‘Sluiting Amsterdamse basisschool ligt niet alleen aan lerarentekort’

Minister Arie Slob zegt dat de school al jaren te weinig leerlingen had om levensvatbaar te zijn. De onderwijsbonden roepen op tot een lerarenstaking.

Minister Arie Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs (ChristenUnie) bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad.
Minister Arie Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs (ChristenUnie) bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad. Foto Bart Maat/ANP

De aangekondigde sluiting van basisschool de 16e Montessori in Amsterdam-Zuidoost, heeft niet alleen met het lerarentekort te maken, zoals de school zelf beweert. De school had al jaren te weinig leerlingen om levensvatbaar te zijn. Dat zegt minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs, ChristenUnie) vrijdag tegen persbureau ANP. „Het is heel erg triest voor de ouders en de kinderen”, zegt Slob. „Maar de conclusie dat dit alleen verbonden zou zijn met het lerarentekort is iets te snel gemaakt.”

De school kwam een dag eerder in het nieuws omdat het de eerste school in Nederland zou zijn die moet sluiten vanwege het lerarentekort. Als reactie op het nieuws over de Amsterdamse school hebben de onderwijsbonden leraren in het basis- en voortgezet onderwijs opgeroepen om te gaan staken op woensdag 6 november, wanneer de onderwijsbegroting wordt behandeld in de Tweede Kamer.

Volgens Slob is er echter meer aan de hand en zat de school al drie jaar onder de zogenoemde opheffingsnorm vanwege de kleine hoeveelheid leerlingen. De 16e Montessori telde er 111, terwijl basisscholen in Amsterdam minimaal 195 leerlingen moeten hebben, aldus een woordvoerder van het ministerie. Scholen met een leerlingenaantal dat drie jaar op rij onder de opheffingsnorm valt, verliezen hun bekostiging. Dit betekent volgens het ministerie vaak dat de school moet sluiten, maar er zijn uitzonderingen.

Kwart scholen onder de norm

Hubert de Waard, bestuurder bij de scholenkoepel Sirius waar de 16e Montessori onder valt, noemt de reactie van minister Slob op de sluiting „ongelooflijk”. Zo zit het onderwijs in Nederland niet in elkaar, zegt De Waard. „Wij zaten eerst op 190 leerlingen, maar we kregen de vacatures niet gevuld. Daardoor moest de school afwijken van het Montessori-concept en hebben sommige ouders voor een andere school gekozen.” Volgens De Waard kunnen er ook andere redenen zijn, zoals demografie en vergrijzing, waardoor scholen de norm niet halen.

Lees het nieuws van donderdag: Amsterdamse basisschool moet sluiten vanwege lerarentekort

Volgens het ministerie zit ruim een kwart van de scholen in de vier grote steden onder de opheffingsnorm. In Amsterdam zit 27 procent van de circa 239 basisscholen onder de norm, net als in Rotterdam, in Den Haag 25 procent en in Utrecht zelfs 32 procent. „Wij waarschuwen hier al langer voor en zijn daarover in gesprek met de gemeenten en die scholen”, zegt een woordvoerder. Slob zegt dat zulke scholen „snel beleid” moeten maken. Ook kijkt de minister of de regels aangescherpt moeten worden, zodat scholen onder de opheffingsnorm niet te lang kunnen openblijven.

Slecht rapport

De Onderwijsinspectie gaf de 16e Montessori in juli ook een onvoldoende. Uit het rapport bleek onder meer dat „het zicht op de ontwikkeling van de leerlingen en het didactisch handelen van de leraren” tekortschoot. De school zegt zelf echter dat de sluiting hier niets mee te maken heeft en wijt de problemen alleen aan het lerarentekort.

De 16e Montessori heeft vijf vaste leerkrachten nodig, voor in totaal vijf groepen, maar heeft er maar twee. Het tekort werd de afgelopen tijd opgelost door leerkrachten van andere scholen en zzp’ers in te huren. Ook de interim-directeur stond vaak voor de klas. Zo ook toen NRC contact probeerde op te nemen met de school. De ouders van leerlingen van de basisschool in Amsterdam-Zuidoost kregen donderdag op een informatiebijeenkomst te horen dat de school op 1 januari sluit. De leerlingen van groep 6, 7 en 8, waar het lerarentekort het grootst is, moeten na de herfstvakantie zelfs al afscheid nemen.

Ook op andere scholen binnen de scholenkoepel Sirius, waar de 16e Montessori onder valt, is de nood hoog, vertelt bestuurder De Waard. De koepel heeft veertien scholen en komt momenteel minimaal zeventien leerkrachten tekort. „In de praktijk hebben we allemaal andere keuzes gemaakt om de gaten te vullen. Zo staan er vaak onderwijsassistenten voor de klas en worden groepen verdeeld over andere klassen.” Volgens De Waard moet „de politiek snel in actie komen”.

Fatsoenlijk salaris

Met de staking op 6 november willen de onderwijsbonden „een fatsoenlijk salaris, voldoende collega’s en minder werkdruk” afdwingen. AOb, CNV, AVS, FvOv en FNV geven minister Slob een ultimatum tot 21 oktober.

De bonden hadden de politiek al eerder gevraagd om te investeren in het onderwijs. Zo hadden ze gevraagd om een noodpakket van ruim 420 miljoen euro voor het primair en voortgezet onderwijs. Maar op Prinsjesdag is volgens de bonden gebleken dat er geen extra geld gaat naar onderwijs.

„Leerlingen komen tekort als ze niet de aandacht krijgen die ze verdienen”, zegt Liesbeth Verheggen, voorzitter van de Algemene Onderwijsbond, in een verklaring. „We hebben echt veel meer collega’s nodig. En om dat te bereiken moet het werk weer aantrekkelijk worden.”