Opinie

De VS en de guerrilla tegen abortus bij de Verenigde Naties

De VS nemen de culture wars mee naar de internationale arena van de VN, merkte Michel Kerres. Met Trump en Pence terug in de tijd.

Michel Kerres

Er zijn gevechten waarvan je op goed moment denkt: oké, eindelijk gewonnen, op naar nieuwe problemen. De strijd over het recht op seksuele voorlichting en het recht op abortus is zo’n gevecht.

De Amerikaanse president Donald Trump en zijn vicepresident Mike Pence leunen op een gelovige electorale achterban die helemaal niet voor abortus is. Pro-life is in de VS een luidruchtige, goedgeorganiseerde beweging die er niet voor terugdeinst vrouwen op de stoep voor een abortuskliniek te belagen. Toch: na drie decennia strijd was de consensus in veel westerse landen én in grote delen van de VN-organisatie pro-abortus.

De VS zijn nu een anti-abortusguerilla begonnen in het wereldwijde VN-systeem. Bij elk besluit waarin seksuele voorlichting of abortus een rol speelt, gaan de VS dwarsliggen.

„De VS zijn een campagne begonnen tegen abortus en tegen seksuele voorlichting”, zegt een Europese diplomaat. „Er is duidelijk sprake van een pushback, van actieve ontmanteling. Eerst hebben ze geld weggehaald bij organisaties die er direct mee bezig zijn. Nu worden de rechten systematisch geschrapt uit beleidsdocumenten – als ze de kans krijgen. De VS voeren een conservatief-christelijke agenda.”

De Amerikaanse VN-expert Richard Gowan zegt het zo: „Mike Pence heeft ontdekt dat hij de VN kan gebruiken in de Amerikaanse culture wars.

President Trump nam het gevecht mee naar het grootste VN-podium: de opening van de Algemene Vergadering. Trump: „We zijn ervan op de hoogte dat organisaties binnen de VN streven naar een recht op abortus op afroep, betaald door de belastingbetaler, tot vlak voor het moment van bevallen.” Internationale bureaucraten, zei hij, mogen niet ingrijpen in het recht van staten die innocent life willen beschermen.

De VS staan niet alleen. Trumps minister voor Gezondheidszorg, Alex Azar, belegde maandag een speciale bijeenkomst van 19 landen die verklaarden dat „er geen internationaal recht op een abortus bestaat”.

De coalitie verzet zich tegen de in de VN gangbare term „seksuele en reproductieve zorg en rechten”. Die term, schrijven Azar en de zijnen, is onduidelijk en doet geen recht aan de rol van het gezin in seksuele voorlichting. Voorlichting mag bovendien geen „schadelijke seksuele risico’s voor jonge mensen goedkeuren”. Tot de coalitie behoren onder andere Saoedi-Arabië, Rusland, Brazilië, Egypte, Polen en Hongarije.

Binnen de VN was er al jaren een kleine groep landen die zich verzette tegen abortus, maar die vond de VS meestal tegenover zich. Met Trump hebben ze nu wind mee. Maar de groep is nog ver van de overwinning. Azar hield zijn bijeenkomst voorafgaand aan een conferentie over zorgverzekeringen. Dáár werd later een resolutie aangenomen waarin de gewraakte terminologie wel staat.

Afgezien van publieke verklaringen probeert de coalitie elk officieel VN-document te zuiveren van de gewraakte term. In april maakten de VS het heel bont. Ze hielden toen in de Veiligheidsraad een Duitse resolutie tegen over vrouwen die slachtoffer worden van seksueel geweld omdat de omstreden formulering in de tekst stond. Uiteindelijk hebben de Duitsers bakzeil gehaald omdat het belang van de resolutie groter was dan die passage. Het is, zoals de Franse ambassadeur zei, een schande dat de V-raad niet kan bepalen dat vrouwen die zwanger zijn geworden door verkrachting in een oorlogssituatie, recht hebben op abortus.

Er zijn veel conflicten tussen de VS en de westerse bondgenoten. Het is treurig dat dit er een van is.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.