Dansen in de mode

Tentoonstelling Zie een wijd uitstaande rok van tule, en je denkt meteen aan klassiek ballet. Mode en dans inspireren elkaar al eeuwen. Nu pas is er een tentoonstelling.

Fotograaf Jasper Abels maakte met Maarten Spruyt (styling en artdirectie) en Peter Leung (choreografie) een fotoserie over dansers die een kledingstuk uit de collectie van het museum nog één keer mee uit dansen nemen.
Fotograaf Jasper Abels maakte met Maarten Spruyt (styling en artdirectie) en Peter Leung (choreografie) een fotoserie over dansers die een kledingstuk uit de collectie van het museum nog één keer mee uit dansen nemen. Foto Jasper Abels

Modeontwerpers laten zich inspireren door allerlei kunstvormen, maar de relatie met dans is wel een heel speciale.

Net als mode is dans niets zonder lichaam en lichaamsbeweging, en geen lichaamsbeweging mooier en eleganter dan die van professionele dansers. Heel wat collecties zijn in de loop der jaren dan ook gebaseerd geweest op ballet en andere vormen van professionele dans; recentelijk nog de collectie voor voorjaar 2019 van Christian Dior, waarvoor was gekeken naar moderne dansers als Martha Graham en Pina Bausch. De show werd opgeluisterd door het dansgezelschap van de Israëlische choreograaf Sharon Eyal. Ook de dansen uit het uitgaansleven hebben een enorme invloed op de mode. Iedere populaire dans heeft zijn eigen kledingcodes meegebracht, en die schoppen het heel vaak tot enorme trend, met name onder jongeren – de jazzdansen uit de jaren twintig, rock ’n roll, disco, de dansfilm Flashdance, breakdancing, house – you name it.

De trailer van Flashdance.

Verwijzingen naar dans zijn soms meteen duidelijk – zie een wijd uitstaande rok van tule, en je denkt meteen aan klassiek ballet, hoewel de tutu direct is afgeleid is van de ‘gewone’ mode uit de 19de eeuw. Trek beenwarmers aan, en je waant je, als je de jaren tachtig tenminste bewust hebt meegemaakt, een van de dansstudenten uit de hitserie Fame. De ballerina daarentegen is ondanks dat naam en vorm direct naar de balletschoen verwijzen, zo ingeburgerd dat je soms vergeet waar ie eigenlijk vandaan komt.

Space age-achtige outfits

Zo bezien is het eigenlijk wonderlijk dat het er nu pas een grote expositie over de relatie tussen dans en mode te zien is in Nederland: Let’s dance! in het Kunstmuseum (voorheen Gemeentemuseum) in Den Haag, vernoemd naar de hit van David Bowie.

Op de tentoonstelling staat een grote hoeveelheid dansbare mode opgesteld, van jurken uit het einde van de 18de eeuw, waaraan koordjes en haakjes waren bevestigd die de sleep omhooghielden als er gedanst werd, tot space age-achtige outfits uit de jaren zestig, toen het ‘los’ dansen het in het uitgaansleven overnam van het partnerdansen, tot breakdance-outfits.

Foto Jasper Abels

Hoogtepunten uit de categorie professionele dans zijn de kleurige kostuums van de legendarische Ballets Russes, uit het begin van de vorige eeuw, waarvan enkele zijn ontworpen door Pablo Picasso. Die kostuums hebben, mede door hun uitgesproken en diepe kleuren een grote stempel op de mode gedrukt. Niet alleen toen keken ontwerpers ernaar, nog steeds wordt er met enige regelmatig naar verwezen door modeontwerpers. Fantastisch is ook een faun-kostuum (zijden maillot met leren top) van een onbekende maker, een eeuw geleden gedragen door Iraïl Gadescov, de destijds hippe want Russische artiestennaam van de Nederlandse Richard Vogelesang, een van de eerste mannelijk dansers die solovoorstellingen gaven.

De relatie tussen dans en mode gaat ook de andere kant op. Coco Chanel ontwierp in de jaren twintig al danskostuums voor de Ballets Russes, en bijna iedere beroemde ontwerper heeft sindsdien wel een keer een opdracht gekregen van een gezelschap.

In de weg zittende ceintuur

In Den Haag zijn onder meer kostuums te zien die Jan Taminiau, Viktor & Rolf en de Amerikaanse Isaac Mizrahi ontwierpen voor Het Nationale Ballet en kostuums die Versace maakte voor Het Nederlands Dans Theater – naar verluidt zat de beslagen leren ceintuur de dansers behoorlijk in de weg. Iris van Herpen ontwierp al voor vijf balletten de kostuums, wat te maken kan hebben met het feit dat ze niet alleen een vernieuwend ontwerper is, maar haar jeugd ook veel heeft gedanst.

Foto Jasper Abels

Soms komen zulke opdrachten rechtstreeks voort uit collecties: de beroemde ‘lumps and bumps’- collectie van Comme des Garçons, waarin in de kledingstukken op ongebruikelijke plaatsen bulten waren aangebracht, inspireerde Merce Cunningham tot een performance, waarvoor de kostuums werden ontworpen door Rei Kawakubo, de vrouw achter het Japanse merk. Maria Grazia Chiuri, de creatief directeur van Christian Dior, werd naar aanleiding van de show van haar danscollectie gevraagd balletkostuums te ontwerpen voor het Teatro dell’Opera di Roma.

Let’s dance! Tot en met 12/1 in Kunstmuseum in Den Haag. Zie: gemeentemuseum.nl