Moord op advocaat legt grote druk op rechters

Georganiseerde misdaad Na de moord op advocaat Derk Wiersum bleven de deuren bij een zitting in de zaak rond Ridouan Taghi voor de pers gesloten.

Zware beveiliging door politie en marechaussee dinsdag bij de extra beveiligde rechtbank op Schiphol.
Zware beveiliging door politie en marechaussee dinsdag bij de extra beveiligde rechtbank op Schiphol. Foto Remko de Waal/ANP

De file richting de toegangsweg naar de extra-beveiligde rechtbank op Schiphol-Oost wordt in goede banen geleid door leden van de Koninklijke Marechausse, in vol ornaat. Verderop staan bewapende mannen in zwarte uniformen met kogelvrijvest, bivakmuts en speciale helmen op – het zijn leden van de Dienst Speciale Interventies. Ze staan er omdat hier dinsdagmorgen een tussentijdse zitting is in de strafzaak tegen Ridouan Taghi en een grote groep medeverdachten.

Een van die verdachten is kroongetuige Nabil B. Na de gewelddadige dood van zijn advocaat Derk Wiersum vorige week zijn de veiligheidsmaatregelen opgeschroefd. Bij eerdere strafzaken die draaiden om liquidaties waren er ook al zwaarbewapende marechaussees te zien. Deze ochtend zijn het er uitzonderlijk veel. Op iedere straathoek staan beveiligers. „We mogen niks zeggen”, zegt een van de bewakers tegen een fietser.

De zitting, waarbij de rechtbank de voortgang van het onderzoek beoordeelt, is achter gesloten deuren. De rechtbankvoorzitter liet weten dat de rechters zeer ontdaan zijn. Zo kort na de dood van Wiersum „waren de implicaties voor de veiligheid niet te overzien”, vertelde de voorzitter volgens een aanwezige advocaat.

Voor de zitting uiten meerdere advocaten hun verbazing over het feit dat zij niets van de rechtbank hadden vernomen over hun veiligheid. „Kennelijk hebben wij niks te vrezen”, zegt een advocaat die niet met zijn naam wil worden genoemd omdat „iedereen op eieren loopt”. Volgens de NOS zijn er voor tientallen personen extra veiligheidsmaatregelen getroffen. Het gaat onder meer om rechters en officieren die betrokken zijn bij het proces tegen Taghi of daaraan gelieerde zaken. Een aantal van hen zou 24 uur per dag persoonsbeveiliging krijgen.

Lees ook: Moord op advocaat legt risico’s bloot die strafpleiters lopen

De impact van deze beveiligingsmaatregelen op andere leden van de Amsterdamse rechtbank is groot. Kunnen rechters nog wel objectief en onbevooroordeeld naar de zaak van alle verdachten kijken nu zij persoonlijk direct geraakt zijn door de bijzondere veiligheidsmaatregelen? Het is een van de vragen die vrijdag en maandag voor de zitting door een groot aantal rechters uit Amsterdam in besloten kring is besproken, zo bevestigen goed geïnformeerde bronnen. Het ging om bijeenkomsten waarbij álles besproken kon worden: van vragen over persoonlijke veiligheid en de gevolgen van de gebeurtenissen voor de rechtsstaat tot aan de vraag of een rechter zich onder dit soort omstandigheden kan verschonen.

Oud-rechter Frits Lauwaars stelt dat rechters prima in staat zijn kundig te oordelen: „Ik geloof niet dat zware beveiliging van invloed zou zijn op hun besluiten. Dit zijn professsionals.”

‘Kan ook met een rechter gebeuren’

Daar denkt niet iedereen zo over, bleek tijdens de interne gesprekken, vertelt een rechter die erbij aanwezig was. Het was soms emotioneel maar op andere momenten ook rationeel. De rechter vertelt dat het beeld van de rechter in de ivoren toren niet bestaat. Rechters die beslissen over voogdijzaken of faillissementen krijgen niet zelden te maken met emotionele uitbarstingen omdat zo’n beslissing veel betekent voor betrokkenen. Met dit soort emoties hebben rechters dagelijks te maken, zegt deze rechter.

Maar de dood van Wiersum is principieel anders, zegt een oud-rechter uit Amsterdam. Nu is er een procespartij doodgeschoten vanwege de rol die hij vervulde. „De gedachte dat je een verdachte behandelt zoals je zelf zou willen worden behandeld kan nu bij het oud vuil”, vertelt hij. „Een persoon heeft kennelijk willen laten zien hoe machtig hij is. Wie er ook schuilgaat achter deze daad, hij of zij laat zien van niets onder de indruk te zijn. Daardoor moeten rechters afscheid nemen van het idee dat een rechter niet kan worden geraakt vanwege het werk dat hij of zij doet. Als een advocaat dit kan overkomen kan het ook met een rechter gebeuren.”

Dat leidt tot de vraag waar tijdens de sessies onder rechters in Amsterdam geen antwoord op kwam: is dit een bijzonder incident of de nieuwe realiteit? De conclusie na twee dagen van intensieve gesprekken: rechters hebben het antwoord ook niet. „Dit is niet te behappen”, vult de oud-rechter aan. „Ik weet ook niet wat ik zou zeggen op de vraag of ik deze strafzaak zou willen behandelen. Als iemand het op jou voorzien heeft is dat maar zo. Maar je moet ook aan je omgeving denken. Wat als ze je partner iets aandoen, of je kinderen?”

Lauwaars denkt daar anders over. „Dit is een groot en bijzonder incident. Als de rechterlijke macht zich daardoor onderuit laat schoffelen is ze geen knip voor de neus waard.”

Binnen politie, justitie en de advocatuur gaat iedereen ervan uit dat de liquidatie van advocaat Derk Wiersum te maken heeft met een conflict binnen de Nederlandse cocaïnemaffia. Lees ook: Nederland is ‘naïef’ over rol in wereldwijde cokehandel