Opinie

Trump doet Nixon en Clinton verbleken

Impeachment De Democraten sturen terecht aan op impeachment, schrijft . Nancy Pelosi ontketent daarmee wel een politieke oorlog.

Voor Pelosi valt te hopen dat zij keiharde bewijzen heeft dat Trump politieke misdaden heeft gepleegd.
Voor Pelosi valt te hopen dat zij keiharde bewijzen heeft dat Trump politieke misdaden heeft gepleegd. Foto Kevin Dietsch/Bloomberg

Met het opstarten van een impeachmentonderzoek zetten de Democraten het zwaarste politieke middel in dat er bestaat. Vanaf dag één wordt het presidentschap van Donald Trump gekenmerkt door felle politieke strijd. Denk aan diens agressieve, polariserende inaugurele rede, grotendeels geschreven door de rechts-populistische stokebrand Steve Bannon. Door nu het impeachmentmiddel te hanteren, krijgt deze strijd de trekken van een totale politieke oorlog.

Op het eerste gezicht is Trump in het defensief. De leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, legt vooral moreel-juridische maatstaven aan: „No one is above the law”. Daarvoor heeft zij niet eens de tekst van het telefoongesprek van 25 juli nodig, waarin Trump naar eigen zeggen zijn Oekraïense ambtsgenoot Zelensky gevraagd heeft om mogelijke corruptie te onderzoeken van de familie Biden. Joe Biden is zijn belangrijkste Democratische concurrent voor de verkiezingen van 2020.

Een week tevoren bepaalde Trump dat toegezegde financiële steun aan Oekraïne, onder andere bedoeld ter afschrikking van Russische agressie, even moest worden opgeschort. Korte samenvatting: de president vraagt de hulp van een buitenlandse mogendheid voor eigen electoraal gewin, ten koste van de Amerikaanse veiligheid, en overtreedt de federale verkiezingswetten. Verraad aan de principes van de grondwet. Het is niet voor het eerst dat een impeachmentprocedure wordt gestart, maar Nixons inbraak in de Democratische kantoren en Clintons seksuele escapades verbleken daarbij.

Toch is zo’n procedure geen juridisch maar uitsluitend een politiek proces. Niet alleen in morele, maar ook in machtspolitieke zin. En de Democraten beginnen dat proces met een handicap, omdat de Republikeinen een meerderheid in de Senaat hebben en omdat zij erin moeten slagen Trumps vermeende misdaden – de high crimes and misdemeanors uit artikel 2 van de Amerikaanse grondwet – aan te tonen.

Dat zal lastig worden. Trump kan als geen ander ‘dansen met woorden’, en het gaat er in dit politieke proces om te bewijzen wat Trumps intenties waren. Trump heeft al aangegeven dat hij het gesprek met de Oekraïense president als zeer prettig heeft ervaren. En het is, aldus de president, ook heel goed om het over corruptie te hebben bij besteding van Amerikaans overheidsgeld.

Lees ook: Democraten beginnen onderzoek naar afzetting van president Trump

En langs deze lijnen is het natuurlijk logisch dat de naam van Biden valt, want diens zoon Hunter is een aan drugs en alcohol verslaafde brokkenpiloot die betrokken is geweest bij allerlei schimmige financiële zaken. Waarom kreeg hij in Oekraïne een plek in de directie van een gasbedrijf waar hij zonder enige specifieke kennis van zaken 1,1 miljoen dollar per jaar verdiende? Met hulp van pa, zo vult Trump in, die als Obama’s vice-president zelfs druk uitoefende om een hen niet welgevallige aanklager, die ook Hunters bedrijf had onderzocht, te ontslaan.

Op zijn geweten

Bij een persconferentie zei Trump deze week dat als een Republikein had gedaan wat Biden op zijn geweten had, deze al lang op de elektrische stoel was beland. Dat het Oekraïne-verleden van de Bidens en Trumps telefoongesprek met Zelensky feitelijk noch juridisch iets met elkaar te maken hebben, doet er niet toe. Trump heeft z’n verhaal en zal in deze totale oorlog hard terugslaan.

Voor Pelosi valt te hopen dat zij, in een stad waar vrijwel alles uitlekt, keiharde bewijzen heeft dat Trump politieke misdaden heeft gepleegd. Democraten menen dat deze ‘Oekraïnegate’ voor het grote publiek veel makkelijker te begrijpen is dan de ingewikkelde Ruslandaffaire – over inmenging bij de verkiezingen om Trump aan een zege te helpen – waarop geen impeachmentprocedure volgde.

De afgelopen jaren is de Democratische partij sterk naar links opgeschoven. De meerderheid van de Amerikaanse bevolking wil geen impeachment, maar de meer progressieve Congresleden oefenden de laatste maanden steeds meer druk op Pelosi uit daartoe juist wel over te gaan.

Obstructie van de rechtsgang

Pelosi heeft dit lang tegengehouden. Maar toen een groepje gematigde Democratische Congresleden, allen met een verleden bij Defensie of de inlichtingendiensten, zich in The Washington Post voor impeachment uitsprak – „dit is het soort gevaar voor allen die wij hebben gezworen te beschermen” – brak Pelosi’s verzet.

Wat ik heb geleerd van het impeachmentonderzoek naar Clintons wandaden is dat zo’n langdurig openbaar proces allerlei grillige bochten kent. Ook Trumps belastingpapieren en het tiental beschuldigingen van obstructie van de rechtsgang uit het Mueller-rapport kunnen weer onder de loep worden genomen.

Lees ook: Was het telefoontje tussen Trump en Zelensky ‘gepast’?

Een scenario is dat Biden, die toch al wankel oogt in zijn campagne, zwaar wordt beschadigd bij alle frontale aanvallen. Tot nu heeft Trump een teflonlaag waarlangs kritiek, althans in eigen partij, afglijdt. Dan kan het goed zijn dat de sterk opkomende Elizabeth Warren, die sowieso al voorstander van impeachment was, de Democratische kandidatuur wint. Links tegen rechts – weg centrum, nog meer polarisatie.

We staan nog maar aan het begin. Met zekerheid is al wel te voorspellen dat de stabiliteit van de Verenigde Staten de komende tijd in gevaar is. Afgelopen campagnes hebben aangetoond dat democratische grenzen worden overschreden met een voortdurende karaktermoord. ‘Dirt’ oftewel het ophalen van politieke vuilnis staat hoog op de woordenlijst van zowat iedere moderne politieke campagnevoerder.

Die campagnes zijn al in volle gang. Vanaf deze week komt alles en iedereen komt onder een vergrootglas te liggen. Pelosi neemt hoe dan ook een groot risico.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Impeachment van Trump: slimme tactiek of politieke zelfmoord?

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.