Foto Frank Ruiter

Freddy Tratlehner van #lekkerfred: ‘Als er kweekvlees is, ga ik er weer flink tegenaan’

Lunchinterview Freddy Tratlehner (36) , alias rapper/kunstenaar Vjèze Fur of Vieze Freddy, maakt krankzinnige kookfilmpjes. „Het zijn gewoon dingen die ik lekker vind, ik zeg niet dat je dat elke dag moet eten.”

Natúúrlijk bestelt-ie het zwarte eendenei met zeekwal. Op de kippenklauw in rijstazijn was ik ook al voorbereid, maar goddank is Vjèze Fur, Vieze Freddy of hoe je rapper/kunstenaar Freddy Tratlehner (36) ook wilt noemen, nèt drie weken gestopt met vlees eten. Van tevoren had hij me de keuze gegeven uit vijf Amsterdamse restaurants, waarvan drie met een ster. Maar Vermeer, Bord’Eau, Moshik en Choux waren op maandag gesloten, of ze serveerden geen lunch. Bleef over Sea Palace, de drijvende Chinese boot bij het Centraal Station, waar de eetzaal op de begane grond om 12 uur ’s middags nagenoeg leeg is, en hij – iets verlaat – komt binnenlopen en opmerkt dat er gelukkig nog plek is.

Hij begint meteen kruisjes te zetten op de bestellijst waarop – in het Chinees – alle gerechten staan die we straks geacht worden te delen (shared dining). En ja hoor, de hoi tjit pei daan zit erbij. Zo overdreven was het dus niet dat ik de (vertaalde) menukaart al even globaal had gescand op buitenissigheden. Ja, knikt hij, hij heeft het gefermenteerde ei hier eerder gegeten. En nee, het is niet per se lekker. „Maar straks ga ik sowieso doen of ik het heel lekker vind.” Bedachtzaam zet hij her en der nog wat kruisjes, schuift het papier vervolgens over tafel. „Nu mag jij.”

Jankerig Amsterdams

Freddy Tratlehner is één van de vier leden van rapformatie De Jeugd van Tegenwoordig. In 2005 kwamen ze, uit het niets, op nummer 1 met het nummer Watskeburt?!. Ze maakten naam met hun teksten barstensvol neologismen, hun licht absurde grappen en hun lastpak-gedrag uit de beginjaren was legendarisch; als ze toevallig geen zin hadden in weer een interview, kwam er geen zinnig woord uit ze. Ze ontvingen gouden en platina platen, grote prijzen en hun duizendste concert, in juni van dit jaar, hielden ze in een uitverkocht Olympisch Stadion. Inmiddels zijn ze dertig-plus, getrouwd en vader – Freddy heeft een zoon van nog geen drie jaar en één van nog geen drie maanden – en doen steeds meer „lijpe dingetjes” buiten de muziek. Freddy zet „sinds een jaar ofzo” krankzinnige kookfilmpjes op Instagram – #lekkerfred heeft 131.000 volgers en z’n eerste kookboek, Lekker Fred, is net verschenen.

Probeer maar eens niet te lachen als hij eieren klutst voor de mayomenaise, als hij z’n petermeselie en mozzemarella snijdt en ondertussen in jankerig Amsterdams waarschuwt voor de gevaren van scherpe messen. Dat lukt banketbakker Cees Holtkamp, chefkok Joris Bijdendijk, Heel Holland Bakt-presentatrice Janny van der Heijden, die allemaal een filmpje met hem meekoken dus ook niet. Maar denk niet dat hij zomaar wat aanrommelt. Het resultaat, de uiteindelijke gerechten zijn serieus culinair, ook al noemt hij het ‘pasta met dingen die niet lijken te kloppen’ of ‘fitkech curry’ (een vleesloze curry met weinig calorieën zoals #fitgirls die graag eten).

Het filmpje met Janny van der Heijden van ‘Heel Holland Bakt’.

Wie wil leren koken, heeft weinig aan zijn filmpjes, begin ik. Nee, beaamt hij. „Het is entertainment.” Wie het recept wil namaken, koopt beter het boek. En hij kan koken omdat….? „Ik doe het al van jongs af aan.” Zijn vader was bedrijfsleider van restaurant Sluizer in de Utrechtsestraat, een van de oudste visrestaurants van Amsterdam. „Toen, in de jaren 80 en 90, was het daar booming. Madonna kwam eten. Prince. Ik stond als verlegen jochie in de keuken te kijken. Zúlke vissen in de pan. Vlammen. Enorme fornuizen. Gave plek.” Wilde hij toen ook kok worden? Verschrikt. „Het is zwoegen hoor, in de keuken. Kromme rug, brandplekken op je armen. Al die stress.” En bovendien, zegt hij, het keukenleven zou hem na een maand of vijf vast vervelen. „Ik ben heel snel verveeld.”

Precies de reden dat hij van vier, vijf middelbare scholen werd getrapt. Was hij lastig of deed hij gewoon niks? „Een combinatie. Dingen kapotmaken, bijdehand doen, maar ik was vooral heel erg verveeld.” En ongelukkig? „Dat ook, maar op een pubermanier. Mijn ongeluk was de schuld van buitenstaanders, om te beginnen van mijn ouders.”

De eerste schotels worden op tafel gezet. Zwarte paddenstoelen in azijn, gestoomde broodjes met groente-vulling en – „mmmmmh” – het zwarte eendenei. „Deze gaan we delen.” Het duurt even voor hij weer kan praten na een hap zeekwal – alsof je kauwt op „kraakbeen van een pasgeboren baby”. Zijn oog valt nu op een gekonfijte kers op een ander gerecht. „Dit vind ik héél raar”. Hij heeft het ‘zoete broodje met gele vulling’ ónder die kers anders zelf aangestreept op de menulijst, zeg ik. Het stond bij de desserts. Hij, vinger in de lucht, zegt dat hij een leuk feitje kent dat nu mooi van pas komt. „Chinezen doen niet aan toetjes. Zoet eten ze tussen alles door.” En, hap hap, weg zijn de zoete broodjes.
Hij snijdt een hak tjieuw ngau kun open, een mini-loempia, en schuift het bordje weg. „Dit is gewoon vlees hoor.” En dat eet hij niet meer, omdat…? „Er worden regenwouden gekapt voor veevoer, voor vlees dat wij weer naar het buitenland exporteren. Er zit iets heel erg scheef in ons voedselsysteem. Dan kan je zeggen: ja, maar je vliegt ook. Ja, oké, zal allemaal wel, maar zo verandert er nooit iets. Ik begin bij mezelf, en als iedereen nou een klein stapje zet, helpt het misschien wel.” Moeilijk? „Ik vind het heel lekker. Maar over een paar jaar is er kweekvlees, dan ga ik er weer flink tegenaan.” Maar hoe moet dat dan met dat kookboek van hem, dat voor zeker de helft uit vleesrecepten bestaat? Volle mond: „Een kwart.”

Ik was bezig de perfecte omelet te maken

Een managementbureau – A Million Faces – heeft hem geholpen een socialemediastrategie te bedenken voor Instagram. Waarom? „Ik had al Instagram, maar daar stond jarenlang precies één foto op. Ik wilde weten hoe ik het in mijn voordeel kon gebruiken.” Want? „Het is een mooi medium om nieuwe projecten op te pushen.” En? „Kijk naar Nikkie Tutorials. Zij doet één ding heel goed: make-uppen. Heel simpel eigenlijk, maar waanzinnig populair.” En zoiets wou jij ook? Ja.” En dus ging je koken? „Dat deed ik altijd al. Ik was in die tijd bezig de perfecte omelet te maken.” En toen? „Daar maakte ik een filmpje van, en van het een kwam het ander en toen explodeerde het.”

Verbaasde het succes hem? „Ik ken dat van De Jeugd natuurlijk wel, van hoe onze carrière begon. We stonden al op nummer 1 voor we een naam hadden. Ik was het nummer al half vergeten en ineens ben je een megasucces.” Ongeacht wat je doet? „Nee, het maakt uit wat je doet en hoe je het doet. Met die filmpjes monteren ben ik een paar uur bezig. Soms vraagt mijn vriendin als ik bezig ben: waar lach je om? Zegt ze: zit je nou serieus al vijf minuten zo hard om jezelf te lachen?” Als je er zelf vrolijk van wordt, zegt hij, kunnen andere mensen het ook waarderen.

Kerstmannetjes van boven de 60

Hij pakt de bestellijst er nog eens bij. Kruist L16, L19 aan en hij zoekt ook samen met de serveerster nog wat zoets uit. Z’n vader is Oostenrijker, snijd ik aan. „Klopt.” Wat eten Oostenrijkers? „Groot, zwaar vlees. Gerechten die passen bij de noeste arbeid die je in de Alpen zult gaat verrichten.” Alleen verricht bijna niemand nog die arbeid. „Ik was in een spa in Oostenrijk. Zaten allemaal van die kerstmannetjes van boven de 60 in de sauna. Die buikjes waren zó bol, alsof ze konden knappen. Gevaarlijk gewoon.” Zijn recepten zijn anders ook niet speciaal mager. „Het zijn gewoon dingen die ik lekker vind, ik zeg niet dat je dat elke dag moet eten. Ik ben nu wel meer bezig op mijn dieet te letten.” Zegt hij, terwijl hij ondertussen een zojuist gearriveerd bordje pikante mini-inktvisjes leegeet. Hij kijkt op: „Ik drink ook niet meer. Mijn doel is de saaiste man ter wereld te worden.”

Lees ook: Dit lunchgesprek met Pepijn Lanen van de De Jeugd van Tegenwoordig

En die inktvisjes, dat mag hij wel eten als vegetariër? „Ik hoef dus helemaal niks, hè.” Dus, herformuleer ik, vis eet hij wel? „Vissen zwemmen gewoon in de oceaan. Mij gaat het om de opwarming van de aarde door die enorme veestapel, runderen vooral. Je kunt zeggen: eet dan alleen wild en daar ben ik in principe wel een voorstander van, want ik heb er geen problemen mee dat dieren worden doodgemaakt, mits ze goed geleefd hebben, maar je zult zien dat er dan bij mij toch ook ander vlees doorheen sluipt.”

Koning burger

Hij kookt thuis ook vaak? Hij knikt. „Mijn zoon lust alles.” Lastig, om telkens te bedenken wat er nu weer eens gemaakt moet worden? „Dat is het probleem niet. Ik heb een paar heel goede back-uprecepten in mijn systeem zitten die ik altijd kan maken. Pasta pesto. Of risotto met asperges, een gepocheerd eitje en een heel klein beetje koffiepoeder… Alleen heb ik thuis nu zo’n kleine rotkeuken. Maar binnenkort gaan we verbouwen. Eerst een uitbouw, en dan een nieuwe keuken….” Serieus? Hij grijnst. „Straks ben ik koning burger.”

Het zoet dat hij bestelde, is een flinke plak gele gelei met daarin flinters knapperige waterkastanje. Wat heel veel scheelt, zegt hij, is dat hij weet wat hij moet eten om in vorm te blijven. „Mensen weten niet wat gezond is.” Of wat te veel is, zeg ik. „Ja, dat ook. Het is een kwestie van maar doorgaan, daar heb ik dus ook last van. Met alles. Ik kan geen maat houden.” En alles moet op? „Ja. Wil jij nog wat?”