In strijd tegen China dreigt Trump mondiale postsysteem op te blazen

Posterijen De VS klagen al jaren dat ze benadeeld worden door internationale posttarieven. De regering-Trump wil daarom de Wereldpostunie hervormen – of er uitstappen. „Wat er ook gebeurt, de tarieven gaan omhoog.”

Deze dinsdag is in het Zwitserse Genève het buitengewone congres van de Wereldpostunie (UPU) begonnen. De VS dreigen per oktober uit de organisatie te stappen als er geen nieuwe tarieven worden afgesproken voor het bezorgen van buitenlandse poststukken.
Deze dinsdag is in het Zwitserse Genève het buitengewone congres van de Wereldpostunie (UPU) begonnen. De VS dreigen per oktober uit de organisatie te stappen als er geen nieuwe tarieven worden afgesproken voor het bezorgen van buitenlandse poststukken. Foto Fabrice COFFRINI / AFP

De handelsoorlog tussen China en de VS verplaatst zich vanaf vandaag naar een nieuw slagveld: de Wereldpostunie (UPU). Opgericht in 1874 geldt zij als het een-na-oudste multilaterale samenwerkingsverband ter wereld. Of de 192 aangesloten landen ook volgende maand nog onderling het wereldwijde postverkeer regelen, is echter onzeker nu de regering-Trump op het punt staat uit de organisatie te stappen. Een buitengewoon UPU-congres, deze week in Genève, moet uitsluitsel bieden of het komt tot een Amerikaanse Pexit (Postal Exit).

De UPU werd 145 jaar geleden mede opgericht om te regelen dat nationale posterijen ook buitenlandse brieven of pakketjes bezorgen. Een ansichtkaart die in Parijs op de bus is gedaan, wordt zodoende door een Amerikaanse postbode probleemloos tot in San Diego afgeleverd. Hiervoor krijgt de nationale US Postal Service (USPS) dan een vergoeding van de Franse zusterdienst, die immers de postzegel op de ansichtkaart verkocht.

Lees ook deze column: Waarom Trump uit de Wereldpostunie wil

Dit systeem heeft lang uitstekend gewerkt, maar de opkomst van mondiaal opererende internetwinkels zet het meer en meer onder druk. Ansichtkaarten worden weliswaar amper nog verstuurd, webshops als Amazon (VS) en Alibaba (China) verschepen juist steeds grotere volumes aan pakketjes over de wereld: van elektronica tot medicijnen en van kleding tot boeken.

De bezorgtarieven die landen elkaar onderling rekenen, stammen nog uit een hele andere tijd. Toen deze zogenoemde ‘terminal dues’ in de jaren zestig werden vastgesteld, kregen armere landen een flinke korting. Een halve eeuw later is een deel van die landen de status van ontwikkelingsland allang ontgroeid. Desondanks blijft de wereldwijde bezorging van hun pakketjes gesubsidieerd worden door de VS en Europese landen.

‘America First’, ook voor de post

Amerikaanse regeringen klagen al veel langer dat dit tot oneerlijke concurrentie leidt. Zo becijferde een Amerikaanse studie in 2014 reeds dat westerse industrielanden jaarlijks gezamenlijk 2,1 miljard dollar aan postsubidies ophoesten. Sindsdien is de mondiale e-commerce alleen maar gegroeid.

Trump, die sowieso al weinig opheeft met multilateralisme, pakt deze benadeling onder zijn ‘America First’-doctrine sinds vorig jaar voortvarend aan. Een harde lijn die door de Amerikaanse Kamer van Koophandel en grote postbestellers als UPS en USPS wordt geprezen.

„Vandaag de dag betalen producenten in landen zo klein als Cambodja en zo groot als China minder voor het bezorgen van een pakketje uit hun land naar New York dan Amerikaanse producenten betalen als ze hun pakketjes van Los Angeles naar de Big Apple sturen”, klaagde Trumps handelsvertegenwoordiger Peter Navarro op 11 september in een opinie-artikel in de Financial Times. Ook landen als Brazilië, Noorwegen, Finland en Canada worden door dit ‘verstoorde systeem’ gedupeerd, stelde hij. „De IJslandse posterijen gingen zelfs bijna failliet door deze oneerlijke regels.”

Vorig jaar trokken de VS zich op bevel van Trump al voorlopig terug uit de Wereldpostunie. Behalve als in Genève deze week nieuwe tarieven worden afgesproken, wordt dit vertrek op 17 oktober definitief. Op korte termijn zou een Amerikaanse Pexit tot chaos kunnen leiden in de internationale postbestelling, met brieven en pakketjes die blijven slingeren in verre depots. Het kan miljoenen Amerikanen in het buitenland ook problemen opleveren bij het uitbrengen van hun poststem voor komende verkiezingen.

De VS zijn niettemin bereid én voorbereid volgende maand al te vertrekken, dreigt Navarro, die de Amerikaanse delegatie in Genève leidt. „Ons team handelt in ‘Trump-tijd’, dat wil zeggen: zo snel mogelijk”, schreef hij in de FT. „Dit in tegenstelling tot diegenen die met een internationale diplomatieke cultuur de status quo willen behouden via eindeloze onderhandelingen en ‘verdere studies’.”

Drie opties ter stemming

In Genève kunnen de landen stemmen over drie opties hoe ze voortaan omgaan met briefbundels en kleine pakketjes (tot 2 kilo). Optie A verhoogt de tarieven geleidelijk een beetje en wordt door de VS afgewezen. Optie B laat landen zelf tarieven vaststellen voor het binnenlandse deel van een internationele bezorging, waarbij de UPU wel een maximum kan opleggen. Ook onder optie C kunnen de tarieven omhoog maar met maxima die gelden tot 2025. Deze twee laatste opties zijn voor de VS acceptabel.

Welke optie de helft plus één van de stemmen haalt, bepaalt of de VS uit de UPU vertrekken. Ongeacht de uitkomst zal de mondiale postmarkt de komende tijd sterk veranderen. „Wat er ook gebeurt, de prijs om iets te versturen via de post zal omhoog gaan”, stelde Kate Muth, directeur van een adviesgroep met bezorggiganten als eBay, DHL, Amazon en USPS als klant, tegen persbureau AP. „De tarieven zullen stijgen.”