Democraten beginnen onderzoek naar afzetting van president Trump

Impeachment Aanleiding is een telefoongesprek waarin Trump zijn Oekraïense ambtgenoot vroeg onderzoek te doen naar zijn rivaal Biden.

Nancy Pelosi deelde in haar persconferentie mee dat „niemand boven de wet staat".
Nancy Pelosi deelde in haar persconferentie mee dat „niemand boven de wet staat". JIM LO SCALZO

De Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden heeft dinsdag besloten dat er een impeachment-onderzoek moet worden gedaan naar president Trump. Die aankondiging is een eerste stap in een proces dat in het uiterste geval kan leiden tot afzetting van de president.

Vooralsnog is het vooral een symbolische stap, zo bleek uit de korte rede van de Democratische leider, spreker van het Huis Nancy Pelosi. Ze zei dat zij de zes Huis-commissies die al maanden onderzoek doen naar Trump, diens campagne en vastgoedbedrijf, opdracht heeft gegeven voort te gaan met dat werk ,,onder de paraplu van een impeachment-onderzoek”.

Aanleiding is een telefoongesprek dat president Trump in juli voerde, waarin hij zijn Oekraïense ambtgenoot vroeg te helpen bij onderzoek naar Joe Biden, zijn mogelijke rivaal voor de verkiezingen van volgend jaar. Een functionaris van een inlichtingendienst deed anoniem melding wegens „dringende zorgen” over de inhoud van dat telefoontje.

In de afgelopen week werd duidelijk dat Trump de Oekraïense president Zelensky heeft gevraagd onderzoek te doen naar de activiteiten van Joe Biden en diens zoon Hunter in Oekraïne, in de jaren dat Biden sr. vicepresident was en als bewindsman Oekraïne in zijn ‘portefeuille’ had. Hunter Biden zat vanaf april 2014 in de raad van toezicht van een Oekraïens gasbedrijf dat door justitie daar werd onderzocht. In 2016 dwong vicepresident Joe Biden de toenmalige president van Oekraïne om de als corrupt gebrandmerkte hoofdaanklager van het land te ontslaan. Naar eigen zeggen dreigde Biden Oekraïne Amerikaanse hulpgelden te onthouden.

Lees ook: Was het telefoontje tussen Trump en Zelensky ‘gepast’?

Verraad

Trumps persoonlijke advocaat Rudy Giuliani is al maanden bezig in Oekraïne onderzoek te entameren naar deze episode. Volgens de klokkenluider van de inlichtingendienst heeft Trump op 25 juli tijdens een telefoongesprek met president Zelensky ,,acht keer” gevraagd of hij wilde toezien op een onderzoek naar de Bidens.

Afgelopen week stelde Trump zijn verklaringen over zijn gesprek met Zelensky telkens bij na elke nieuwe onthulling. Zo bleek dat de president zijn medewerkers had bevolen de uitkering van door het Congres unaniem toegezegde steun aan bondgenoot Oekraïne uit te stellen totdat hijzelf met Zelensky had gesproken. Zodoende heeft het er de schijn van dat Trump zijn presidentiële bevoegdheden heeft gebruikt om kandidaat Trump te bevoordelen – en dat met de wellicht afgedwongen hulp van een buitenlandse mogendheid. Nancy Pelosi zei in haar korte verklaring dat zij de handelwijze van Trump beschouwt als ,,verraad van zijn ambtseed, verraad van de nationale veiligheid en verraad van de integriteit van onze verkiezingen”.

Medewerkers van de president weigerden de afgelopen dagen duidelijkheid te scheppen over de kwestie. Pas toen de geruchten over impeachment dinsdag aanzwollen, verklaarde Trump dinsdag per tweet vanuit New York, waar hij bij de VN-top aanwezig is, dat hij bereid is het „volledige transcript” van het bewuste telefoontje vrij te geven. De Democraten eisen ook dat de klokkenluidersmelding wordt voorgelegd aan de commissie op de inlichtingendiensten.

Commissievoorzitter Adam Schiff maakte dinsdag bekend dat de klokkenluider bereid is voor de commissie te getuigen.

Loyaliteit

Maandag werd duidelijk hoe de vertrouwelijke klacht de buitenwereld heeft bereikt. De inspecteur-generaal voor de inlichtingendiensten, Michael Atkinson, door Trump aangesteld, heeft op 17 september een brief gestuurd aan de Democratische voorzitter van en de belangrijkste Republikein in de Huis-commissie voor de inlichtingendiensten. Daarin zet Atkinson uiteen waarom het Congres op de hoogte moet worden gebracht van de inhoud van de klacht en dat de klokkenluider in staat dient te worden gesteld om zijn klacht aan de commissie toe te lichten.

De pasbenoemde directeur van de gezamenlijke inlichtingendiensten, Joseph Maguire, had de inspecteur-generaal gemeld dat hij het hiermee niet eens is. Maguire liet weten dat de klacht formeel niet onder het statuut valt „aangezien de melding in kwestie niet gaat over handelingen van een lid van de inlichtingendiensten” – maar van de president. In de brief staat dat deze conclusie is getrokken in overleg met het ministerie van Justitie.

Lees ook dit profiel van Nancy Pelosi, de leider van de Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden

Atkinson schrijft in zijn brief dat hij, in tegenstelling tot Maguire en minister Barr (Justitie), van mening is dat de melding van de klokkenluider „betrekking heeft op een van de belangrijkste en meest significante verantwoordelijkheden van de gezamenlijke inlichtingendiensten ten opzichte van het Amerikaanse volk”.

Het lijkt er voorlopig op dat Trump zich achter een linie heeft verschanst om geen verantwoording te hoeven afleggen tegenover het Congres – volgens de Grondwet zijn gelijke. De president, die na zijn aantreden aan de toenmalige directeur van de FBI vroeg of hij persoonlijk op diens loyaliteit kon rekenen, heeft vele personeelswisselingen later een groep om zich heen verzameld die deze vraag met ‘ja’ lijkt te beantwoorden.

Dit bericht is geactualiseerd op woensdag 25 september om 04.36 uur.