De opkomst van modest fashion: bedekt maar niet per se bescheiden

mode Modest fashion, bedekte en vaak wijde mode, is een miljardenindustrie. Een tentoonstelling in het Stedelijk Museum Schiedam zet ook kanttekeningen bij de trend.

Avondjurk van modest fashion-label Bouguessa.
Avondjurk van modest fashion-label Bouguessa.

Eigenlijk, zegt Rajae El Mouhandiz, zou er een vraagteken achter de naam van de tentoonstelling moeten staan. Muzikant en theatermaker El Mouhandiz is een van de samenstellers van de tentoonstelling Modest Fashion in het Stedelijk Museum Schiedam, over een van de grootste modefenomenen van de afgelopen tien jaar. En die is niet zo eenduidig als je op het eerste gezicht zou denken.

Modest betekent letterlijk bescheiden, in de praktijk komt het ook neer op bedekt en vaak wijd. Daar is natuurlijk niks nieuws aan: veel religieuze vrouwen laten weinig van hun lichaam zien. Met name onder moslima’s is het een echte beweging geworden, mede dankzij sociale media. Modest fashion is inmiddels een miljardenindustrie, waarvan ook beroemde modehuizen profiteren. Op webshop The Modist, het best te beschrijven als de Net-a-Porter van de kuise kleding, is mode te koop van grote namen als Valentino, Marni, Jil Sander en Dolce & Gabbana. Dat laatste huis heeft sinds 2016 een speciale lijn met modest mode, maar de meeste kleding die te koop is lijkt uit de ‘gewone’ collecties te komen. Want bedekte mode is ook een dominante trend onder vrouwen voor wie dat geen morele keuze is. Rokken zijn tegenwoordig veelal lang en tops wijd, en hoe vaak zie je nog een diep decolleté? Dat het tijdens Prinsjesdag zo opviel dat Máxima er een had, zegt genoeg.

Reactie op de strakke, sexy mode

Wijd en bedekt als modetrend werd rond 2009 vooral ingezet door The Row, het in 2006 opgerichte luxelabel van de voormalig kindsterretjes Ashley en Mary-Kate Olsen en Céline, waar ontwerper Phoebe Philo toen aan het roer stond. Later kwamen er de zeer uitgesproken, grote vormen van Vetements bij.

De opkomst van de bedekte ‘gewone’ mode is deels een reactie op de strakke, sexy, soms bijna pornografische mode van de jaren ervoor. De #MeToo-beweging gaf de trend extra voedingsbodem: in, bijvoorbeeld, een ruim gesneden pak voelen veel vrouwen zich sterker en autonomer dan in een kort rokje.

Het valt niet uit te sluiten dat de kuise stijl van met name moslima’s invloed heeft gehad op het kleedgedrag van niet-moslima’s. De samenstellers van Modest Fashion (naast El Mouhandiz zijn dat modeontwerper Said Mahrouf en curator Alexandra van Dongen) hebben gelukkig verder gekeken dan (wederzijdse) inspiratie.

In een ruim gesneden pak voelen veel vrouwen zich sterker dan in een kort rokje

Modest fashion van ontwerpers die zich vooral richten op moslima’s wordt in Schiedam geplaatst naast onder meer een hooggesloten, wijde jurk van The Row die veel weg heeft van een abaya, een gewaadachtige jurk. Bij een vloerlang donsensemble met strakke capuchon dat Valentino maakte voor donsmerk Moncler, hangt een afbeelding van een huik, een zwarte mantel met capuchon die tussen de 15de en 17de eeuw door Nederlandse vrouwen werd gedragen. En zie ook: drie covers van Vogue uit de jaren zestig waarop modellen hoofddoeken droegen.

Maar naast die covers hangt een video van de show van de voorjaarscollectie 2018 van de Cypriotisch-Britse ontwerper Hussein Chalayan. Op het eind komen modellen op in wat je het best kunt beschrijven als korte boerka’s. Bij het eerste model reik hij tot ruim over de knie, bij de tweede tot de knie. En zo gaat het verder – het zesde en laatste meisje draagt enkel alleen een masker dat haar mond bedekt. Een onderzoek naar de grenzen van wat modest is, al werd dat woord toen nog niet gebruikt, en een gebaar waar geen modeontwerper zich in deze gepolariseerde tijd nog aan zou durven te wagen.

Vrije keus of opgelegd?

En zo is er meer werk, vooral van vrouwelijke beeldend kunstenaars, dat een kanttekening plaatst. Voor veel vrouwen mag modest fashion dan een vrije keuze zijn, een heleboel anderen wordt het opgelegd door godsdienst, cultuur of familie, wat uiteraard nauw samenhangt met de positie die vrouwen dan hebben.

Van de Iraanse kunstenares Shadi Ghadirian hangen drie foto’s uit haar serie Like Everyday. De geportretteerde vrouwen zijn bedekt met doeken die lijken op gordijnen en spreien. Op de plek waar je nog iets van hun gezichten zou moeten zien, heeft Ghadirian huishoudelijke voorwerpen als een afwashandschoen, bezem, vergiet of strijkijzer aangebracht – geschenken die ze kreeg voor haar huwelijk, een commentaar op de verwachtingen die in Iran bestaan over getrouwde vrouwen. De Marokkaanse Amina Benbouchta schilderde zichzelf gekleed in een traditioneel gewaad in een stoel, haar hoofd verborgen als lampenkap: de vrouw als meubilair.

De Rotterdamse stylist Meryem Slimani met haar moeder.

Foto Meryem Slimani

Modest outfit uit de cruisecollectie 2015 van Chanel
Links: stylist Meryem Slimani met haar moeder. Rechts: modest outfit uit de cruisecollectie 2015 van Chanel

Optimistischer is de lichtbak met foto’s van de Rotterdamse stylist Meryem Slimani, die op haar Instagram-account @meryemsfirst foto’s post van haarzelf en d’r, eveneens door haar aangeklede, moeder. Slimani gaat zonder hoofddoek door het leven, haar moeder met, maar dat is geen enkele belemmering om ook haar in superhippe, kleurrijke en uitbundige streetwear te steken, vaak afgemaakt met een sporthoofddoek van Nike. Bedekt? Jazeker. Bescheiden? Allerminst.

Modest Fashion, T/m 9/2 in Stedelijk Museum Schiedam. Zie: stedelijkmuseumschiedam.nl