Ook het alternatief voor overname van afvalbedrijf AEB is nu onzeker

Afvalcrisis Amsterdam wil zijn noodlijdende afvalbedrijf onderbrengen bij HVC. Maar daarvoor is „geen of nauwelijks draagvlak”.

Op dit moment hebben 46 gemeenten en zes waterschappen belangen in ‘Huisvuilcentrale’ HVC. Zoals Alkmaar, waar deze bio-energiecentrale staat.
Op dit moment hebben 46 gemeenten en zes waterschappen belangen in ‘Huisvuilcentrale’ HVC. Zoals Alkmaar, waar deze bio-energiecentrale staat. Foto Lex Van Lieshout/ANP

De gemeenten die aandeelhouder zijn van afvalverwerker HVC voelen weinig voor een overname van de noodlijdende branchegenoot AEB. Daarmee lijkt een redding ver weg voor het bedrijf dat volledig eigendom is van de gemeente Amsterdam.

In een brief woensdag aan de gemeenteraad van Zaanstad somt wethouder Sanna Munnikendam (D66) een reeks bezwaren op tegen een overname door HVC. Die bezwaren worden gedeeld door andere aandeelhouders waardoor zij „geen of nauwelijks draagvlak” ziet voor een overname. Daarbij spelen niet alleen de grote financiële en operationele risico’s een rol. Bij toetreding van Amsterdam als aandeelhouder zouden ook de belangen van 46 gemeenten en zes waterschappen serieus verwateren. Nu bezit Zaanstad een belang van 9 procent in HVC (omzet 342 miljoen, bijna 1.100 werknemers) en behoort daarmee tot de grotere aandeelhouders. Amsterdam zou meer dan 20 procent krijgen in het eventuele fusiebedrijf.

Het gemeentebestuur van Castricum, ook deels eigenaar van de ‘Huisvuilcentrale’ heeft zich zelfs al expliciet uitgesproken tegen een mogelijke overname van AEB. Uit een brief van burgemeester Toon Mans blijkt dat de gemeente het oriënterende onderzoek van HVC naar een mogelijke overname van AEB niet eens wil afwachten. Naast de financiële risico’s speelt daarbij ook de bedrijfscultuur bij AEB een rol. Verder ziet de gemeente Castricum nog voldoende alternatieven voor Amsterdam om AEB in leven te houden.

Gebrekkige veiligheidscultuur

Het voortbestaan van het Amsterdamse Afvalenergiebedrijf (AEB) staat sinds deze zomer op het spel. Het bedrijf dat eigendom is van Amsterdam kampt met grote financiële problemen, onder meer omdat het meer dan de helft van zijn ovens heeft moeten stilzetten omwille van de veiligheid. AEB (circa 400 medewerkers, omzet 156 miljoen euro in 2017) kampt met achterstallig onderhoud en er heerst wantrouwen tussen management en personeel en een gebrekkige veiligheidscultuur. Voor de hoofdstad is AEB cruciaal voor de vuilverbranding en voor de warmtelevering in verschillende wijken.

Eerder deze maand staakte het Amsterdamse college, dat snel met een oplossing wil komen, de pogingen om AEB in private handen te krijgen, wat leidde tot het vertrek van wethouder Udo Kock. Die was, net als de huidige directie van AEB, voor een overname door het commerciële recyclingbedrijf Beelen. Nu zet Amsterdam in op een overname door HVC.

Lees meer over hoe de zoektocht naar oplossingen uitmondde in een bestuurscrisis

Stevig gesprek

Het inmiddels begonnen onderzoek door HVC wordt voortgezet na een volgens wethouder Munnikendam „stevig gesprek” vorige week met de directie en commissarissen van HVC. De lokale bestuurders (en aandeelhouders) verwijten het bedrijf een gebrek aan „bestuurlijke sensitiviteit” door naar een mogelijke overname van AEB te kijken, zonder eerst als „publiek geregeerd bedrijf” de aandeelhoudende gemeenten daarover te informeren.

Tijdens het onderhoud met de HVC-directie is met de betrokken gemeenten afgesproken dat na het oriënterende onderzoek van vier weken een buitengewone aandeelhoudersvergadering plaatsvindt. Volgens Munnikendam worden dan „de kaders voor het vervolgtraject” vastgesteld, waarbij ook het gemeentebestuur wordt betrokken. De indruk bij de aandeelhouders dat ze niet tijdig en niet volledig door AEB zijn geïnformeerd, is volgens wethouder Munnikendam „slechts gedeeltelijk” door het gesprek van vorige week weggenomen.

Lees ook de reconstructie: Afval blijkt goud noch groen voor het AEB