Voordewind: ‘politieke inmenging bij IND beïnvloedt asielaanvragen’

Asielaanvragen worden politiek gestuurd vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid, schrijft Voordewind (CU). Hij wil het asielsysteem anders organiseren.

Joël Voordewind (ChristenUnie) wil „een fundamenteel debat over het hele systeem”.
Joël Voordewind (ChristenUnie) wil „een fundamenteel debat over het hele systeem”. FOTO BART MAAT/ANP

Asielaanvragen worden door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) niet altijd onafhankelijk beoordeeld op de vraag of mensen recht hebben op bescherming in Nederland. Er is politieke sturing, vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid. Daarom moet de inhoudelijke beoordeling van asielverzoeken door een aparte, onafhankelijke organisatie worden gedaan. Dat schrijft Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie Joël Voordewind in een artikel in het partijblad Groen, dat dinsdag verscheen, en waarin hij ervoor pleit het huidige asielsysteem anders te organiseren.

„Vanuit het ministerie worden instructies gegeven aan IND-medewerkers om de gaten te zoeken in iemands aanvraag om zo tot afwijzing te komen. Terwijl die aanvraag getoetst moet worden aan het Vluchtelingenverdrag, niet aan de wens tot minder instroom”, zegt Voordewind desgevraagd. „We hebben gezien bij de WODC-affaire [het Wetenschappelijke Onderzoeks- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie en Veiligheid, red.] dat politieke beïnvloeding ertoe leidde dat het WODC niet meer onafhankelijk was.” Ambtenaren stuurden onderzoeken naar politiek gevoelige onderwerpen, stelde een speciale onderzoekscommissie begin dit jaar vast. Dat ging over beleidsonderzoek, zegt Voordewind. „De impact op de levens van mensen is vele malen groter door wat er bij de IND gebeurt.”

Voordewind baseert zich op gesprekken met IND-medewerkers, met afgewezen asielzoekers - vaak bekeerde christenen - en met asieladvocaten. „Wij krijgen iedere week wel zes mailtjes van mensen die zich benadeeld voelen door de IND, wier verhaal niet wordt geloofd. Als daar maar één van waar is, heb ik al een punt.”

Het Kamerlid zegt dit onderwerp te willen aankaarten. Het asielbeleid ligt gevoelig in de coalitie van Rutte III, waarin VVD en CDA met hun restrictieve beleid vaak tegenover D66 en ChristenUnie staan. Voordewind: „Ik houd mij aan het regeerakkoord.”

Het bredere verhaal

Voordewind benoemt de problemen bij de IND in een breder verhaal, waarin hij voorstellen doet voor een nieuw asielsysteem. Hij noemt het artikel in Groen „een bespiegeling” voor het nieuwe verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. „De vraag is: wat doen we voor de meest kwetsbare mensen die bescherming nodig hebben? Hoe reguleren we migratiestromen en hoe stoppen we de verdrinkingen op de Middellandse Zee?”

Daartoe stelt hij voor om mensen aan de buitengrenzen van Europa asiel te laten aanvragen, zodat ze niet eerst een levensgevaarlijke reis hoeven te ondernemen. Bij voorkeur in Europees verband, zodat er ook „een eerlijke Europese herverdeling” kan plaatsvinden. „Iedereen die recht heeft op bescherming kan dan op een nette manier naar het land van bestemming.” Mensen die toch over zee reizen, zullen niet meer worden toegelaten tot de Europese asielprocedure. Als nette opvang aan de buitengrenzen niet lukt, zouden mensen ook op de Nederlandse ambassades en consulaten asiel moeten kunnen aanvragen.

De voorstellen van Voordewind passen in de groeiende kritiek op uitvoeringsinstanties zoals het IND, maar ook op de Belastingdienst en het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen riepen coalitiepartijen CDA en ChristenUnie samen op tot een parlementair onderzoek naar aanleiding van grote problemen bij uitvoeringsorganisaties van de overheid.

„De vraag is: in hoeverre hebben we oog voor de mensen achter de systemen en regels?” zegt Voordewind. „Wij zien alleen de mensen die duizenden euro’s konden betalen om een levensgevaarlijke oversteek te maken, maar juist de meest kwetsbaren verdienen onze bescherming.” Hij wijst daarbij specifiek op religieuze minderheden en mensen met een andere seksuele geaardheid.

Deze week maakten Duitsland, Frankrijk, Italië en Malta nieuwe afspraken over het herverdelen van migranten. Dat Nederland zich daar niet bij aansluit, ziet Voordewind als een gemiste kans. Staatssecretaris Ankie Broekers Knol (Asiel, VVD) zei dat Nederland niet meedoet, omdat het niet tot „een structurele oplossing” zou leiden.

Kritiek op de politieke beïnvloeding bij de IND maakt volgens Voordewind deel uit van het denken over een beter asielsysteem. „We hebben veel geklaagd over de uitvoering bij de IND, maar dit is een fundamenteel debat over het hele systeem. Daar moeten toekomstige coalitiepartijen over praten.”