Laagbouw slopen voor hoogbouw?

Woningbouw Gaan naoorlogse wijkjes als Amsteldorp tegen de vlakte voor flats? Volgens de gemeente gaat er voorlopig „niets gebeuren”. Maar bewoners zijn er niet gerust op.

Woningen in Amsteldorp.
Woningen in Amsteldorp. Foto Novi Zijlstra

Slopen? Dat nooit. Als je de inwoners van Amsteldorp of de Roomtuintjes vraagt naar de toekomst van hun buurt, zijn ze unaniem in hun oordeel: onze wijkjes slopen voor nieuwbouw, dat is pure waanzin.

Toch is dat wat er mogelijk gebeurt – in de verre toekomst. De gemeente Amsterdam heeft een groot aantal locaties in de stad aangewezen als ‘strategische ruimte’ voor woningbouw op de lange termijn. Het gaat om stukjes stad die nu nog een andere functie hebben: bedrijventerreinen (Westelijk Havengebied, Oranjewerf in Noord), infrastructuur (de Gooiseweg in Zuidoost), spoorwegemplacement (het rangeerterrein bij Science Park) en groen (Park de Kuil, aan de rand van Geuzenveld).

Op een aantal van de aangewezen locaties stáát al woningbouw. Het gaat om naoorlogse wijkjes of stadsvernieuwing uit de jaren tachtig, met veel sociale huurwoningen. Op de gemeentelijke woningbouwkaart is de bestemming van deze gebieden ‘verdichting’: planologenjargon voor slopen om plaats te maken voor hoogbouw.

In verschillende buurten is recentelijk onrust ontstaan over de toekomstplannen. Bewoners van Amsteldorp, een rustig laagbouwwijkje achter het Amstelstation, stuurden een raadsadres naar het stadhuis. In Tuinwijck, een buurtje dat ligt ingeklemd tussen de perrons van het Muiderpoortstation, gaan ongeruste teksten rond van bewoners. In de Roomtuintjes, een gebiedje met stadsvernieuwing een stukje verderop in Oost, zijn bewoners nog niet in actie gekomen, maar ze maken zich wel zorgen over de mogelijke sloopplannen van de gemeente.

Het meest concreet zijn de plannen voor het IJplein in Amsterdam-Noord. Dit rijtje woonblokken aan het IJ – voornamelijk sociale huur - werd in de jaren tachtig gebouwd naar een masterplan van architect Rem Koolhaas. Eén van de blokken moet nu wellicht wijken voor een doorgaande fietsroute naar het nog aan te leggen station Sixhaven op de Noord/Zuidlijn, zo bleek vorig jaar. Bewoners startten daarop een procedure om het IJplein tot beschermd stadsgezicht te laten verklaren. Ze zijn er niet gerust op dat het bij de sloop van één blok zal blijven. „Als één dominosteen valt, kan de rest ook vallen”, aldus buurtbewoner Redmar Riemersma in Het Parool. In januari wil de gemeenteraad een besluit nemen over station Sixhaven.

‘Verdichting’ meest logische optie

Het stadsbestuur zit met een dilemma. De behoefte aan woningen in Amsterdam is gigantisch: tot 2025 wil de gemeente jaarlijks meer dan 5.000 huizen bijbouwen. ‘Verdichting’ is daarbij de meest voor de hand liggen de optie: liever locaties in de stad transformeren tot woongebied, dan bouwen in open land – of nog erger: natuurgebieden – aan de rand van de stad. Ook hoogbouw is een logische keuze: meer woningen per vierkante kilometer.

Huizen in de wijk Roomtuintjes. Foto Novi Zijlstra

Tegelijkertijd wil het college zo weinig mogelijk slopen. De gemeentelijke ‘slooplat’ uit 2016 bepaalt dat de sloopkogel er alleen in het uiterste geval aan te pas komt: bij woningen die bouwtechnisch niet meer te redden zijn, en altijd in overleg met de buurtbewoners. Zoals het er nu naar uitziet, zou volgens die criteria geen van de wijkjes die zijn aangewezen als ‘strategische ruimte’ gesloopt mogen worden.

En dan speelt ook nog de discussie over betaalbaar wonen. Voor mensen met een midden- of laag inkomen is een woning in Amsterdam inmiddels een utopie geworden: koopwoningen onbetaalbaar, huurwoningen in de vrije sector ook, eindeloze wachtlijsten voor een sociale huurwoning (als je er überhaupt al voor in aanmerking komt). Wijkjes als Tuinwijck, Amsteldorp en de Roomtuintjes zijn bij uitstek stukjes van de stad waar minder kapitaalkrachtige Amsterdammers nog prettig en betaalbaar kunnen wonen. Als je die sloopt en vervangt door (duurdere) hoogbouw, zal een groot deel van de bewoners niet kunnen terugkeren in hun oude buurt.

Ik denk niet dat ik in mijn leven nog ga meemaken dat het buurtje daar verdwijnt

Ivar Manuel (D66) Stadsdeelvoorzitter Oost, over de wijk Tuinwijck

Volgens het stadsbestuur is sloop voorlopig niet aan de orde. In buurten als Amsteldorp en Tuinwijck gaat voorlopig „niets gebeuren”, zegt een woordvoerder van wethouder Laurens Ivens (Wonen, SP). De aangewezen locaties, zegt hij, zijn een overblijfsel van een verkenning uit 2017 naar zoveel mogelijk geschikte bouwlocaties in de stad. Hoewel er geen concrete plannen voor sloop en nieuwbouw bestaan, zijn die locaties „in het kader van transparantie” op de gemeentelijke woningbouwkaart blijven staan. „Al weet ik niet of dat strategisch zo handig is geweest.”

Middelhoge woonblokken in Roomtuintjes.

Foto Novi Zijlstra

Mochten er wél concrete sloopplannen komen, bijvoorbeeld van woningcorporaties, dan zijn in eerste instantie de stadsdelen aan zet. In De Telegraaf deed Ivar Manuel (D66), de voorzitter van stadsdeel Oost, een poging de bewoners van Tuinwijck gerust te stellen. „Ik denk niet dat ik in mijn leven nog ga meemaken dat het buurtje daar verdwijnt,” zei hij. „Als ik bewoner was, zou ik me alle zorgen besparen en genieten van het prachtige groene wijkje. Er gaat nog lang niets gebeuren.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.