Minder slachtoffers moord en doodslag na piekjaar 2017

Het aantal slachtoffers van moord en doodslag steeg in 2017 voor het eerst in jaren. Die uitschieter zet niet door, blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS.

In 2018 kwamen 119 mensen om het leven door moord en doodslag. 39 minder dan een jaar eerder.
In 2018 kwamen 119 mensen om het leven door moord en doodslag. 39 minder dan een jaar eerder. Foto Nicholas Neufeld/iStock

Het aantal slachtoffers van moord of doodslag is na een piek in 2017 weer afgenomen. Vorig jaar werden vooral minder mannen gedood, blijkt uit donderdag gepubliceerde cijfers van het CBS.

In 2018 kwamen in totaal 119 mensen om het leven door moord en doodslag; 39 minder dan in 2017. Dat jaar steeg het aantal Nederlanders dat door geweld om het leven kwam voor het eerst in vijf jaar. Sinds 2001 - het CBS houdt de cijfers sinds 1996 bij - is het aantal slachtoffers van moord en doodslag gehalveerd. Vergeleken met andere Europese landen zijn de cijfers in Nederland laag. Ongeveer een op de drie dodelijke slachtoffers is een vrouw.

In 90 procent van de gevallen heeft de politie een mogelijke dader in beeld, bij mannelijke slachtoffers is dat minder vaak het geval dan bij vrouwen. Vrouwelijke slachtoffers worden in driekwart van de gevallen gedood door een (ex-)partner. Mannen worden vaker het slachtoffer van kennissen of vrienden, of maken deel uit van het criminele circuit.

30 procent van alle moorden werd gepleegd in Amsterdam, Rotterdam of Den Haag. Bijna de helft van de mannelijke slachtoffers heeft een niet-westerse migratieachtergrond; bij vrouwen is dat het geval bij een op de vier slachtoffers. Plegers van (pogingen tot) deze daden die in 2018 veroordeeld werden, zijn in een op de vijf gevallen jonger dan 25 en in bijna alle gevallen (90 procent) man. 45 procent van hen heeft een niet-westerse migratieachtergrond. Relatief gezien worden zij zes keer vaker slachtoffer dan mannen met een Nederlandse achtergrond.

Duidelijke verklaring ontbreekt

Het kleinere aantal slachtoffers van afrekeningen draagt bij aan de daling. Dat nam af van twaalf in 2017 naar drie vorig jaar. Van een trend is niet noodzakelijkerwijs sprake, denkt CBS-onderzoeker Maarten Bloem. Hij wijst erop dat het totaal aantal slachtoffers in het criminele circuit redelijk stabiel is. „Ontwikkelingen duiden is lastig omdat bij een relatief zeldzaam verschijnsel als moord kleine schommelingen in absolute aantallen procentueel grote uitschieters zijn.”

Een duidelijke verklaring voor de ontwikkeling van het aantal slachtoffers van moord en doodslag heeft het CBS niet. Er is geen categorie aan te wijzen waarin de afname het sterkst is, zegt Bloem. „De daling van het aantal moorden ligt in lijn met de daling van veel vormen van criminaliteit tegen burgers, zoals diefstal, geweld en vernieling, in de afgelopen 10 tot 15 jaar. Ook die daling is moeilijk te duiden.”

Mogelijke verklaringen zijn te vinden in de veranderende bevolkingssamenstelling en levensstijl, zegt Bloem. In vergrijzend Nederland zijn minder jongeren, die verantwoordelijk zijn voor een flink deel van de criminaliteit. Ook kan de dalende tolerantie voor geweld een factor zijn. „De culturele afwijzing van criminaliteit en geweld is steeds sterker geworden, met meer aandacht voor opsporing en voorkómen van geweld.”