'Ik begrijp dat je in een school niet mag roken, maar dit gaat wel heel ver'

Arrest Rookruimtes worden per direct verboden, oordeelde de Hoge Raad. Horecaondernemers kunnen weinig begrip opbrengen voor het besluit. „Als ik niet tegen bloed kan, ga ik toch ook niet bij de slager werken?”

Medewerkers van de Haagse concertzaal het Paard van Troje in de rookruimte.
Medewerkers van de Haagse concertzaal het Paard van Troje in de rookruimte. Bart Maat/ANP

Eniste Yilmaz komt opgewonden Café De Koperen Toog binnenstormen. Heb je het gehoord, vraagt hij eigenaar Dogan Korkmaz die in zijn koffie roert. Ja, natuurlijk heeft hij het gehoord. De rookruimte moet weg. Ook Korkmaz is niet blij. Hij heeft een ‘Rokers Toog’ met twee gokkasten aan de voorkant van zijn gemoedelijke café in Rotterdam-West. Die rokerstoog is gescheiden van de rest van het café door een wand met grote, glazen ramen.

Het viel vrijdagmorgen nogal rauw op hun dak. Opeens was daar het bericht dat rookruimtes in cafés, restaurants en andere horecagelegenheden definitief verboden worden. Meteen. Dat het er aan zat te komen, wisten ze. Maar pas op 1 juli 2020, dachten ze. Vrijdag oordeelde de Hoge Raad dat de uitzondering op het rookverbod die er voor de horeca werd gemaakt (als er een rookruimte is) onterecht is, omdat niet-rokers toch kunnen worden blootgesteld aan tabaksrook. De zaak was aangespannen door niet-rokersvereniging CAN. Het verbod op de rookruimte gaat per direct in, maar staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, ChristenUnie) heeft laten weten dat er niet meteen wordt gehandhaafd.

Het gaat hem klanten kosten, denkt Korkmaz. Want rokers roken. Als ze niet binnen kunnen roken, dan gaan ze naar buiten. „Als ze samen in een groepje op straat hangen, bezorgt dat de buren overlast.”

Lachgas

Ik kan nu wel sluiten, roept Yilmaz geagiteerd. In zijn Café Aysa, een stukje verderop, komen vooral jongeren. En die willen roken als ze willen roken - en wát ze willen roken. Het is toch raar, roept Yilmaz, in Nederland mag je alles gebruiken: lachgas, wiet, sterker spul. „En een sigaret roken wordt nu verboden?”

Korkmaz heeft vooral dertigplussers in zijn zaak, die gaan geen chaos maken. Maar het gaat me wel klanten kosten en dus geld, zegt hij.

Lees ook De gasten snuiven nu zeelucht in plaats van rooklucht

Hij denkt meteen verder: „Zal ik de hele wand met ramen uit de rookruimte halen, zodat het café groter wordt? Of alleen de deur? Ik moet zo snel mogelijk luifels bestellen, zodat rokers droog kunnen staan. Een tent op de stoep zou ook kunnen. Nee, dat is toch niet handig. Die wordt ‘s nachts kapot gesneden.”

Jan Pereboom van rokerscafé De Sting in Almere denkt ook vooruit maar dan anders. Hij is boos en wil een rookmachine huren om zijn zaak zo vol rook te zetten dat je elkaar niet meer ziet. Gewoon om een punt te maken. Hij moet alleen nog zijn vrouw overtuigen. „Die zegt: ‘Laat het toch gaan, Jan’.”

Slager

Pereboom vindt het verbod op rookruimtes van de zotte. „Mensen kunnen zeker niet meer voor zichzelf beslissen? Je móet hier niet naar binnen, je mág naar binnen. Dat is een vrije keuze. Als je last hebt van de rook, dan ga je ergens anders heen. Als ik niet tegen bloed kan, ga ik toch ook niet bij de slager werken?”

Als het om kinderen gaat, kan Pereboom overal inkomen. Die moet je beschermen. „Maar hier komen volwassen mensen, die kan ik toch niet gaan vertellen wat ze wel en niet mogen?”

Toen er verplicht een rookruimte moest komen, in 2008, kocht Peereboom het pand naast hem en maakte dat tot rookruimte. In zijn zaak is de helft van de ruimte voor de rokers. Het gevolg: al zijn klanten zitten dáár en hooguit twee aan de bar. „De gezelligheid aan de bar is weg”, zegt Pereboom. „En een lol dat ze hebben in het rokersgedeelte.”

Hij is bang dat veel klanten zullen wegblijven. „Negentig procent rookt.” En hij vreest ook overlast. „Ik heb mijn pand laten isoleren zodat je buiten niets hoort.” Sarcastisch: „De buren zullen er blij mee zijn als ze nu op de stoep gaan staan lallen.”

In café De Klapdeur in Rotterdam Crooswijk zit de rookruimte achterin de zaak. En die zit regelmatig vol. Op het terras denkt barvrouw Brenda Peeman hardop aan de tijd dat je nog óveral mocht roken. Niet dat dat goed was. Ik begrijp heel goed dat je in een ziekenhuis, bibliotheek en school niet mag roken. Maar dit gaat wel heel ver. „Staat straks iedereen buiten. En de volgende stap is een verbod op roken op het terras.”