Ronde aarde is ‘een product van wiskundige fantasie’

Platte aarde Mensen die niet geloven dat de aarde rond is hielden zaterdag een conferentie in Amsterdam. Daar werden samenzweringstheorieën onweersproken en vrolijk uitgewisseld. „Verandert je kosmologie, dan verandert alles.”

Ruimtefoto van de aarde. Volgens aanhangers van het idee dat de aarde niet rond is, doet de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA er alles aan om te verhullen dat de aarde eigenlijk plat is.
Ruimtefoto van de aarde. Volgens aanhangers van het idee dat de aarde niet rond is, doet de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA er alles aan om te verhullen dat de aarde eigenlijk plat is.

Flat smacking is vandaag uit den boze, vertelt de Britse Kerry Azulay, die sinds dit voorjaar niet meer gelooft dat de aarde rond is. Wat dat is? „Dan zeg ik bijvoorbeeld tegen een barman: ‘Mag ik drie bier, en wist je trouwens dat de aarde plat was?’”

Zaterdag luisterden net als Azulay zo’n honderdveertig mensen in een zaal van de Openbare Bibliotheek Amsterdam naar lezingen over de platteaardetheorie of een variant daarvan. „We zijn het niet over alles met elkaar eens, we zijn geen volgzame schapen”, zegt de Britse organisator Gary John Heather. Hij drukt zijn gasten op het hart zich netjes te gedragen.

Wetenschap vertelt ons dat de aarde een enorm bolvormig object is dat om zijn eigen as draait, terwijl het met een duizelingwekkende snelheid door het heelal vliegt in een baan om de zon. Minder dan 1 procent van de Nederlanders denkt dat dit niet klopt, bleek afgelopen donderdag uit onderzoek in opdracht van dagblad Trouw. Zij geloven dat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA er alles aan doet om te verhullen dat de aarde eigenlijk plat is.

Hoe de aarde er dan wel uitziet, blijkt per conferentieganger te verschillen. In grote lijnen zijn ze het eens dat de aarde in ieder geval geen bol is, en dat de aarde niet draait, zegt Heather. De rest is inzet van discussie, die soms fel is. De bekende Flat Earth Society staat volgens de aanwezigen eigenlijk onder invloed van overheden, die zo de hele theorie proberen te ondermijnen.

Conferentiegangers kennen elkaar vaak al jaren via internet, waar ze rond populaire podcasts en YouTube-kanalen samenkomen om nieuwe ontwikkelingen te delen en te becommentariëren. Bij conferenties kunnen ze elkaar ontmoeten en zonder vrees voor hoongelach over hun ideeën praten. Prachtige connecties, vindt Heather. „Twee sprekers uit Spanje en de Verenigde Staten hadden al vijf jaar contact via Skype, donderdag hebben ze elkaar voor de eerste keer ontmoet.”

Mathemagics

Lezingen verschillen in inhoud en intensiteit. Sprekers als Paul on the Plane (een pseudoniem) zijn diep de wetenschap in gedoken en gestuit op onbevredigende antwoorden. Ons model van de werkelijkheid is niet langer gebaseerd op echte experimenten, maar op ingewikkelde rekenkundige modellen. Meer mathemagics, zegt Paul, dan harde natuurkunde. De Argentijn Iru Landucci vliegt razendsnel door zijn presentatie van 167 slides heen. De ene gaat over elektromagnetische velden, in de andere brengt hij de grondleggers van de moderne astronomie in verband met de Jezuïtische orde.

Aanhangers platte-aarde-idee leven in „een wereld vol leugens”

Het materiaal kennen de meeste conferentiegangers al, vertelt de Deense Zoe Scribner, die in de pauze een jointje rookt. Ze ontmoet vandaag vrienden en hoopt nieuwe te maken. Scribner „ontwaakte” jaren geleden en gelooft al lang niet meer in een ronde aarde. „We geloven niet in de manier waarop ruimte ons gepresenteerd wordt. Het is een wiskundige fantasie.” Iedereen zal in de platte aarde gaan geloven, zegt de Nederlandse René, die zijn achternaam niet wil geven. „Als ze de bewijzen maar goed onderzoeken en logisch nadenken.”

‘Truth matters’

Het gemak waarmee samenzweringstheorieën zich zaterdag opstapelen, is opmerkelijk, maar ook weer niet verwonderlijk. Als de voorstelling van onze wereld en de plek in ons heelal gebaseerd is op deceptie, kan alles een samenzwering zijn. „We leven in een wereld van leugens”, zegt de Amerikaanse spreker Jeran Campanella, die een t-shirt met de opdruk Truth Matters draagt.

Alles is een samenzwering, vertelt hij. De Amerikaanse centrale bank, de farmaceutische industrie, het scholensysteem. De NASA is „een banenfabriek waar alleen maar acteurs werken die gemanipuleerde foto’s en video’s rondsturen”. Van waar al die moeite? Amsterdammer René: „Mensen moeten onder controle gehouden worden, ze hebben grenzen nodig, een begrijpelijk systeem.”

Bekende Amerikaanse wetenschappers als Neil deGrasse Tyson en Bill Nye zijn populaire doelwitten. Als Nye door Campanella besproken wordt, fluistert iemand in de zaal dat hij „een fucking hekel aan die gast” heeft. De tv-wetenschappers zijn geen echte wetenschappers, zegt Campanella, maar evangelisten die elkaar napraten. Klimaatopwarming is een hoax, waarschuwen sprekers. Klimaatactiviste Greta Thunberg wordt geridiculiseerd.

Wederhoor of het tegengeluid was er niet op de conferentie. Heather: „We hebben het geprobeerd. We wilden zondag in debat met natuurkundigen, maar geen enkele Nederlandse universiteit reageerde op onze oproep.” Het programma bleef daarom, ook om financiële redenen, beperkt tot zaterdag. Daar passeerden de meeste fantastische claims onweersproken de revue. Een vrouw uit Amerika, die zich bekendmaakte als Karen B., praat over de invloed van de platte aarde op haar moederschap en maakt zich zorgen over vaccinaties. Die zijn volgens haar deel van een indoctrinatiesysteem van de overheid. Zoals ze zegt: „Verandert je kosmologie, dan verandert alles.”