Brits hof: premier Johnson had parlement niet naar huis mogen sturen

Supreme Court De historische uitspraak is een enorme klap voor de premier, die de vorstin verkeerd adviseerde. De roep om Boris Johnsons aftreden zal aanzwellen.

Gina Miller was een van Boris Johnsons tegenstanders, die de premier ervan betichtten de vorstin bewust te hebben misleid. Ze sprak dinsdag de pers toe na de uitspraak van het Hof.
Gina Miller was een van Boris Johnsons tegenstanders, die de premier ervan betichtten de vorstin bewust te hebben misleid. Ze sprak dinsdag de pers toe na de uitspraak van het Hof. Foto Tolga Akman/AFP

Het Britse Supreme Court heeft dinsdagochtend geoordeeld dat het advies van premier Boris Johnson aan koningin Elizabeth om het parlement vijf weken te schorsen onwettig is. „Het gevolg is dat het parlement niet geschorst is”, zei opperrechter Brenda Hale in een historische uitspraak die een enorme klap is voor Johnson. De roep om zijn aftreden zal aanzwellen, aangezien hij de vorstin verkeerd heeft geadviseerd.

Het oordeel van de elf rechters die aan de zitting deelnamen was unaniem (pdf). Het Supreme Court constateerde dat de bevoegdheid van de regering om de koningin te adviseren schorsing aan te vragen niet onbegrensd is. „De grens is of het parlement belemmerd wordt in het uitvoeren van zijn taken”, zei Hale. „Dit was geen normale schorsing.” Het Supreme Court rekent het de regering aan dat er geen reden gegeven werd waarom het parlement vijf weken de deuren moest sluiten, van september tot de troonrede op 14 oktober. Hale: „Het effect van deze schorsing op onze democratie is aanzienlijk.”

Lees ook dit profiel van de Britse opperrechter Lady Hale

Tegenstanders van Johnson en zijn Brexit-koers reageerden onmiddellijk opgetogen. „Dit is geen verrassing, gezien het enorme wangedrag van de premier”, zei Dominic Grieve, een voormalige Tory, tegen de BBC. „Johnson moet nadenken over de enorme schade die hij aanricht aan onze staatsinrichting.”

Speaker John Bercow riep kort na de uitspraak Lagerhuisleden op zo snel mogelijk, „en zonder vertraging” bij elkaar te komen in het Paleis van Westminster.

Opperrechter Brenda Hale deed dinsdag uitspraak in de zaak. Fotoo Supreme Court/PA Wire

Johnson is in New York bij de Verenigde Naties. Daar zal hij zich moeten beraden op zijn positie en volgende stap. Tegenstanders van de Brexit hebben al maanden moeite zich te verenigen achter een einddoel. Ook lukt het ze niet kiezers te overtuigen dat een tweede referendum of uitstel van de Brexit de beste opties zijn. Nu hebben zij een stok om Johnson mee te slaan. Ruziezoeken met het parlement en de politiek is een geoorloofd middel, maar de koningin, zowel als persoon en als instituut, om de tuin leiden is dat niet.

Het is niet de eerste keer dat het Supreme Court een belangrijke rol speelt in de Britse zoektocht naar de uitgang van de EU. In 2017 was toenmalig premier Theresa May van plan de Brexit in gang te zetten zonder het parlement te raadplegen. Dat mocht niet, oordeelde de hoogste rechter toen. De bevoegdheid lag bij het parlement en niet bij de regering, aldus het hof.

Eerder deze maand stemde het parlement in met een wet die de premier opdraagt een schadelijke No Deal-Brexit te vermijden. Als Johnson er niet in slaagt in oktober een nieuwe Brexit-deal te regelen met de EU, dan moet hij volgens de wet uitstel aanvragen. De premier en enkele van zijn ministers hebben gesuggereerd dat zij niet overtuigd zijn dat de wet waterdicht is.

Zo is de kans erg groot dat het Supreme Court zich in de komende weken opnieuw moet buigen over de rechtmatigheid van de Brexit-plannen van de Britse regering.