Doha is een bakoven, maar in de open lucht van het atletiekstadion is het aangenaam

Airconditioning Doha Buiten is het 40 graden maar door een ingenieus koelsysteem is het in het openluchtstadion in Doha goed te doen voor de atleten op de WK.

Sifan Hassan op weg naar haar wereldtitel. Bovenin de foto de gaten in de tribunes waardoor koude lucht het stadion in wordt geblazen.
Sifan Hassan op weg naar haar wereldtitel. Bovenin de foto de gaten in de tribunes waardoor koude lucht het stadion in wordt geblazen. Foto ALI HAIDER/EPA

„Brrr, koud hier, even wat kleren aantrekken.” Buiten is het in Doha pakweg 40 graden, maar in de catacomben van het Khalifa International Stadium staat Marije van Hunenstijn nog net niet te klappertanden. De airconditioning blaast op volle toeren en dat bezorgt de Nederlandse sprinter na haar race in de series van de 100 meter zelfs kippenvel.

Koud, warm, kil, heet, koel, thermometers schieten in Doha alle kanten op. Constant is de temperatuur nergens. Ja, buiten waar de bakoven doorlopend aanstaat. Maar binnen loeien de airco’s. De sporters bij de WK atletiek hebben maar te dealen met die extreme verschillen. Dat valt tegen, blijkt uit het geklaag, gebibber en gepuf.

Qatarezen houden van warmte, maar nog meer van verkoeling. Airconditioning lijken ze te hebben verheven tot een statussymbool, zegt Bram Som, voormalig specialist op de 800 meter, die als ‘haas’ nog steeds actief is bij Diamond League-wedstrijden. De Europees kampioen van 2006 fungeerde afgelopen voorjaar in Doha als haas en ondervond dat de warmte binnen compromisloos kan worden weggeblazen. „In de callroom, waar de atleten zich verzamelen voor de start, was het zelfs ijskoud. Maar op de baan was het weer prima.”

Prima? Buiten, waar de zon vrij spel heeft en de gevoelstemperatuur volgens de Nederlandse polsstokhoogspringer Rutger Koppelaar overdag oploopt tot boven de vijftig graden? Ja, ín het stadion, op de baan en op de tribunes, is het zelfs aangenaam toeven. Gemiddelde temperatuur: rond de 25 graden.

Trucje

Trucje van de Qatarezen, die het (onoverdekte) Khalifastadion bij een recente renovatie – kosten 82 miljoen euro – van vernuftige airconditioning hebben voorzien. Ter hoogte van de baan, bij de afscheiding met de tribunes, zijn in hoogte verstelbare blowers aangebracht die met kracht koude lucht het stadion inblazen.

De tribunes zijn van hetzelfde koelsysteem voorzien, met dit verschil dat het publiek voortdurend een briesje voelt, terwijl de koelmachines die lucht over de baan blazen tijdens wedstrijden in stand worden verlaagd of worden uitgezet. Tegenwind voor een 100-meterloper is ongewenst, toch? Of wat te denken van een speerwerper die met kunstmatig opgewekte zijwind moet afrekenen?

Airco in de buitenlucht, functioneert dat? Ja, mits er sprake is van een afgebakende locatie, zoals een stadion. Het principe is vrij simpel: de hete lucht wordt verjaagd door de koude lucht. En het werkt, bewijzen de Qatarezen bij de WK atletiek. Hopelijk voor hen ook in 2022 bij het WK voetbal als alle stadions van dat ingenieuze koelsysteem voorzien worden.

Als de sporters al klagen is dat niet over de temperatuur in het stadion, die volgens de bedenkers kan worden teruggebracht tot minimaal 21 graden, maar tijdens wedstrijden op een aangename 26 graden wordt gehouden. En dat met 40 procent minder energieverbruik, pochen de ontwerpers. Met andere woorden: het systeem is ook nog duurzamer.

Enorm bassin

Het geheim schuilt in een enorm bassin op één kilometer afstand van het stadion, waar water wordt afgekoeld tot een temperatuur van vijf graden Celsius. Via een pijplijn wordt dat water naar tanks onder het stadion gepompt waar het wordt opgeslagen. Vandaar wordt de koele lucht via 500 blazers het stadion ingejaagd.

Het werkt, want je hoort geen atleet in Doha jammeren over de wedstrijdcondities. Prima, goed te doen, zijn de kwalificaties. Maar voordat sporters de baan opgaan verschillen de omstandigheden nogal. Om met sprinter Dafne Schippers te spreken: „In de overdekte warming-uphal is het koud, komt je buiten is het snikheet, loop je door de tunnel naar de callroom is het weer koud om op de baan in een aangename temperatuur terecht te komen. En daar gaat het uiteindelijk om. Kwestie van kleren dragen op de koude plekken. Een beetje aanpassen, dan gaat het prima. Je hoort mij niet klagen.”

Woorden die de bedenkers als muziek in de oren zal klinken. Want de Qatarezen zijn trots op hun stadionkoelsysteem, vooral omdat het een eigen ontwerp is, bedacht en ontwikkeld door technici van de universiteit van Qatar. En de plastic blowers zijn eveneens in Qatar ontworpen.

De stadion-airco moet over drie jaar het innovatieve succesnummer van het WK voetbal worden. Maar de verschuiving van het toernooi naar de wintermaanden roept de vraag op wat dan het nut van gekoelde stadions is. In die periode ligt de dagelijkse temperatuur hoe dan ook al rond de 25 graden. Het waarschijnlijke antwoord: status.