Verschil tussen moord(aanslag) en liquidatie

Ewoud Sanders

Woordhoek

De schokkende moord op Derk Wiersum riep ook enkele taalkundige vragen op. Op allerlei plekken was te horen en te lezen dat Wiersum het slachtoffer was geworden van een moordaanslag. Zo meldde de site Villamedia: „Na de moordaanslag op advocaat Derk Wiersum, die een kroongetuige in een grote drugszaak bijstond, heeft minister Ferd Grapperhaus (Justitie) om meer geld voor de strijd tegen drugscriminaliteit gevraagd.” En Panorama schreef: „Slachtoffer van deze moordaanslag is Derk Wiersum.”

Dit leidde tot de vraag of moordaanslag hier wel juist is gebruikt. Het antwoord is: nee, want moordaanslag betekent ‘poging tot moord’ en het gaat hier niet om een poging, maar om moord. Ik denk dat we hier te maken hebben met een contaminatie. Sinds enkele jaren worden we steeds vaker geconfronteerd met (terroristische) aanslagen waarbij mensen worden vermoord. Onder invloed daarvan wordt moordaanslag gebruikt als een soort versterking van aanslag. Zo kopte de NOS vorig jaar: „‘Vader van de Taliban’ gedood bij moordaanslag” – dus: vermoord bij een poging tot moord.

Er kwam ook een vraag binnen over de term liquidatie. „Het woord liquidatie wordt nu in de media alom gebruikt voor de moord op Wiersum. Op zich begrijpelijk, want die term is ingeburgerd bij afrekeningen in het criminele milieu waarbij het om geldelijke of zakelijke belangen gaat. En de eerste betekenis van liquideren is (ongeveer) het vereffenen van een rekening (bij het opheffen van een bedrijf). Dat geldt ook hier, de man is niet vermoord omdat iemand een hekel aan hem had of iets van hem wilde. Toch vind ik het onprettig klinken; want stap je zo niet in het perspectief van de onderwereld? Voor ons gewone mensen is de arme ziel toch gewoon vermoord?”

Het curieuze is dat de Dikke Van Dale het woord liquidatie bestempelt als een eufemisme – een verzachting dus – voor ‘moord als afrekening’. Zelf ervaar ik het juist als een hard woord dat ik in deze context – de moord op een onschuldig iemand – zou vermijden.

Overigens kent ook Wikipedia een lemma liquidatie, maar de definitie daarvan is warrig en aan verbetering toe: „Een liquidatie betreft een bepaald soort moordaanslag waarbij iemand welbewust om criminele (...) of om andere (...) redenen wordt vermoord. Vaak betreft het een of meer plotseling opduikende daders die iemand snel vermoorden, snel weer vertrekken en het slachtoffer achterlaten.”

Al in 1996 werd Nederland in een Frans overheidsrapport een narcostaat en drugsstaat genoemd. De overheid reageerde toen zeer gepikeerd. Inmiddels is Nederland het centrum van de Europese handel in cocaïne en wereldwijd de grootste producent en leverancier van xtc. Door de moord op Wiersum, die terecht wordt gezien als een aanslag op de rechtsstaat, spreekt men nu van Italiaanse toestanden.

Tot nu toe werd deze woordcombinatie vooral gebruikt in een politieke of bureaucratische context: heel vaak naar de stembus, corrupte overheidsinstanties. Maar door de moord op Wiersum wordt ‘Italiaanse toestanden’ veel nadrukkelijker geassocieerd met de maffia. Dat er een advocaat van een kroongetuige is vermoord, maakt in één klap duidelijk dat het met de georganiseerde misdaad ook in ons land volledig uit de hand is gelopen.

schrijft elke week over taal. Twitter: @ewoudsanders