Probeer dan maar eens met de buren te blijven praten

Burenruzie Harde muziek, jankende kinderen, slaande deuren; steeds meer mensen hebben last van de buren. Met alle gevolgen van dien. „Ik leed aan chronisch slaapgebrek.”

Illustratie Jet Peters

Michelle (46) woonde met man en twee jonge kinderen naar tevredenheid in een rijtjeshuis in het midden van het land. De huizen waren gehorig, maar daar had niemand last van. Dat veranderde toen de buurman overleed en er een jong gezin naast hen kwam wonen. De twee buurjongetjes bleken notoire huilers, vooral ’s nachts. „Het ene kind kon niet slapen en huilde, het andere werd drie keer per nacht krijsend wakker van nachtmerries. Ik werd er gek van”, vertelt Michelle, die om pivacyredenen niet met haar achternaam en woonplaats in de krant wil, nu vijf jaar later. Ze heft haar handen. „Ik ging elke avond naar bed met het idee dat het wéér een gebroken nacht zou worden. Als het stil was kon ik de slaap niet meer vatten en als ik ze hoorde huilen maakte ik mijn man wakker om te vertellen hoe erg het was.” Het zou niet meer goed komen tussen de buurgezinnen. Na vier jaar besloten Michelle en haar man te verhuizen.

Van gezeur tot terreur: Het aantal meldingen van woonoverlast stijgt. Hoe komt dat? Frannie Herder van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) wijst op verschillende oorzaken. Een is het stijgende aantal zelfstandig wonende mensen met een psychiatrische achtergrond of psychische aandoening. Maar ook: „We zijn over het algemeen intoleranter geworden. We pikken minder van elkaar.”

Bente London, directeur van buurtbemiddelingsorganisatie BeterBuren in Amsterdam en omstreken, noemt de afnemende sociale cohesie. „In de tijd van mijn opa en oma kenden de buren elkaar, de vrouwen poetsten de stoep en wisselden nieuwtjes uit. Ze wisten wat er speelde.”

Kleine irritaties kunnen uitgroeien tot onoplosbare conflicten. Met geluidsoverlast als notoire verpester van woongenot. Vierendertig procent van de mensen ondervindt hinder van contactgeluiden van de buren als traplopen, slaan met deuren en lopen op harde vloeren, blijkt uit de meest recente cijfers van het RIVM. Negen procent voelt zich „,ernstig gehinderd”. Deze laatste groep loopt het risico op aanhoudende stress en slaapgebrek (waardoor je nog sneller geïrriteerd raakt), met grotere kans op hogere bloeddruk, hart- en vaatziekten en psychische aandoeningen.

Kind kon niet meer slapen

Michelle kon zich op den duur niet meer concentreren, raakte overgevoelig voor alle geluiden en werd een paar keer achter elkaar ziek. „Ik kon niet meer. Alles kwam drie keer zo hard binnen.” De ergernis leidde tot gedrag dat ze van zichzelf niet kende. „Als het warm weer was gooide ik ons slaapkamerraam demonstratief met een klap dicht, zodat iedereen kon horen dat we niet konden slapen. Ik bonkte uit frustratie mijn vuisten kapot op de muur. ‘Je bent volwassen. Laat gaan’, sprak ik mezelf toe. Maar ik wilde mijn kind laten slapen en dat ging niet. Mijn zoon kon niet inslapen en mijn dochter, die net naar de kleuterschool ging, stond eens aangekleed midden in de nacht naast mijn bed omdat ze wakker was gejankt en dacht dat het ochtend was.”

Praten met elkaar, ja, dat dat het beste was wat je kon doen wist zij ook wel. Maar een gesprek met de buren leidde tot niets. „Zij vonden het ook heel vervelend en vroegen wat meer begrip van ons, het waren tenslotte kinderen. Maar wij konden dat niet geven na alle slaapgebrek. En uiteindelijk was mijn acceptatie helemaal verdwenen. De relatie was compleet verstoord.”

Buurtbemiddeling, in acht van de tien gemeenten aangeboden om ruzies te beslechten, heeft ze niet overwogen, maar geholpen had het naar haar mening niet. „Er was niets aan te doen.” Toch is buurtbemiddeling (gratis voor buren) volgens het CCV in zeven van de tien gevallen effectief. Twee getrainde vrijwilligers hebben eerst met beide buren een afzonderlijk gesprek en nodigen ze daarna uit voor een ontmoeting op neutraal terrein, waar ze onder leiding van de vrijwilligers zelf naar oplossingen zoeken.

Studenten waren het probleem: midden in de nacht ruzie op het balkon en braaksel tussen de fietsen

ElizaMaree Power leek buurtbemiddeling het proberen waard na „twee verschrikkelijke jaren” voor haar en haar toen tienjarige dochter in een driekamerwoning in Maastricht. Het probleem vormden de studenten naast haar. Midden in de nacht ruzies op het balkon van de buren, keukengerei dat naar buiten werd gekieperd, braaksel tussen de fietsen, een muizenplaag, trillende vloer van de luide muziek en de scherpe geur van wiet die via het ventilatiesysteem de woning binnendrong. „Ik leed aan chronisch slaapgebrek en kwam kilo’s aan omdat ik van de stress ongezond begon te eten.” Power, zelfstandig vertaler en journalist voor de lokale publieke omroep in Maastricht, moest werk uitbesteden, wat haar „duizenden euro’s” kostte.

Praten met de studenten, huurbaas, huismeester en eigenaren van de andere appartementen leidde niet tot verbetering. Nadat de studenten bij wijze van grap poep in het trappenhuis hadden achtergelaten, kwam ze in contact met Jongeren&StudentenBuurtbemiddeling Trajekt in Maastricht, speciaal bedoeld voor conflicten waarbij studenten zijn betrokken. Van de twee groepjes betrokken studenten kwam er een opdagen voor het gesprek in het buurthuis, samen met de eigenaar. Het andere liet zich vertegenwoordigen door de eigenaar. „De jongens waren heel beleefd”, zegt Power. „,Ze zeiden dat ze geen idee hadden dat het zo erg was, hoewel ik al vaak aan de deur was geweest.”

Ze voelde zich door de eigenaren niet serieus genomen. „,Ze ontkenden de situatie en lachten me uit. De buurtbemiddelaars hebben echt hun best gedaan en ik denk dat iedereen het zou moeten proberen, maar in mijn situatie had ik er geen vertrouwen in.” Ze woont met haar dochter inmiddels in een rustig appartement in de binnenstad, met uitzicht op de Maas.

Gehakketak

De 23-jarige Fabian Breuer, bachelorstudent European Studies in Maastricht, zat dit jaar in een ander conflict aan de andere kant van de tafel, samen met een huisgenoot. Tegenover hen zaten de buren, aan de zijkant de twee bemiddelaars. De setting was nogal formeel, herinnert hij zich. Met de tafel in het midden van een nogal kale ruimte, „zoals ik me een verhoorkamer van de politie voorstel”. Hij was gespannen. Hoe zou de stemming zijn? De ene buur had geklaagd over schurende stoelen en een dichtslaande deur. Dat was binnen tien minuten opgelost: de buurman zou ze helpen met viltjes onder de poten en een deurdranger.

Lees ook: De kinderen blijven maar thuis wonen

Waar ze veel meer tegenop zagen was het gesprek met de andere buren, van een paar huizen verderop. Dat draaide om geluidsoverlast van een feest dat de jongens eens per jaar geven. Oké, geeft Breuer toe, muziek tot drie uur ’s nachts is misschien teveel, maar we zijn studenten en het is maar een keer per jaar! Dat ze de avond ervoor hadden aangebeld om het feest aan te kondigen maar dat er niet werd opengedaan hoewel het licht brandde, werd ontkend. Argumenten en beweringen gingen de tafel over, verzandden in een koppig welles-nietes, zonder dat de partijen elkaar een millimeter naderden, zegt hij. In de loop van het gesprek bleek dat de vorige bewoners van het studentenhuis ernstige overlast hadden veroorzaakt. Na het eerste feest van Breuer gingen in de buurt daarom hier en daar alarmbellen af: daar gaan we weer. Breuer: „Dat wij niet afgerekend mogen worden op onze voorgangers, ging er niet in.” Na een uur gehakketak stelden de bemiddelaars voor afspraken te maken. Feesten mag voortaan één keer per jaar, moet worden aangekondigd en mag niet langer dan tot middernacht duren. Iedereen ging akkoord, Breuer en zijn huisgenoot met tegenzin. Hij was blij dat het conflict was opgelost, maar voelt zich er nog steeds ongemakkelijk onder. „Zonder de bemiddelaars was het gesprek vastgelopen, zij hebben echt geholpen. Maar we hebben te veel weggegeven.” Onlangs vierde hij zijn verjaardag weer met een feest. Om middernacht zijn ze met z’n allen braaf naar een bar in het centrum vertrokken. Grinnikend: „Van de buren hebben we niets gehoord. Dat was mijn grootste cadeau.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.