‘Topambtenaren wisten van affaire kinderopvangtoeslag’

De directies van de fiscus, de Fiod en de afdeling Toeslagen waren op de hoogte van de werkwijze van het team dat honderden kinderopvangtoeslagen onrechtmatig stopzette.

Foto Koen Suyk/ANP

Toen in 2014 de kinderopvangtoeslag van honderden mensen ten onrechte werd stopgezet, waren mensen binnen de toplaag van de Belastingdienst, de FIOD en de afdeling Toeslagen daarvan op de hoogte. Dat schrijven RTL Nieuws en Trouw maandag na gezamenlijk onderzoek naar de zogeheten toeslagenaffaire. De vraag is of toenmalig staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) op de hoogte was.

Met vier blauwe brieven werd de kinderopvangtoeslag van Chermaine Leysner (38) stopgezet. Met terugwerkende kracht.

Trouw en RTL Nieuws concluderen dit op basis van gesprekken met verschillende bronnen rondom de fiscus. Bovendien is volgens hen naar aanleiding van een verzoek binnen de Wet openbaarheid bestuur (Wob) gebleken dat het zogeheten Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) alle ruimte kreeg om op grote schaal mensen hun toeslag te ontnemen. Zo zette het CAF resoluut de toeslag van meer dan driehonderd gezinnen stop, toen bleek dat bij acht cliënten van een gastouderbureau in Eindhoven „onvolkomenheden” waren gevonden.

De grenzen van de wet

Die werkwijze was tussen 2014 en 2016 volgens Trouw en RTL Nieuws gemeengoed. Het samengestelde team van de directeur van de Belastingdienst, de FIOD en de afdeling Toeslagen die het CAF optuigde, was naar verluidt op de hoogte van de mate waarin die eenheid „doelbewust de grenzen van de wet opzocht en overschreed”. Behalve de driehonderd Eindhovenaren, hebben volgens Snel mogelijk 170 andere gezinnen op eenzelfde manier hun toeslag verloren. In 2016 werd het beleid aangepast, maar dat weerhield de Belastingdienst er niet van nog langer door te procederen tegen ouders wier toeslag in de jaren daarvoor was afgepakt. Ook op het moment dat Menno Snel (D66) het staatssecretarisschap van Wiebes overnam.

Snel gaat de uit het wob-verzoek vrijgekomen documenten de komende tijd „analyseren en beoordelen” om zich op korte termijn te verantwoorden in de Tweede Kamer. Dat deed hij begin juli ook al, en toen beloofde de staatssecretaris voor alle gedupeerde gezinnen een schadevergoeding te zullen regelen. In de tussentijd raakte zijn ministerie in opspraak toen bleek dat ambtenaren mogelijk hadden geschrapt in conceptverslagen van de onderzoekers.

Mogelijk volgt bij een volgend debat ook antwoord op de vraag in hoeverre Snels voorganger Eric Wiebes, inmiddels minister van Economische Zaken, wist van wat er rondom het CAF speelde. Kamerleden willen de analyse en beoordeling door Snel niet afwachten en eisen dat documenten waaruit betrokkenheid van het ambtenarenapparaat zou blijken nu al boven tafel komen.