Populaire app TikTok liep lang aan leiband Chinese censuur

Sociale media De Chinese muziek-app, ook populair in Nederland, blokkeerde video’s over ‘gevoelige’ thema’s als het Tiananman-plein en de rellen in Hongkong.

Foto Reuters

TikTok, het populaire sociale netwerk uit China, heeft lange tijd kritiek op de Chinese overheid en andere politiek gevoelige video’s gecensureerd. Dat blijkt uit gelekte instructies aan moderatoren van TikTok, ingezien door The Guardian.

De censuur betrof meerdere landen. Zo gold er een verbod op het „demoniseren of verdraaien van lokale of nationale geschiedenis zoals de rellen in mei 1998 in Indonesië, de Cambodjaanse genocide en incidenten op het Tiananmen-plein”.

Een andere algemene regel verbood berichten over „zeer controversiële onderwerpen, (…) zoals het aanzetten tot onafhankelijkheid van Noord-Ierland, de Republiek Tsjetsjenië, Tibet en Taiwan en het overdrijven van het etnische conflict tussen zwart en wit”. Berichten over de Falun Gong, een in China verboden religieuze beweging, werden geblokkeerd.

Ajax op TikTok

TikTok maakte dit jaar een wereldwijde opmars en staat in veel landen al maanden in de top-10 van meest gedownloade apps. De app werd meer dan een miljard keer gedownload en is vooral onder jongeren populair. Zij gebruiken TikTok om korte muziekvideo’s te delen, waarin ze playbacken, dansen, grappen uithalen of gewoon kletsen.

TikTok is ook in Nederland populair, al ontbreken specifieke cijfers. Ajax lanceerde onlangs als eerste Nederlandse voetbalclub een TikTok-kanaal.

Profielen van populaire TikTokkers. De hartjes (likes) lopen in de tientallen miljoenen. Beeld NRC

De onthullingen over de Chinese censuurregels komen nadat de app eerder deze maand onder vuur kwam te liggen vanwege het negeren van de protesten in Hongkong. In plaats van video’s over de protesten, waarmee diensten als Twitter, Instagram enYouTube vol staan, toonde TikTok alledaagse beelden van jongeren in de straten van Hongkong. In het Amerikaanse tech-blad Wired zeggen activisten woensdag dat TikTok ook kritische video’s over de behandeling van de Oeigoeren censureert.

Lees ook: TikTok verovert het internet

Lompe aanpak

In een reactie op het artikel van The Guardian reageertt Bytedance, het moederbedrijf van TikTok, dat de richtlijnen die de Britse krant heeft ingezien in mei zijn aangepast. „In TikToks begindagen hadden we een lompe aanpak gericht op het minimaliseren van conflict op het platform.” Bytedance kocht in november 2017 de populaire app Musical.ly over en voegde die samen met het eigen TikTok.

Sinds afgelopen jaar zou Bytedance lokale teams inzetten om op elke regio toegespitst beleid te handhaven. Bytedance maakt de instructies voor moderatoren niet openbaar.

Op de Nederlandse versie van TikTok zijn nog steeds opvallend weinig video’s te vinden over de protesten in Hongkong. Ook berichten over het bloedig neergeslagen protest op het Tianamenplein in 1989 ontbreken grotendeels. De video’s die het in China gecensureerde onderwerp wel aansnijden claimen meestal op ironische wijze dat er destijds „niks is gebeurd”. De zoekterm ‘Falun Gong’ levert geen enkele video over de religieuze beweging op.

Informatie over kinderen

TikTok kreeg niet alleen kritiek vanwege censuur. De app draait grotendeels om het delen van muziekfragmenten uit populaire liedjes, maar Bytedance, dat door financieel persbureau Bloomberg wordt gewaardeerd op bijna 70 miljard euro, draagt nauwelijks vergoedingen af voor auteursrechtelijk beschermd materiaal.

Bovendien verzamelde de app illegaal persoonlijke informatie van kinderen, een overtreding waarvoor Bytedance in maart een schikking heeft getroffen van 5 miljoen euro met de Amerikaanse mededingingsautoriteit FTC.