Commandant Schaap: geoefendheid Amsterdamse brandweer ‘absoluut niet op orde’

Amsterdamse brandweer Brandweercommandant van Amsterdam Leen Schaap is kritisch op de organisatie waar hij deze maandag vertrekt.

Foto Koen van Weel

De geoefendheid van de Amsterdamse brandweer is „absoluut niet op orde”. Dat leidt tot „onnodige schade” bij bluswerk, zegt Leen Schaap, scheidend commandant, in een interview met NRC. Hij hekelt de onwil bij brandweerlieden te professionaliseren. Zo deed slechts tweederde van de bevelvoerders op de kazerne mee aan een ‘ontwikkel-assessment’. De kwaliteit van bluswerk lijdt ook onder „anarchisme op de kazernes”, zegt Schaap. „Het niet accepteren van leiding, van gezag, resulteert in fouten bij het blussen. Dat staat in verschillende evaluatierapporten.”

Schaap heeft deze maandag zijn laatste dag als Amsterdams brandweercommandant. Hij werd aan de kant gezet door burgemeester Femke Halsema, die vond dat hij niet meer kon functioneren door een diepe vertrouwensbreuk met de werkvloer.

In de afgelopen drie jaar probeerde Schaap, oud-politieman, een eind te maken aan gesloten machocultuur op de brandweerkazernes. Hij trad hard op tegen seksisme, racisme en intimidatie. Hij bekritiseerde publiekelijk de onwil van het korps om te moderniseren en noemde de ondernemingsraad „de maffia van de medezeggenschap”. Dit leidde tot een hevig conflict met de uitrukdienst – en zelfs tot doodsbedreigingen aan zijn adres.

‘Een mes in mijn rug’

Schaap kreeg van Halsema zijn congé na een kritisch rapport van oud-legerleider Peter van Uhm. Hij wordt opgevolgd door Tijs van Lieshout, oud-brandweercommandant in Gelderland. In het interview zegt Schaap dat hij al in november vorig jaar, toen Van Uhm nog aan zijn rapport werkte, hoorde dat Van Lieshout was benaderd als zijn opvolger. Over Halsema zegt Schaap in het interview: „Publiekelijk was er steun van deze burgemeester, maar ondertussen kreeg ik een mes in mijn rug. Zo simpel is het.”

Burgemeester Halsema laat via een woordvoerder weten dat Van Lieshout „niet door of in opdracht” van haar is benaderd. Over het oefenbeleid van de brandweer zegt Halsema dat deze „voldoet aan de landelijke richtlijn”. „Er is ruimte voor verbetering maar het door Leen Schaap geschetste beeld is overdreven.”

Als oplossing voor de problemen bij de brandweer stelt Schaap voor om de overheidsdienst te privatiseren. „Dan heb je een organisatie die commercieel wordt gestuurd en niet langer zo ongelooflijk ineffectief is door de macht van de gestaalde kaders.” Bij een privatisering zou het budget voor de brandweer, nu jaarlijks 92 miljoen euro, met „een derde” gereduceerd kunnen worden.

Lees ook het volledige interview: ‘Ik kreeg een mes in mijn rug. Zo simpel is het’