Opinie

De superioriteit van onze democratie

Tom-Jan Meeus

We praten nu veel over de middenklasse, eerder hadden we het over de gewone man, ooit ging het vooral over de creatieve klasse: de minder gewone man. In elk geval mogen Nederlanders uit alle klassen graag afgeven op het eigen land. Ook de mensen die zeggen dat ze enorm van het land houden. En de democratie, dat zooitje in Den Haag, die zakkenvullers, is een vast doelwit van de nationale hoon. Onze democratie zou gewoon niet meer werken: één keer in de vier jaar stemmen en daarna niets meer te vertellen. Soms inspraak, soms een referendum – en alleen luisteren als de uitslag bevalt. Den Haag: één groot Dictatuur66.

Geen idee wie de dictatuur als begrip in dit debat heeft gebracht, maar diens bijdrage is sowieso geslaagd. Iedereen kan online ongehinderd zijn gal spuwen, maar mensen weten zeker dat ze niet meer mogen zeggen wat ze denken: de dictatuur van de politieke correctheid. De EU voert beslissingen uit die door parlementen van lidstaten zijn goedgekeurd: toch klagen mensen over de EU-dictatuur. Nederland is bij CO2-terugdringing en duurzame energie bepaald geen Europees koploper, niettemin weten landgenoten dat in Den Haag klimaatgekkies of ‘ecofascisten’ regeren: de klimaatdictatuur.

Je hebt ook de dure bezwaren tegen de Haagse democratie. De talmende coalities, de tanende integriteit, de technocratie. En: hoogleraren politicologie en staatsraden die de overlegcultuur principieel ondemocratisch noemen. Een elite van beroepsvergaderaars uit bedrijven en belangengroepen die besluiten voorkoken waar de Kamer niet omheen kan. De democratie uitgeleverd aan een kaste: waar is het politieke primaat?

Zo kennen we onze democratie voortdurend enorme gebreken toe, jaarlijks verschijnt er een stapel rapporten over – ik mag er graag uit citeren. Intussen zien we iets grotere ongemakken in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, niet toevallig democratieën zonder coalitiecultuur.

Zo noemde in het VK de hoogste regeringsjurist, na drie jaar Brexit-besluiteloosheid, het parlement woensdag „zo dood als dood kan zijn” – wat me redelijk dood leek. Evengoed blijft onduidelijk hoe datzelfde parlement het existentiële Brexit-besluit kan nemen. In een ander democratisch dieptepunt werd in de VS woensdag bevestigd dat president Trump zijn ambtgenoot van Oekraïne eerder aanspoorde justitieel onderzoek te doen naar een vermoedelijke opponent bij de komende presidentsverkiezingen in de VS.

Tegelijk vergaderde de Tweede Kamer woensdag over slachtofferbeleid, mediabeleid, de Belastingdienst en het Actieprogramma Langer Thuis. Zo gaat dat: terwijl onze voorbeelddemocratieën hun eigen verval organiseren, blijft onze democratie, door onszelf jaren naar beneden gepraat, gewoon bezig met echte problemen van echte mensen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.