Zou een lagere snelheid het blauwgras langs A27 redden?

Automobilisten Natuurgebied de Zouweboezem zou kunnen profiteren van de stikstofmaatregelen van het kabinet. Natuurbeheerders en automobilisten vragen zich af wat echt werkt.

De Rijksweg A27 ter hoogte van Meerkerk
De Rijksweg A27 ter hoogte van Meerkerk Foto Merlin Daleman

Natuurgebied de Zouweboezem, ja dat kent hij wel. „Dat is dat watertje hier verderop, met die rietlanden”, zegt Piet Jan Voorwinden (57) na een snel frietje bij de benzinepomp, klaar om over de A27 zijn weg richting Veenendaal te vervolgen. Bijna dagelijks rijdt hij over deze snelweg, met zijn Skoda station. En als het even kan met honderddertig kilometer per uur. Zoals zovelen. Het is toegestaan. Maar aan dat watertje met die rietlanden, enkele kilometers verderop, heeft hij nooit gedacht. „Wie wel?”

De Zouweboezem, met zijn uitgestrekte moerassige rietvelden, vlakbij het Utrechtse Meerkerk, is domein van de purperreiger, de zwarte stern, de bruine kiekendief. Het is Natura 2000-gebied. En grote kans dat als de maximumsnelheid in Nederland moet worden teruggedraaid, ook de A27 op dit traject aan de beurt is. Want de uitstoot van stikstof moet omlaag, adviseerde de commissie-Remkes woensdag, en een van de mogelijkheden is de snelheid bij kwetsbare natuurgebieden verlagen.

We zijn hier de afgelopen jaren vaker gaan maaien. Om de stikstof af te voeren

In de Zouweboezem zijn het vooral de blauwgraslanden die slecht tegen stikstof bestand zijn. De Spaanse ruiter, de blauwe en de groene zegge, ze geven het grasland een blauwgroene tint. In de negentiende eeuw lag Nederland er vol mee. Honderdduizend hectare, vooral in de laagveenpolders. Maar door intensieve landbouw en ontwatering is het aandeel blauwgrasland snel verminderd. Tot zo’n vijftig kleine percelen, nog honderd hectare in heel Nederland.

Lekker gaan op stikstof

In dit gebied is op sommige plekken de invloed van stikstof te merken, zegt Ninouk Vermeer van Stichting Zuid-Hollands Landschap, regiohoofd van Veenweiden, waar de Zouweboezem onder valt (ook sinds de provinciale herindeling op 1 januari, waarbij Meerkerk bij de provincie Utrecht kwam). „Daar zie je de oorspronkelijke vegetatie verdwijnen en groeien planten die lekker gaan op stikstof.” Planten waarvan Nederland er al veel heeft. „We zijn hier de afgelopen jaren vaker gaan maaien. Om de stikstof af te voeren.”

Het is avondspits en Piet Jan Voorwinden tuurt naar de A27 naar het opstropend verkeer. „Natuurlijk rijd ik liever honderddertig”, zegt hij. „Maar eerlijk, ik heb geen hekel aan langzamer rijden. Als het druk is, sukkel ik liever op rechts dan dat zenuwachtige gedoe op de linkerbaan.”

Foto Merlin Daleman

Piet Jan Voorwinden zit in de kunstmesthandel en volgt de berichtgeving over stikstof op de voet. Steeds vaker hoort hij van vrienden, grappend: ‘En, ben je al aan het rondkijken voor een andere baan?’ Ach, hij begrijpt dat maatregelen nodig zijn. Hij vraagt zich wel af of de politiek nu niet te paniekerig reageert. Zou het echt helpen, de veestapel halveren? „Dan gaan ze in Oekraïne verdubbelen, zo werkt de markt.” Zou de Zouweboezem werkelijk gebaat zijn bij langzamer rijden? „Tot hoe ver slaat die stikstof neer.”

Of langzamer rijden echt helpt weet ook Ninouk Vermeer niet. „Wij als natuurbeheerders weten ook niet precies welke maatregelen lokaal werken. Daar zijn allerlei berekeningen voor die wij niet maken.”

„Kijk, zie je hoe netjes iedereen alvast remt”, zegt Piet Jan Voorwinden, wijzend naar de filevorming. De massa zal langzamer rijden heus wel accepteren, daarvan is hij overtuigd. „De massa is best braaf.” En in de spits, zegt hij, is honderd helemaal zo gek nog niet. „Dan stroom het misschien beter door.”

Luister ook de podcast NRC Vandaag over het onderwerp: Nederland heeft een groot, onzichtbaar probleem: stikstof

Correctie (26 september 2009): In een eerdere versie van dit artikel werd gesproken van het „Zuid-Hollandse”. Sinds 1 januari hoort Meerkerk als onderdeel van de nieuwgevormde gemeente Vijfheerenlanden bij de provincie Utrecht. Dat is hierboven aangepast.