Ben Pon: wildebras met een racehart

Ben Pon (1936-2019) De maandag overleden Ben Pon had meer aandacht voor de bijzaken van het leven dan voor de auto’s van het familiebedrijf.

Ben Pon (r) met voetballer Johan Cruijff én een Porsche.
Ben Pon (r) met voetballer Johan Cruijff én een Porsche. Foto ANP

Zijn naam zal nog prominent aanwezig zijn als volgend jaar de Formule 1-auto’s over de start-finishlijn van het circuit van Zandvoort razen. Maar de man zelf is er dan niet meer bij. Deze maandag is op 82-jarige leeftijd Ben Pon, ook wel Mister Porsche, overleden.

Ben Pon (Leiden, 1936) was van 1965 tot 1988 mede-directeur van auto-importeur annex handelsonderneming annex conglomeraat annex familiebedrijf Pon Holdings. Hij was tot maandag óók de oudste nog levende Formule 1-coureur van Nederland.

Pon Holdings werd door Bens opa Mijndert Pon in 1895 opgericht en richtte zich, na een periode van fietsen en naaimachines, vanaf 1920 op de import van auto’s. Begin jaren dertig stichtte Mijndert Pon’s Automobielhandel.

Slimme onderhandelaars

De jaren voor de Tweede Wereldoorlog gaat het Pon voor de wind. Mijnderts zonen Ben senior (een charmeur) en Wijnand (een boekhouder) weten een contract te sluiten met de Duitsers voor de import van Volkswagens. De oorlog zet die plannen een aantal jaren in de koelkast, maar in 1947 reist Ben senior – naar verluidt in Brits uniform – naar Duitsland terug om daar met de Britse overheersers te onderhandelen over de effectuering van het voor de oorlog opgestelde contract. Hij slaagt daar wonderwel in en zodoende wordt Pon de importeur van de ook in Nederland mateloos populaire Volkswagen Kever. En passant krabbelt Ben senior tijdens zijn reis naar Duitsland de contouren van wat later de legendarische Volkswagen Transporter (het iconische ‘Volkswagenbusje’) zou worden in zijn notitieboekje.

Na het overlijden van Ben senior in 1968 nemen zijn zonen Wijnand en Mijndert het stokje over. Zij bouwen het bedrijf verder uit. Ben junior, de middelste zoon, krijgt de leiding over de Porsche-import. Maar junior houdt niet alleen van het importeren van Porsches.

Liever nog scheurt hij er zelf in rond. Hij rijdt zes keer de beroemde 24-uur-race van Le Mans en beleeft een zeer kortstondige carrière in de Formule 1. Tijdens de Formule 1 race in 1962 op het circuit van Zandvoort racete Pon welgeteld vier rondes voordat hij hard crashte en uit de auto geslingerd werd. Einde Formule 1-carrière.

De jaren daarna legde hij zich onder meer toe op kleiduivenschieten, hetgeen hem zo goed afging dat hij voor Nederland uitkwam op de Olympische Spelen van 1972 in München, waar hij als 31-ste in de middenmoot eindigde.

Nieuw leven in Californië

Ben Pons aandacht voor de bijzaken vertaalde zich in 1988 in een vrijwillig vertrek uit het familiebedrijf. Auto’s waren hem gaan vervelen, vertelde hij in 2006 aan NRC: „Een beetje staal, meer is het niet. Ik ben wel een automan hoor, maar na een paar jaar neem je er toch weer afscheid van.”

Hij liet zich uitkopen door zijn broers en zus en vestigde zich met zijn Zweedse vrouw Ingrid in Californië, alwaar hij een eigen wijnbedrijf begint, Bernardus Vineyard & Winery in Carmel Valley. Tegen NRC in 2006: „Wijn is een mooier product, het leeft.” Later volgden een luxueus resort en restaurant.

Pon omringde zich graag met bekende Amerikanen. Hij rekende acteur Clint Eastwood tot zijn „vriendjes”, zijn buurvrouw was actrice Doris Day, en de dochter van centrale bankier Alan Greenspan had haar huwelijk op de lodge van Pon.

In zijn wijnbedrijf kon Pon wederom laten zien dat hij een echte bouwer was. Zijn wijnen behoren tot de betere uit de regio, werden meermaals bekroond en staan ook bij menig Nederlands restaurant op de kaart. Echt ondernemen wilde hij zijn wijnhobby zelf overigens niet noemen. Hij sprak liever van „koninkrijkje bouwen”. In 2017 deed Pon de helft van zijn bedrijf over aan Robert van der Wallen, oprichter van Brand Loyalty.

Zo open als Ben Pon was sinds hij het familiebedrijf eind jaren tachtig verliet (hij ontving met grote regelmaat Nederlandse journalisten die hij onder het genot van glazen wijn en goed eten kleurrijke verhalen vertelde over zijn „vriendjes”, Prins Bernhard, jagen in Afrika en – natuurlijk – de racerij), zo gesloten was en is Pon Holding. De nazaten van Mijndert hebben het bedrijf allemaal verlaten, alleen Fanja Pon (dochter van Wijnand) zit nog in de raad van commissarissen. Het bedrijf, dat een omzet van 7,5 miljard euro heeft, zou nog wel volledig in handen zijn van Wijnand, die daarmee goed is voor een geschat vermogen van 1,9 miljard euro.

Schikking in corruptiezaak

Een paar jaar geleden kwam het bedrijf in het nieuws omdat het volgens het Openbaar Ministerie te ver gegaan was in het bevoordelen van politie- en defensieambtenaren, in ruil voor informatie over grote overheidsopdrachten. Het bedrijf schikte in het najaar van 2016 de corruptie-affaire met het Openbaar Ministerie voor 12 miljoen euro.

Toen in mei dit jaar definitief bekend werd dat de Formule 1 terug zou keren naar het circuit van Zandvoort, besloten de huidige bestuurders van Pon Holdings het evenement te sponsoren. Onderdeel daarvan is dat de hoofdtribune bij de start-finishlijn tijdens de Dutch Grand Prix tot ‘Ben Pon Tribune’ zal worden omgedoopt. Een eerbetoon aan een eigenzinnige wildebras met een racehart.