Rechters ontevreden over centralisering rechterlijke macht

Raad voor de Rechtspraak Rechters vrezen dat de plannen om de rechtspraak nog centraler te besturen, leiden tot „de oprichting van een superverkeerstoren”.

Foto Lex van Lieshout/ANP

Onder rechters bestaat grote onvrede over plannen om het bestuur over de rechterlijke macht meer te centraliseren bij de Raad voor de Rechtspraak, de organisatie van de rechtspraak. Dat plan van de Raad zou teveel „top-down-management” zijn en geen recht doen aan de zorgen van de rechters. Dat blijkt uit een brief van de NVVR, de vakvereniging van rechters en officieren van justitie, en e-mails van rechters aan NRC.

Vorige maand onthulde NRC een interne brief van de Raad waarin een nieuwe bestuursvorm werd aangekondigd. Zo’n ingreep zou nodig zijn om de „complexe” en „niet effectieve” rechtspraak beter te besturen. De rechtspraak moet, aldus de brief van Raad-voorzitter Henk Naves, voortaan „thematischer” bestuurd worden door kleine groepen bestuurders. Ook moeten rechters vanuit de Raad verdeeld worden over het land; dat zou nodig zijn om achterstanden in rechtbanken weg te werken.

Rechters reageren kritisch op die plannen. Volgens de NVVR, dat met leden sprak over de plannen, lijkt zo’n centrale sturing „op de oprichting van een superverkeerstoren die op afstand van alles voor en over ons beslist”. Ook zou het ontbreken aan „contact met de werkvloer”: rechters noemen dat gebrek „de achilleshiel van de laatste jaren”.

Managerscultuur

Volgens een rechter die reageerde op het artikel van NRC zijn „bestuurders losgezongen van de werkvloer”. Dat probleem zou met de nieuwe plannen niet opgelost worden, vreest zij. Andere rechters hekelen de „managerscultuur” binnen de rechtspraak. Dat botst met de autonome houding die rechters vaak koesteren.

Lees ook het commentaar van NRC over de plannen De reparatie van de Rechtspraak gaat van start – eindelijk

De plannen van de Raad voor de Rechtspraak, in 2002 opgericht als schakel tussen rechtbanken en het ministerie van Justitie, volgen op een zeer kritisch visitatierapport, dat eerder dit jaar verscheen. Daarin werd geconcludeerd dat de rechtspraak wordt bedreigd door falende modernisering, tekorten aan professionele medewerkers en geldgebrek.

Het oplossen van die problemen zou volgens Naves in zijn brief bemoeilijkt worden door de „ingewikkelde en tijdsrovende” bestuursvorm. Daarom wil hij dat in kleinere groepen bestuurders op thema’s – zoals achterstanden en digitalisering – de rechtspraak besturen.

Financiële problemen

De financiële problemen lijken sinds Prinsjesdag opgelost. Toen kondigde minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) aan dat er 95 miljoen euro extra naar de rechtspraak gaat. Dat geld moet zowel het tekort van 50 miljoen euro dichten, als extra investeringen in medewerkers en modernisering mogelijk maken. Ook bereikten Raad en ministerie toen een akkoord over een nieuw financieringsmodel: voor de financiering is de rechtspraak voortaan minder afhankelijk van het aantal rechtszaken.

De NVVR schrijft „positief” te zijn over dat extra geld en dringt erop aan dat voor de verdeling van die 95 miljoen euro extra de „stem van de werkvloer” leidend moet zijn. Donderdag debatteert de Tweede Kamer met minister Dekker over de plannen van de Raad en het extra geld.