits, hoofdredacteur van (de Nederlandstalige) De Correspondent, ziet uit naar de samenwerking tussen de Nederlandse klimaatcorrespondent Jelmer Mommers en de Amerikaanse meteoroloog en klimaatactivist Eric Holthaus – die een internationaal publiek moet gaan bereiken, bijvoorbeeld via zijn bijna half miljoen twittervolgers. „Ik denk dat die elkaar tot grote hoogte gaan stuwen”, zegt Smits over beide correspondenten. Maar het gaat haar te ver om internationaal succes op te hangen aan de impact die de klimaatverhalen gaan hebben – of niet. „Daarmee relativeer je andere thema’s, ik denk ten onrechte.”

Misschien, zei Rob Wijnberg afgelopen week in De Correspondent-podcast Goed Nieuws in gesprek met Joris Luyendijk, „komen we over twee jaar tot de conclusie: leuk geprobeerd, maar mensen identificeren zich helemaal niet met dit soort gemeenschappen. Ik sluit dat niet uit, maar dan wel: eerst proberen.” De begroting voor het eerste jaar ‘internationaal’ is 3,6 miljoen euro. Daarvan kunnen vijf vaste fulltimers betaald worden. „Als ik dan ‘global’ hoor, heb ik als eerste de neiging om te denken: ja, ho, wacht, dat is het streven, het ideaal”, zei Wijnberg. „Maar ik heb niet de illusie dat wij vanaf vijf plekken de wereld bestrijken.”

Nieuwe correspondenten

Eliza Anyangwe uit Kameroen leidt de internationale redactie vanuit Amsterdam. Er is, naast de Amerikaanse meteoroloog Holthaus, die vliegen heeft afgezworen, de Nigeriaanse OluTimehin Adegbeye (correspondent ‘Othering’). Uit India komt Tanmoy Goswami, die taboedoorbrekend wil schrijven over geestelijke gezondheid en benadrukt zelf gebukt te gaan onder depressies. De Italiaanse Irene Caselli is correspondent ‘Eerste Duizend Dagen’, Nesrin Malik uit Engeland schrijft over ‘Betere Politiek’. Ieder werkt in principe vanuit huis. Freelancers worden nog geworven voor andere deelgebieden. Daarbij worden expliciet vertegenwoordigers van minderheidsgroepen uitgenodigd naar voren te stappen.

Het is de typische opdeling van De Correspondent: de persoonlijke belangstelling van de journalist als leidraad om zo thema’s en ontwikkelingen in „andere categoriën, in andere prisma’s te gieten dan je gewend bent”, aldus Wijnberg. Gaat het werken op wereldschaal?

Joris Luyendijk, scheidend presentator van de Goed Nieuws-podcast, weet uit eigen ervaring bij de Britse krant The Guardian hoe lastig het is om diverse geografische gebieden te bedienen. Hoe schrijf je over Brexit voor Amerikanen? Hoe voor Europeanen? Hoe voor Engelsen? Luyendijk in de podcast: „Allemaal in één stuk? Poeh.”

Misschien plooit de tijd zich langzaam naar de mal van de optimistisch-activistisch getoonzette verhaalvertelling die de club van Wijnberg bedrijft. Teun Gautier, voormalig uitgever van De Groene Amsterdammer en betrokken bij de oprichting van De Correspondent zes jaar geleden, zegt dat The Correspondent „een icoon kan worden van een beweging”, maar dan wel „met een zware ideologische lading, met hun ‘constructive journalism’. De wereld beter willen maken. Doe je dat niet, dan heb je geen propositie.”

Hij ziet dat breder dan inhaken bij de klimaatbeweging. „Over de hele progressieve as zijn allerlei gerelateerde onderwerpen, de discussie over kapitalisme bijvoorbeeld. Kijk ook naar wat (de progressieve Democraat) Alexandria Ocasio-Cortez losmaakt in de VS. Of het nou toeval is of niet, die thema’s lijken te convergeren met de visie van De Correspondent.”

Toeval

Gautier noemt bewust het woord toeval. „Er zit iets ongebalanceerds in. Ze zijn twee jaar geleden begonnen om Amerika te veroveren, dat is gaandeweg veranderd. Ok, nu bedien je 130 landen, maar het verhaal zit niet stevig in elkaar. Het is een vrij toevallig concept.” Dat, zegt hij, wel degelijk kan aanslaan. „Maar je moet als lezer wel kunnen herkennen wat je leest. Zie het als een bijl, die moet gewicht hebben én een scherpe punt. Het verhaal moet massa hebben, maar ook een punt – ‘paf’, herkenbaar zijn.” Hij zag zelf veel meer kansen in een pan-Europees medium. „Daar ligt echt een gat.”

De Correspondent-uitgever Ernst-Jan Pfauth erkent dat in de organisatie niet iedereen de internationale tak zag zitten. „In een bedrijf met zestig mensen is het uiteraard zo dat mensen heel verschillend denken over grote (en kleine) plannen”, appt hij. „Dat is maar goed ook.”

Unbreaking

Plots is Wijnberg weg bij de klimaatmars. Hij is druk, te druk om te bellen zelfs. De lancering vergt vrijwel elke vrije minuut van de dag. Zijn journalistiek-onderzoekend activisme heeft nu een mondiaal platform, maar het genezen van de Amerikaanse journalistiek lijkt niet meer de ambitie. In de campagne in de VS, ‘Unbreaking the News’, sprak Wijnberg met grote stelligheid over de schadelijkheid van de traditionele journalistiek. Hij twitterde met een schelheid die ergernis wekte bij vertegenwoordigers van ‘oude media’. Maar het was campagnetijd: ze kwamen uit Nederland, ze moesten gehoord worden.

Wijnbergs geestverwant Jay Rosen, een van de ambassadeurs van The Correspondent, duwde de 1,8 miljoen dollar kostende campagne over de barrière van 2,5 miljoen dollar opbrengst nadat hij bij de populaire talkshow The Daily Show was aangeschoven.

De opwinding rond de geslaagde crowdfunding maakte dit voorjaar plaatst voor verontwaardiging, toen bleek dat er toch geen vestiging in de VS komt. Te laat weerspraken Pfauth en Wijnberg het beeld, uitgedragen door ambassadeurs en op zijn minst geïmpliceerd in een vacature, dat ze permanent vanuit New York zouden opereren. Terwijl dat al in een vroeg stadium financieel onhaalbaar en qua leidinggeven onwenselijk bleek. ‘We screwed up’, gaven ze uiteindelijk toe. Wie zijn lidmaatschap wilde herroepen, kon zijn geld terugkrijgen. Volgens Pfauth hebben 250 mensen dat gedaan, een half procent.

Activisme?

Wat de leden kunnen verwachten is: minstens één verhaal per dag. Klimaatcorrespondent Holthaus behandelt „de onvermijdelijkheid van radicale verandering in onze levensduur”, mailt hij vanuit Minneapolis. En „de morele noodzaak voor ons om die verandering richting rechtvaardigheid te sturen”.

Klimaatactivisme? Reken maar. In de podcast zei Wijnberg dat de wetenschappelijke consensus over opwarming niet betekent „dat we tot in lengte van dagen rammen op dat aambeeld”. Wat dan wel? De mensen met invloed volgen, zegt hij, en kijken wat die voor elkaar krijgen. „De mensen volgen die met jou een bepaalde verandering voor ogen staan. Dat is niet alleen campagne voeren. Want het kan ook zijn dat je vooral beren op de weg beschrijft.”