Elk kritisch geluid wordt gesmoord in Kashmir

Massadetenties in India In Kashmir zijn duizenden mannen opgepakt: politici, religieuze leiders en prominente zakenlui. Ze hebben geen idee wanneer ze vrijkomen.

Asifa Mubeen uit Kashmir reisde naar Delhi om haar man te bezoeken in de gevangenis. Ze weet niet waarom hij vastzit.
Asifa Mubeen uit Kashmir reisde naar Delhi om haar man te bezoeken in de gevangenis. Ze weet niet waarom hij vastzit. Foto’s Rebecca Conway

Een buideltje met medicijnen en de fles water die op zijn nachtkastje stond. „Dat is het enige wat mij te binnen schoot”, zegt Asifa Mubeen, 61. Ze greep beide en haastte zich de trap af naar beneden. Daar, in de duisternis van haar oprit en tuin, stonden enkele tientallen agenten en paramilitairen, sommigen met hun gezichten verscholen achter maskers. Wachtend op haar man. Het was één uur ’s nachts. De dag waarop alles in Kashmir zou veranderen, was net begonnen.

In de uren die volgden herhaalde dit tafereel zich door heel Srinagar, het hart van India’s betwiste regio in de Himalaya. Op honderden deuren werd geklopt en minstens even zoveel mensen werden meegenomen. Onder hen de meest vooraanstaande gezichten in Kashmir: politici, religieuze leiders, activisten en prominente zakenlui zoals de 63-jarige Mubeen Shah, een voormalig voorzitter van de lokale Kamer van Koophandel.

Waar was hun arrestatiebevel, vroeg Shah aan agenten. Dat was er niet. Asifa: „Ze zeiden alleen: ‘we hebben orders die we moeten volgen’.”

De massadetenties zijn een van de meest ingrijpende maatregelen die de regering van premier Narendra Modi trof toen zij op 5 augustus plots een einde maakte aan de semi-autonomie die Kashmir genoot– en daarmee ook aan het laatste beetje hoop op zelfbeschikking dat de inwoners van de Kashmirvallei nog koesterden. De achterblijvers werden van de buitenwereld en elkaar afgesneden door platgelegde internet- en telefoonverbindingen, tienduizenden extra militairen en meters prikkeldraad.

Huisarrest

Het bleef niet bij die ene nacht. Volgens documenten die Reuters in handen kreeg werden onder het mom van de openbare orde bijna 4.000 mensen – vrijwel uitsluitend mannen en jongens van soms amper 13 jaar oud – preventief opgepakt. Meer dan duizend van hen stonden begin september nog onder huisarrest of zaten in gevangenissen tot soms wel honderden kilometers verderop.

Haar man was die dag jarig, zegt Asifa. Maar hem feliciteren kon ze niet. Toen ze die ochtend het politiebureau probeerde te bereiken werd ze bij een barricade tegengehouden. Haar zwager had de volgende dag meer succes. Hij achterhaalde dat Shah naar de centrale gevangenis was meegenomen. Daar kreeg hij te horen dat hij zijn broer, die net uit het ziekenhuis was ontslagen, de volgende ochtend even mocht zien.

Met een bundel kleding en een voorraad medicijnen meldde hij zich om tien uur stipt bij de gevangenisbewaarders. „Maar mijn man was daar niet meer”, zegt Asifa. Samen met 25 anderen was de exporteur van tapijten en ander handwerk in een militair vliegtuig naar de stad Agra gezet, duizend kilometer verderop. Daar zit Shah nu in de gevangenis, in een cel die hij deelt met de voorman van Kashmirs Economische Alliantie en die van de lokale vereniging van advocaten.

Niemand die Asifa kon vertellen waarom of voor hoelang.

De Shahs zijn net als alle Kashmiri’s gewend de last te dragen van rigoureuze veiligheidsmaatregelen. Sinds in 1989 militanten de wapens oppakten en een opstand uitbrak, veranderde de vallei in een van ’s werelds zwaarst gemilitariseerde zones. Al vaker ging dit gepaard met weken zonder werkende mobieltjes en internet – evenals detenties. Shah kwam zelf tweemaal onder huisarrest te staan, in 2017 en 2018.

„Mijn man kent geen angsten”, zegt Asifa. „Als hij iets verkeerd vindt, dan zal hij dat zeggen ook.” In 2017 keer richtte de frustratie van de zakenman zich op het uniforme btw-stelsel dat de Indiase regering invoerde voor alle deelstaten. Dat was een inbreuk op Kashmirs autonomie, zei Shah tegen journalisten. Het jaar erop was hij betrokken bij een wijdverspreide staking toen ook al geruchten de ronde deden dat Kashmirs speciale status zou worden geschrapt.

Asifa Mubeen toont een foto van haar gearresteerde man Mubeen Shah.

Maar de wijze waarop nu bijna alle kritische stemmen zijn gesmoord, is zelfs voor de Kashmiri’s ongekend. Lokale partijkantoren zijn al weken gesloten. Van de voorzitter tot de districtssecretaris: iedereen is vastgezet. Wat activisten vooral zorgen baart, is het gebruik van een omstreden regel waarmee autoriteiten detenties tot twee jaar kunnen rekken zonder een juridische procedure wanneer iemand wordt gezien als een gevaar voor de openbare orde.

Zo werd onlangs Farooq Abdullah, de 81-jarige voormalig deelstaatleider van Kashmir onder deze Public Safety Act aangehouden. Hij verkeerde toen al 43 dagen onder huisarrest, net als zijn zoon, tevens een voormalig deelstaatleider.

„India drijft de spot met haar mensenrechtenverplichtingen door Kashmiri’s een stem in hun toekomst te ontzeggen, politieke leiders gevangen te zetten en fundamentele vrijheden op te schorten”, schreef Human Rights Watch onlangs. De organisatie uitte ook haar zorgen over berichten in internationale media van geweld en zelfs martelingen door Indiase veiligheidstroepen in de nasleep van 5 augustus.

Die aantijgingen zijn niet nieuw. Afgelopen juli publiceerde de hoogste VN-functionaris voor de mensenrechten een kritisch rapport over misstanden begaan door militanten en soldaten in zowel de door India als de door Pakistan bestuurde zijde van Kashmir. Die bevindingen werden toen, net als nu, resoluut door de Indiase regering afgewezen.

In plaats daarvan wijst zij erop dat grote geweldsuitbarstingen zoals de Kashmirvallei in het verleden heeft gekend tot nu zijn uitgebleven, dankzij de communicatiebeperkingen en arrestaties. „Wat is er kwalijk aan als er zo levens worden gered?”, vroeg Satya Pal Malik, de door de regering aangestelde gouverneur van Kashmir, aan lokale journalisten.

Holst van de nacht

De centrale gevangenis van Agra doet bijna vrolijk aan met muren in zuurstokroze, blauw en geel. Hoewel de gevangenis al overvol is, kwamen hier de afgelopen weken 85 gevangenen uit Kashmir bij. Onder hen was zakenman Shah. Zijn vrouw Asifa reisde hem achterna en verblijft sindsdien bij familie in Delhi.

Op 9 september mocht Asifa haar man eindelijk even zien, voor het eerst sinds hij in het holst van de nacht werd weggevoerd. Hij was opgewekt, zegt Asifa. „Maar hij maakt zich zorgen om zijn gezondheid.” Shah is diabeticus en moet geopereerd worden aan zijn prostaat. Onduidelijk is of, en zo ja, waar dit kan. Ook de zakenman zit vast onder de Public Safety Act. „Kun je het je voorstellen?”, vraagt Asifa verontwaardigd.

Een half uurtje hadden ze samen. Daarna moest ze weer vijftien dagen wachten, zo zijn de regels. Zij heeft nog geluk, zegt Asifa. Met haar waren er nog drie anderen die de tocht vanuit Kashmir hadden gemaakt om gearresteerde familieleden te ontmoeten.

Alleen had niemand hen verteld dat ze daarvoor een document van de lokale politie nodig hadden. Zonder dat papiertje geen bezoek. Asifa was om dezelfde reden eerder weggestuurd, waarop haar schoonbroer op en neer naar Srinagar vloog.

„Wij zijn bevoorrecht”, zegt Asifa. „Dit waren arme mensen die hun geld bij elkaar hadden gesprokkeld om naar Agra te kunnen reizen.” En nu moesten ze weer terug van de onvermurwbare gevangenisbewaarders. Orders van hogerop.