Waarom protesteren boeren in Den Haag?

Vijf vragen over | Landbouwbeleid Wat hopen boeren deze dinsdag op het Haagse Malieveld te bereiken? En vier andere vragen over het boerenprotest.

Boeren rijden met hun trekkers naar Den Haag
Boeren rijden met hun trekkers naar Den Haag Merlin Daleman

Dinsdag staan naar verwachting van de organisatie duizenden boeren op het Malieveld om te demonstreren voor een ander landbouwbeleid. Vijf vragen over de opstand van de boerenstand.

1 Hoe is dit protest ontstaan?

Sinds de opmars van de Partij voor de Dieren, vanaf circa 2006, is bij boeren het gevoel ontstaan dat er binnen afzienbare tijd geen draagvlak meer zal zijn voor voedselproductie in Nederland. Ze vrezen dat de strengere eisen op het gebied van milieu en dierenwelzijn als het ware worden gebruikt om hen weg te pesten. Medio mei 2019 schrokken boeren in heel Nederland toen in Boxtel een varkensfokkerij bezet werd door een groep dierenactivisten uit binnen- en buitenland. De boeren hadden het gevoel onvoldoende te worden beschermd tegen de – in hun ogen – almaar groeiende maatschappelijke weerstand tegen het houden van dieren. De Facebookgroep ‘Farmers Defense Force’ en het bijbehorende netwerk van WhatsApp-groepen waarmee boeren elkaar kunnen inseinen bij bedreigingen uit activistische hoek, vormen het fundament onder de huidige actie. Toen op 9 september landbouwwoordvoerder Tjeerd de Groot (D66) in het AD zei dat de veestapel moest worden gehalveerd, werden deze netwerken opnieuw geactiveerd. Door veel boeren worden die uitspraken gezien als de lont in het kruitvat.

2Wie organiseert het protest?

Het protest is ontstaan uit een spontaan gevoel van onvrede en het bleek niet eenvoudig dat te kanaliseren.

Het Farmers Defense Network rondom de Brabantse veehouder en fruitteler Mark van den Oever vormt de meer radicale tak van het boerenverzet. Daarnaast ontstond de afgelopen weken een nieuwe groep rondom schapenhouder Bart Kemp uit Ede, die uiteindelijk onder de naam Agractie verder ging. Zij wilden problemen tijdens de demonstratie voorkomen en trokken aanvankelijk dus hun eigen plan. Op initiatief van met name Sieta van Keimpema, de Friese actievoerster namens de Dutch Dairymen Board, en Arjen Schuiling, woordvoerder akkerbouw uit het Drentse Tynaarlo, is de afgelopen tijd gezocht naar toenadering tussen de verschillende partijen. Uiteindelijk hebben ook enkele grote agrarische bedrijven als veevoedergigant ForFarmers en belangenbehartigingsorganisatie LTO Nederland zich achter de doelen van de actie geschaard, maar ze benadrukken dat de organisatie in handen van anderen is en dat ze niet verantwoordelijk zijn voor eventuele escalaties.

Lees ook: Wil de echte boerenleider nu opstaan?

3 Wat willen de boeren precies?

De boeren voelen zich bovenal ‘neergezet’ en ‘weggezet’. Door Haagse politici bijvoorbeeld. En door media die telkens opnieuw het frame van de boze boer die vooral de kont tegen de krib gooit uit de kast zouden trekken en bovendien veel te veel op de hand van dierenactivisten zou zijn. ‘Als een politicus zou voorstellen de kunstsector te halveren zouden de talkshows het een week lang over niets anders hebben’, zo was de afgelopen weken veel te horen.

Het andere deel van de frustratie van deze dinsdag heeft met beroepseer te maken. Niet zonder goede argumenten rekenen Nederlandse boeren zich tot de internationale landbouwvoorhoede, waar voedsel volgens de hoogste standaarden wordt geproduceerd. Ze brengen deze dinsdag dan ook de vrees naar voren dat een verzwakking van hun concurrentiepositie slechts een verplaatsing oplevert van deze problematiek naar andere landen.

4 Hoe groot gaat het protest worden en wat zal het publiek daar van merken?

De afgelopen weken kondigde de organisatie aan met ‘zeker duizend’ en ‘misschien zelfs tweeduizend’ tractors naar Den Haag te komen. Aanvankelijk wilde de gemeente Den Haag slechts vijf tractors toestaan. Maandagmiddag meldde burgemeester Pauline Krikke (VVD) uiteindelijk 75 tractors te dulden. Agractie kondigde vervolgens aan zijn actie onverkort door te zetten. Het is niet uit te sluiten dat enkelen van hen straks met giertanks het Malieveld oprijden om hun onvrede hierover kracht bij te zetten. Maar het is net zo goed mogelijk dat de controverse over de tractors een matigend effect op de opkomst heeft. Onder meer gematigde boeren bestaat ook de vrees dat een confrontatie met de politie het in hun ogen toch al broze draagvlak van de agrarische sector verder in gevaar brengt. Ook is te horen dat het stikstofadvies van de commissie-Remkes ‘meeviel’, omdat daarin zo nadrukkelijk voor een ‘warme sanering’ wordt gepleit. Boeren die toch al wilden stoppen zouden hier ook een kans in zien.

Lees ook de column van Rosanne Hertzberger: Ontzie de boer, hij is al te lang onze boksbal

5 Is er in de Tweede Kamer veel steun voor de positie van boeren?

Steun in de Tweede Kamer voor het boerenbedrijf kalft af. Niet alleen D66, maar ook CDA, VVD en ChristenUnie – traditioneel groot onder boeren – hebben in 2017 hun handtekening gezet onder een regeerakkoord, waarin inkrimping van de veestapel is vastgelegd. Daar kwamen eind vorig jaar de voorstellen uit het klimaatakkoord bij, waarin ook voorzien wordt in forse sanering van de agrarische sector. Zowel minister Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie) als haar geestverwante fractie en die van VVD en CDA vielen over D66 heen. Het is wel de vraag hoelang ze dat kunnen volhouden als ook de aanbevelingen van de commissie-Remkes verder worden uitgewerkt.

De onvrede onder boeren en tuinders is inmiddels zo groot dat overwogen wordt om een eigen politieke partij op te richten en mee te doen aan de Tweede Kamerverkiezingen in 2021: BoerBurgerBeweging. Volgens initiatiefnemer, Caroline van der Plas, is er inmiddels een klimaat geschapen waardoor in familiebedrijven de zonen het bedrijf niet meer van hun vader willen overnemen.

„Zo dreigt een beroepsgroep uit te sterven als gevolg van dat anti-sentiment tegen onze sector. Voor woordvoerders van traditionele partijen als het CDA of de VVD zijn landbouw en veeteelt een van de vele dossiers waar ze zich mee bezig houden. Voor ons is het straks het belangrijkste punt.”

Met medewerking van Jos Verlaan

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.