1,3 miljoen euro voor een megaconcert dat er nooit kwam

Tweede Wereldoorlog Het fonds dat herdenkingen organiseert rond ‘75 jaar vrijheid’ subsidieerde voor 1,3 miljoen euro een megaconcert, dat mislukte.

Sfeerimpressie van hoe het Liberty Concert op 6 juni er volgens een van de eerste ideeën had moeten uitzien.
Sfeerimpressie van hoe het Liberty Concert op 6 juni er volgens een van de eerste ideeën had moeten uitzien. Illustratie BigVis

Het vfonds, dat de herdenkingen rond ‘75 jaar vrijheid’ financiert, heeft bijna 1,3 miljoen euro uitgegeven aan een popconcert in Normandië dat er nooit kwam.

Het fonds – dat zelf wordt gefinancierd door Nederlandse loterijen - subsidieerde als enige en ondanks een negatief advies de stichting Peace de Resistance, dat het Liberty Concert zou organiseren.

Uit onderzoek van NRC blijkt dat een deel van de 1,3 miljoen subsidie is besteed aan opdrachten aan bedrijven van initiatiefnemers en (ex-)bestuursleden van de stichting. Zo huurde voorzitter Ruben van Zwieten – ondernemer en dominee in Amsterdam – zichzelf via zijn eenmanszaak voor 30.000 euro in als „parttime CEO”. Volgens de statuten van zijn stichting mogen bestuurders „geen vergoeding, middellijk of onmiddellijk” ontvangen. De ondernemingen van de twee initiatiefnemers van het concert, de Amsterdamse ondernemers Ilco van der Linde en Michiel Florusse, ontvingen samen zo’n vier ton. De stichting gaf meer dan 100.000 euro uit aan vijftig buitenlandse reizen, onder meer naar de VS. Doel van veel reizen was het binnenhalen van sponsoren. Geld werd er echter niet opgehaald, blijkt uit interne documenten. De stichting ging vorige week failliet.

‘Een gewaagd plan’

Het bestuur van het vfonds bleef de stichting subsidiëren ondanks de ontvangst van een negatief advies van de voormalig commandant der landstrijdkrachten Mart de Kruif. Namens de Stichting Coördinatie 75 jaar Vrijheid – die de initiatieven rond 75 jaar vrijheid coördineert – waarschuwde De Kruif dat het concert voor 75.000 mensen „een gewaagd plan” was, zonder deugdelijke onderbouwing. „Dit is een hoog risico.”

Het concert op 6 juni op het D-Day-strand Sword Beach had het begin van alle feestelijkheden rondom 75 jaar vrijheid moeten worden. Voor het concert – totale kosten 11,3 miljoen euro – was slechts een projectschets van drie kantjes. Er waren geen garanties van Franse autoriteiten, geen bevestiging van een artiestenbureau, geen harde toezeggingen van andere sponsoren. Zo waren drie straaljagers opgenomen in het programma, maar was daar met de luchtmacht niets over geregeld.

Ondanks de kritiek liet het vfonds-bestuur Van der Linde en Florusse hun plan officieel presenteren. Het duo meldde in een persconferentie dat hun „stichting zonder winstoogmerk” het vrijheidsconcert ging organiseren. Er werden namen genoemd van artiesten als Coldplay, Sting en Mylène Farmer. Franse media meldden vervolgens dat artiesten van niks wisten.

Daarna ontstond bij het vfonds twijfel. Aanleiding was de kritiek van Britse veteranen. Die wilden niet dat er gedanst werd op de plek waar hun makkers omkwamen. De initiatiefnemers kregen van het vfonds opdracht een bescheidener plan te maken.

December 2018 zette het vfonds de geldstroom naar de stichting stop. Vfonds-voorzitter Robert Croll, rechter in Gelderland: „We hebben te lang te veel vertrouwen gehad. We hadden eerder tegen Van der Linde en Florusse moeten zeggen: exit, einde oefening, klaar uit en afgelopen.”

Het vfonds zegt in een aanvullende verklaring, gepubliceerd na vragen van NRC, geen „heldere, betrouwbare rekening en verantwoording” te hebben gekregen van de stichting. Een extern bureau onderzoekt de kwestie en kijkt of de toetsing van subsidieaanvragen „aanscherping behoeft.”

Met het subsidiegeld dat nog over was, zette de stichting op 5 juni een tent neer naast Sword Beach. Daar luisterden 300 mensen naar het alternatief voor Sting en Coldplay: het Amsterdamse trio Zazi, twee Limburgse zangers en een doedelzakband.

Geen onbehoorlijke dingen

Volgens Ruben van Zwieten, voorzitter van de failliete stichting Peace de Resistance, waren zijn inkomsten als parttimetopman niet in strijd met de statuten. De betalingen ontving hij, zegt hij desgevraagd, immers niet voor zijn werk als stichtingsbestuurder, maar voor „operationele werkzaamheden”. Volgens hem zijn de uitgaven van Van der Linde en Florusse bekeken door het bestuur. „Er zijn geen onbehoorlijke dingen gebeurd. Ik denk wel dat het effectiever en efficiënter had gekund.”

Volgens Van der Linde, die zich dromenbouwer en toekomstarchitect noemt, zijn alle vergoedingen betaald in overleg met zijn bestuur en het vfonds. Mede-initiatiefnemer Florusse: „Het concert was ambitieus, maar als je de maan wilt raken, moet je op de zon mikken.”

Later deze week komt NRC met een uitgebreide reconstructie.