De ‘oude deur’ waar bijna niemand meer op wil surfen

Zeilsport Bij het WK windsurfen in Italië wordt deze week nog op de RS:X gevaren. De toekomst heet ‘foilen’: een snelle, explosieve variant.

De Nederlandse windsurfer Kiran Badloe (op de voorgrond) in actie bij het WK op het Gardameer in het noorden van Italië. Hij staat eerste in het klassement.
De Nederlandse windsurfer Kiran Badloe (op de voorgrond) in actie bij het WK op het Gardameer in het noorden van Italië. Hij staat eerste in het klassement. Robert Hajduk

In een restaurant met uitzicht op de haven van Scheveningen zit oud-wereldkampioen windsurfen Casper Bouman (33). Even verderop werkt hij tegenwoordig bij het Watersportverbond als trainer van windsurfers zoals Lilian de Geus, Dorian van Rijsselberghe en Kiran Badloe – Nederlanders aan de wereldtop. Windsurfen doet hij alleen nog voor de ‘fun’.

Het is de week van het WK windsurfen, dat dit jaar wordt gehouden op het Gardameer in Noord-Italië. Precies op dezelfde plek als waar Bouman op 20-jarige leeftijd goud won in 2006 – daarmee is hij nog altijd de jongste wereldkampioen ooit. De olympische surfplank waar toen op werd gevaren, de RS:X, wordt nu nog steeds gebruikt.

Maar de RS:X is met bijna drie keer het gewicht van een moderne plank lang niet meer zo populair als toen. De plank is log en de laatste dertien jaar niet doorontwikkeld. „Waarom zou je nog varen op zo’n oude deur?”, vraagt Bouman zich af.

Zweven over het water

Maar om olympisch kampioen te worden, moet je wel varen op de RS:X. Op een enkeling na, doet niemand dat nog voor zijn plezier.

Aan de telefoon in een huisje nabij het Gardameer klinkt Dorian van Rijsselberghe (30) ontspannen over het verloop van het wereldkampioenschap dat tot zaterdag duurt – hij staat nu derde. Maar als je vraagt naar de RS:X is er een enigszins gefrustreerde ondertoon hoorbaar. „Over het algemeen kijk ik heel dankbaar terug naar de RS:X. Het heeft me twee olympische plakken opgeleverd en twee wereldtitels. Maar als je puur technisch naar de plank kijkt, dan is het oud.”

Terugkijken dus. Want voor Van Rijsselberghe is het volkomen duidelijk dat de plank zijn beste tijd heeft gehad. „Er zijn gewoon een hele hoop planken die sneller zijn, beter functioneren in bepaalde windbereiken. Maar tot voorheen was er niet één die er écht bovenuit stak.”

Tot nu. Want met de introductie van de snelle foilplank werd het traditionele windsurfboard passé. Bij het ‘foilen’ zorgt een draagvleugel aan de onderkant van de plank voor opwaartse druk waardoor die loskomt van het water en minder weerstand ondervindt. Op een foilplank glijden windsurfers niet meer over het water, ze zweven erboven.

Bij een foilplank zorgt een draagvleugel dat het board loskomt van het water. Hollandse Hoogte

‘Foilen is vetter’

Foilen is snel en explosief, de RS:X ouderwets en saai. Dat vindt ook Aaron McIntosh (47), die al sinds 2008 de coach is van Van Rijsselberghe. De Nieuw-Zeelander, die een imposante surfcarrière achter de rug heeft, signaleert een probleem met de doorstroming van talent. Een van de oorzaken: de RS:X. „De stap van talent naar wereldtop wordt steeds minder gemaakt. Dat komt doordat ze dan moeten varen op de RS:X, terwijl ze veel liever foilen.”

Ook Van Rijsselberghe en zijn sparringspartner Kiran Badloe kiezen liever voor trainen op de foil. „Het gaat harder, het ziet er vetter uit, het triggert ons. We moeten uiteindelijk de prestaties leveren op de RS:X, dus die laten we niet links liggen. Maar we staan liever op de foil.”

Maar de wereldzeilbond, World Sailing, wil de RS:X nog niet afschrijven. De plank werd in mei van dit jaar door een beoordelingscommissie van de bond opnieuw voorgedragen als plank voor de Spelen van 2024. Een klap in het gezicht van alle professionele windsurfers.

Daarop schreef Van Rijsselberghe een open brief met de strekking het advies in de wind te slaan. Foilen heeft wat hem betreft de toekomst.

Er volgde een enquête van de wereldzeilbond aan alle RS:X-surfers. Daaruit bleek dat 63 procent verder wil op een andere plank. De wereldzeilbond kon niet anders dan hun voorstel herzien. De week na het WK vindt daarom een testevenement plaats waar vier boards worden beoordeeld, twee daarvan zijn foilplanken.

Snel, kort en scherp

Eigenlijk is iedereen het erover eens: na Tokio moet er een nieuwe plank komen. „Het moet sneller, korter en scherper, net zoals Facebook en Instagram”, zegt McIntosh. „Voor windsurfen is dat niet anders. Het is tijd voor verandering.”

Oud-wereldkampioen Bouman, die hielp de RS:X te ontwikkelen, denkt dat het geen effect zal hebben op de prestaties van de windsurfers. „De beste windsurfers zullen altijd de beste blijven. Daar brengt ook het foilen geen verandering in. De Olympische Spelen van 2020 is een mooie afsluiter.”

En wat als de RS:X blijft? „Dan is Tokio mijn laatste Spelen”, zegt Van Rijsselberghe. „Als er geen nieuwe trigger is, zal het verdomd lastig worden om weer vier jaar tijd, energie en liefde in de sport te stoppen.” En ook zijn coach, McIntosh, stopt dan. „Dorian en ik hebben een pact.”

Maar eerst moet de tweevoudig olympisch kampioen zich nog plaatsen voor Tokio. Zaterdag springt Van Rijsselberghe opnieuw op de RS:X voor de medalrace, waarin hij voor de derde keer wereldkampioen kan worden.