Blok wil IS-strijders in Irak berechten | Helpen stikstofadviezen wel tegen de acute crisis?

De Haagse Stemming Met Stef Blok, Johan Remkes en Pieter Omtzigt. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

De Haagse Stemming

De commissie-Remkes wil drastische maatregelen om de stikstofproblemen op te lossen - maar het is maar de vraag of die de acute crisis wel oplossen. Het kabinet wil IS-strijders in Irak laten berechten, maar zonder doodstraf. En hoe zit het met de ‘zetelroof’ van Wybren van Haga?

NOODMAATREGELEN: “We moeten ons realiseren dat in ons land niet alles kan. Er zijn noodmaatregelen nodig.” De commissie-Remkes is duidelijk: er moeten drastische maatregelen worden genomen om de stikstofcrisis te lijf te gaan. Het probleem: er komt te veel stikstof terecht in natuurgebieden. De Raad van State zette een streep door het huidige beleid, waardoor duizenden projecten op de tocht staan. Maar het is de vraag of de oplossingen waarmee de commissie nu komt, het land wel uit een acute crisis kunnen helpen. In de plannen wordt voorgesteld om vervuilende veebedrijven uit te kopen en de snelheden op snelwegen én provinciale wegen te verlagen. Maar dat vergt veel onderzoek – bijvoorbeeld waar het meeste stikstof en ammoniak wordt uitgestoten en welke natuurgebieden daar het meeste last van hebben.

PIJN VOOR ALLE PARTIJEN: De plannen schoppen tegen heel wat heilige huisjes. Voor de VVD – door Rutte de ‘vroem-vroem-partij’ genoemd – is 130 kilometer per uur een stokpaardje. CDA en ChristenUnie zijn tegen het verkleinen van de veestapel. D66 wil juist veel verder gaan: zij stellen een generieke halvering van de veestapel voor, maar dat heeft volgens Remkes geen zin. Dat is “onvoldoende effectief”, omdat er te grote verschillen tussen veehouderijen bestaan. Het kabinet komt in oktober met een reactie. De onderhandelingen zijn geopend.

WAT WIJ LUISTEREN: Wil je helemaal bijgepraat worden over het stikstofprobleem? Luister dan naar de podcast Haagse Zaken, waarin NRC-redacteuren je uitleggen hoe de Raad van State het huidige beleid schrapte en wat de gevolgen zijn.

IS-STRIJDERS: Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD) heeft een nieuwe oplossing bedacht voor Nederlandse IS-strijders: niet terughalen, maar berechten in Irak. Hij organiseert vandaag met zijn Iraakse collega een bespreking in New York, waarvoor ook Europese landen, de Verenigde Staten en andere landen uit de regio zijn uitgenodigd. Dat zouden wel eens lastige gesprekken kunnen worden, want Irak heeft de doodstraf terwijl Nederland daar fel tegen is. Blok wil verzekeren dat de Nederlandse IS-strijders niet ter dood veroordeeld kunnen worden. Hij wil ook vastleggen dat verdachten in een rechtszaak de kans krijgen zich te verdedigen en consulaire bijstand kunnen krijgen. “Er zijn allerhande oplossingen denkbaar, maar het is niet bevorderlijk als ik nu al openlijk ga zeggen welke vervolgstappen Irak moet zetten”, zegt Blok daarover.

BELASTINGPROBLEMEN: De Tweede Kamer is murw gebeukt door alle problemen bij de Belastingdienst. De stapel stukken die vrijdag door het ministerie van Financiën werd verstuurd - in totaal 14 brieven en onderzoeken - waren de druppel. “Wilt u soms ook nog ons weekend verzieken”, vroeg SP-Kamerlid Renske Leijten woensdag aan staatssecretaris Menno Snel (D66). “Het lukt me niet om die hele stapel door te nemen. Ik zit aan mijn taks van wat ik aan kan”, aldus Pieter Omtzigt (CDA). De grootste clash ging over de kwestie rond de kinderopvangtoeslag. Honderden kwetsbare ouders werden onterecht van die toeslag afgesneden, waardoor ze in grote financiële problemen kwamen. Pieter Omtzigt heeft geen vertrouwen in het interne onderzoek van de Belastingdienst en wil dat betrokken ambtenaren voor de rechter worden gebracht.

ZETELROOF: Wybren van Haga werd uit de VVD-fractie gezet, maar is er nog steeds niet uit: gaat hij zijn zetel teruggeven aan de VVD, of blijft hij in de Tweede Kamer? Dat kan cruciaal zijn, want zonder de zetel van Van Haga heeft het kabinet geen meerderheid in de Tweede Kamer. Maar daar lijkt premier Mark Rutte zich geen zorgen over te maken: hij stuurde gisteren een kort briefje naar de Tweede Kamer na vragen van Lodewijk Asscher (PvdA): geen nood, we blijven gewoon doen wat we al deden: zoeken naar meerderheden.

ZETELROOF II: Waarom mag een Kamerlid die uit de fractie wordt gezet, zijn zetel houden? Onbegrijpelijk voor veel lezers van De Haagse Stemming. ‘Zetelrovers’ zijn “het paard van Troje”, schrijft één van hen. Ze zouden zelf nooit genoeg stemmen krijgen, liften mee op het succes van een partij en beginnen dan een eigen beweging. “Ik kan dat niet democratisch noemen.” Toch hoort het bij het politieke stelsel van Nederland, zo schrijft historicus Geerten Waling, auteur van het boek Zetelroof. Sterker, het is vastgelegd in de Nederlandse Grondwet: daarin staat dat volksvertegenwoordigers moeten stemmen “zonder last”. Het mandaat dat zij krijgen, is persoonlijk: ze leggen verantwoording af aan de kiezer, niet aan de partij. Anders is het, met het oog op “lucratieve baantjes”, wel heel aantrekkelijk om de partijleiding naar de mond te praten, aldus Waling. “Je zou wel gek zijn om dwars te gaan liggen vanwege achterhaalde dingetjes zoals ‘principes’ en ‘geweten’.”

QUOTE VAN DE DAG

“Tegelijk vergaderde de Tweede Kamer woensdag over slachtofferbeleid, mediabeleid, de Belastingdienst en het Actieprogramma Langer Thuis. Zo gaat dat: terwijl onze voorbeelddemocratieën hun eigen verval organiseren, blijft onze democratie, door onszelf jaren naar beneden gepraat, gewoon bezig met echte problemen van echte mensen.”

De problemen in Nederland zijn onvergelijkbaar met die van ‘voorbeelddemocratieën’ als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, stelt NRC-columnist Tom-Jan Meeus.