De Houthi’s slaan steeds harder terug

Jemen Het is geen eenrichtingsverkeer meer in de oorlog in Jemen, die al aan vele tienduizenden Jemenieten het leven heeft gekost.

Een Jemenitische gevangene werd maandag vrijgelaten uit een gevangenis die wordt gerund door Houthi’s in Sana’a.
Een Jemenitische gevangene werd maandag vrijgelaten uit een gevangenis die wordt gerund door Houthi’s in Sana’a. Foto Hani Mohammed

Verhoogt de grotere militaire slagkracht van de Jemenitische Houthi’s tegenover hun belangrijkste tegenstander, Saoedi-Arabië, de kans op vrede in het verwoeste land? Het is te vroeg om dat te voorspellen. Maar nu de Houthi’s meer slagkracht tonen en Saoedi-Arabië kwetsbaarder blijkt dan gedacht, slaan de Saoediërs wel een andere toon aan, zo bleek de laatste dagen.

Lees ook: Alleen als de wereld dat wil, kan oorlog in Jemen stoppen

Het is geen eenrichtingsverkeer meer in het conflict, dat al aan vele tienduizenden Jemenieten het leven heeft gekost en miljoenen aan de rand van de hongerdood heeft gebracht. De Houthi’s konden de voorbije jaren weinig stellen tegenover de vernietigende luchtaanvallen van de Saoediërs en hun bondgenoten op de vele gebieden onder hun controle. Maar de laatste maanden slaan ze steeds harder terug. Vaker én met steeds meer precisie landen hun raketten en drones op doelen in Saoedi-Arabië, van vliegvelden tot olie-installaties. Met dank aan Iran, dat de Houthi’s op dit terrein veel steun biedt.

Dit weekeinde meldden de Houthi’s bovendien dat ze aan de grens, niet ver van de Saoedische plaats Najran, een grote slag op het land hadden geleverd. Daarbij zouden „duizenden manschappen” loyaal aan Saoedi-Arabië zijn gevangen genomen. Ook werd door een Jemenitische militaire functionaris tegenover het persbureau AFP melding gemaakt van tweehonderd doden. Over het tijdstip van de gevechten heerste onduidelijkheid. Volgens sommige media zou de slag eind vorige week zijn geweest, volgens andere al in augustus.

Lees ook: ‘Grote aanval van Houthi-rebellen: 500 Saoedische soldaten gewond of gedood’

Zondag toonden de Houthi’s ten bewijze videobeelden van de krijgsgevangenen. Daaruit viel niet met zekerheid af te leiden dat het om zulke grote aantallen gewonden en gesneuvelden ging. Saoedi-Arabië hulde zich in een hardnekkig stilzwijgen. Dat werd door velen uitgelegd als een bevestiging dat de Saoediërs wel degelijk een militaire tegenslag te verduren hadden gekregen.

Twee weken geleden werd Saoedi-Arabië al verrast door een grote aanval met drones en raketten op cruciale olie-installaties in Abqaiq en het olieveld Khurais. Ook voor die spectaculaire actie, die de Saoedische olieproductie in één klap met ruim de helft verkleinde, stelden de Houthi’s zich verantwoordelijk. Saoedische en Amerikaanse experts bevestigden weliswaar dat het om wapens van Iraanse makelij ging, die de Houthi’s ook vaak gebruiken, maar achtten het waarschijnlijker dat ze niet uit Jemen maar uit het noorden of noordwesten waren gelanceerd.

MBS is toeschietelijker over vrede

De machtige Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman, die zelf in 2015 voor een escalatie van het conflict in Jemen zorgde door te interveniëren tegen de Houthi’s, liet zich in een interview met de Amerikaanse tv-zender CBS niet uit over de slag. Wel was hij toeschietelijker dan voorheen over vredesoverleg. „We staan open voor alle initiatieven voor een politieke oplossing in Jemen”, zei hij. „We hopen dat het nog liever vandaag dan morgen gebeurt.”

Een eenzijdig staakt-het-vuren dat de Houthi’s eind vorige week hadden afgekondigd noemde de kroonprins „een positieve stap”. In reactie hierop, meldde The Wall Street Journal vrijdag, neemt Saoedi-Arabië eveneens een gedeeltelijk bestand in acht. Dit zou onder meer gelden voor de Jemenitische hoofdstad Sana’a, waar vooral de burgerbevolking het zwaar te verduren heeft gehad onder de bombardementen. Mogelijk wordt de wapenstilstand nog uitgebreid tot andere delen van Jemen.

Zelfs als een bestand beklijft, is echter onzeker of dat tot vrede leidt

Als gebaar van goede wil lieten de Houthi’s maandag ook 290 Jemenieten vrij, die in de coalitie hadden gevochten maar krijgsgevangen waren gemaakt. Volgens het Internationale Rode Kruis, dat bemiddelde bij de vrijlating, bevonden zich onder hen ook 42 krijgsgevangenen, die een recente luchtaanval van de coalitie op de gevangenis waar ze werden vastgehouden hadden overleefd. Een Houthi-woordvoerder zei dat dit gebeurde in het kader van een akkoord dat eind vorig jaar in Zweden was gesloten. Dit voorzag ook in de uitwisseling van krijgsgevangenen.

„Ik hoop dat deze stap zal leiden tot verdere initiatieven die de uitwisseling faciliteren van alle gedetineerden die met het conflict te maken hebben”, verklaarde Martin Griffiths, de Britse VN-bemiddelaar voor Jemen.

Beide kanten zijn juist de laatste weken geconfronteerd met hun kwetsbaarheid. De enorme schade die één gerichte aanval op zijn olie-installaties kan aanrichten doordrong de Saoedische machthebbers van de rampzalige gevolgen van een grootschalige oorlog met Iran voor hun eigen land.

Ook de Houthi’s hebben op hun beurt problemen. Zo zijn Sana’a en andere delen van het land in de greep van een ernstige brandstofcrisis als gevolg van een Saoedische blokkade. Chauffeurs moeten soms dagen in de rij staan voor benzine. Ook ziekenhuizen, waterpompen en andere belangrijke maatschappelijke infrastructuur liggen door de crisis stil. Het transport van voedsel in het door honger gekwelde land wordt zo nóg moeilijker.

Wat Saoedi-Arabië in ruim vier jaar niet is gelukt, de taaie, in oorlogsvoering geharde Houthi’s verslaan, zal ook in de afzienbare toekomst niet lukken. Zeker niet nu de Verenigde Arabische Emiraten, een belangrijke bondgenoot, hun troepen goeddeels hebben teruggetrokken uit Jemen. Ook de Houthi’s hebben op termijn niet veel te winnen bij een voortzetting van de oorlog.

Zelfs als een bestand beklijft, is echter onzeker of dat tot vrede leidt. Ook binnen Jemen zelf zijn de tegenstellingen zo scherp dat het niet ondenkbaar is dat zelfs zonder buitenlandse inmenging de strijd gewoon doorgaat, net als voor 2015.