Klokkenluider geschorst ondanks mails die hem vrijpleiten

De IND schorste een man omdat hij volgens zijn chef IND-beslissingen had ondertekend met de naam van andere medewerkers. De man zegt dat hij onder druk was gezet door zijn chef.

De Immigratie- en Naturalisatiedienst IND heeft een klokkenluider bij de dienst vorig jaar geschorst, zonder zich te verdiepen in de problemen die de man aankaartte.
De Immigratie- en Naturalisatiedienst IND heeft een klokkenluider bij de dienst vorig jaar geschorst, zonder zich te verdiepen in de problemen die de man aankaartte. Foto Valerie Kuypers/ANP

De Immigratie- en Naturalisatiedienst IND heeft een klokkenluider bij de dienst vorig jaar geschorst, zonder zich te verdiepen in de problemen die de man aankaartte. Daardoor bleven e-mails die de man vrijpleiten onopgemerkt. In plaats daarvan werd hem de toegang tot de computers en gebouwen ontzegd en zit hij sindsdien thuis.

Dat bleek vrijdag in de rechtbank in Zwolle, waar de man het opheffen van de schorsing eiste. De man werd in september 2018 per direct geschorst omdat hij volgens zijn chef op eigen houtje IND-beslissingen had ondertekend met de naam van andere medewerkers, zoals zijn chef en een directe collega. Het gaat daarbij om beslissingen over dossiers van statushouders die bezwaar aantekenen tegen beslissingen van de dienst.

Onder druk gezet

De man vertelde in de rechtbank dat hij door zijn chef onder druk was gezet om deze dossiers opnieuw te beoordelen, hoewel de wet voorschrijft dat een andere ambtenaar beslist over de bezwaren. Om te verhullen dat de IND zich niet aan de wet hield, gebruikte hij – in samenspraak met zijn chef – andere namen, aldus de klokkenluider.

Uit interne IND-mails die op de zitting besproken werden, blijkt dat de man en zijn chef inderdaad herhaaldelijk overlegden over „constructies” rond de beoordeling en ondertekening van IND-beslissingen. Als die mails ten tijde van de schorsing naar boven waren gekomen, waren disciplinaire maatregelen overbodig geweest, aldus de klokkenluider.

De man, een senior-medewerker van de IND, kreeg de mails pas na lang aandringen in handen. Hij moest daarvoor onder meer een geheimhoudingsverklaring tekenen, vertelde hij geëmotioneerd in de rechtbank.

Wegwuiven

De IND wuifde in de rechtbank de bezwaren van de klokkenluider weg. Volgens een vertegenwoordiger van de dienst zijn de mails bij de IND bekend en onderdeel van een bijna gereed disciplinair onderzoek, dat al ruim een jaar loopt. Dat het zo lang duurt is volgens de IND mede te wijten aan een klokkenluidersmelding van de man.

De man meldde vorig jaar bij het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) mogelijke misstanden rond het verlenen en intrekken van verblijfsvergunningen. Die zijn dit jaar onderzocht door een commissie onder leiding van voormalig topambtenaar Johan de Leeuw. Die constateerde in maart dat er „geen misstanden” waren bij de IND, maar wel „verbeterpunten”.

De conclusies van de De Leeuw kwamen vlak voor het zomerreces onder vuur te leggen, toen NRC kritische interne IND-documenten publiceerde over het niet-intrekken van asielvergunningen. Die waren niet gebruikt in het onderzoek van De Leeuw en schetsten een heel ander beeld van het functioneren van de dienst.

Een woordvoerder van het ministerie van J&V zegt dat er binnenkort met De Leeuw wordt gesproken over de door NRC gepubliceerde documenten. Hij wil niet ingaan op vragen over een mogelijke ontmoeting tussen de klokkenluider en de nieuwe staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (VVD). Kamerleden hadden om zo’n ontmoeting gevraagd.