Goudkoorts in Zandvoort: wat is je huis waard tijdens de Formule 1?

Toerisme Onder Zandvoorters gaan wilde verhalen over dure overnachtingen bij de Formule 1. Veel verhuurders laten het even betijen, anderen verhogen hun prijzen met mate. „We zullen zeker wat op de prijs doen, maar ik vind het niet netjes om enorme bedragen te vragen.”

Pension ’t Zwanenest in Zandvoort. De eigenaren houden niet van woekerprijzen. „Wij hebben veel vaste gasten.”
Pension ’t Zwanenest in Zandvoort. De eigenaren houden niet van woekerprijzen. „Wij hebben veel vaste gasten.” Foto Olivier Middendorp

Goudkoorts heeft het dorp bevangen. Zandvoort zoemt van geruchten en verhalen over wat je kunt verdienen als volgend jaar mei voor het eerst in 35 jaar op het circuit weer een Formule 1-race wordt gehouden. Het is alsof ze nu al de lotto hebben gewonnen. Zowat iedereen heeft er een mening over. En ja, ook de serveerster van restaurant Le Grand Prix is van plan haar huis te verhuren aan bezoekers van de autorace. „Ik ga even bij m’n moeder wonen.”

Appartementen in en om de badplaats worden tegen uitzonderlijk hoge prijzen aangeboden; 3.000 euro per nacht is geen uitzondering. „Ik weet niet of ik krijg wat ik vraag, maar ik wil me toch alvast laten zien met een aanbieding”, zegt Faisel Rikkers, eigenaar van Eetcafé ’t Sand in de Kerkstraat en van het appartement ernaast. Hij vraagt 11.000 euro voor drie nachten in zijn omvangrijke appartement, geschikt voor vier personen, met twee badkamers, inclusief ontbijt en schoonmaak. „Ik heb er een dubbel gevoel over. Enerzijds heb ik de indruk dat dit wel een prijs is die ik kan vragen, dat doen anderen ook, anderzijds wil ik vooral de echte racefans tegemoetkomen.”

Lees ook: Veel beloftes aan inwoners Zandvoort, maar weinig concreets

Berichten dat de Grand Prix wellicht niet zou kunnen doorgaan vanwege milieubezwaren en te veel uitstoot van stikstof worden in het dorp niet erg serieus genomen.

Wilde aanbiedingen

Er circuleren wilde aanbiedingen op boekingsites, maar veel reguliere pensionhouders en huiseigenaren weten nog niet precies wat ze doen. „Ik laat het even betijen”, zegt Lilian Gaus, die sinds 1996 kamers verhuurt in haar woning, waar trouwens ooit, bijna honderd jaar geleden, ook componist Arnold Schönberg heeft gewoond.

Geld verdienen wil ze natuurlijk graag. „Ik zou best nog even willen knallen, voordat ik het wat rustiger aan ga doen.” Ze heeft van verschillende kanten vernomen dat de prijzen vermoedelijk „vier keer over de kop” zullen gaan. Dat zou welkom zijn. „De laatste jaren krijgen we toch vaak heel goedkoop publiek. Ze nemen zelfs hun boodschappen uit Duitsland mee.”

Verhuurbedrijven nemen twijfelende huiseigenaren graag zorgen uit handen en bieden hun diensten aan, zoals het inchecken en schoonmaken. „Wij rekenen op een verdrievoudiging van de prijzen”, zegt Patricia van Bennekom van Rental Valley, dat in Zandvoort dertig huizen heeft en op zoek is naar meer particulieren. „Wij zijn blij dat de race hier wordt gehouden. Dit kan bijdragen aan een mooier Zandvoort, dat toch een beetje een patatdorp is geworden. We willen een beter publiek; mensen die geen glazen maar flessen bestellen. We willen weer meedoen met plaatsen als Noordwijk en Scheveningen.”

Ook inwoners moeten genieten

De gemeente Zandvoort ziet de komst van de race als een „kans”, zegt wethouder Ellen Verheij (VVD). „De Formule 1 fungeert als vliegwiel. We krijgen meer naamsbekendheid bij een andersoortig publiek. Bovendien levert het evenement de hotels, pensions en de horeca ongeveer 28 miljoen euro op, zo heeft een onderzoek uitgewezen.” Daarnaast moet het evenement ook een „maatschappelijke spin-off”, krijgen, stelt de wethouder. „Ook inwoners moeten ervan kunnen genieten.”

Het is volgend jaar 35 jaar geleden dat op het circuit van Zandvoort de laatste Grand Prix werd verreden; aanleiding voor de gemeente om 35 dagen voor het evenement te gaan aftellen. „Vanaf die dag zal er een buzz ontstaan, we zullen langzaam maar zeker de sfeer van de Formule 1 ademen, dat zul je merken aan de aankleding van het dorp.” De Grand Prix zelf wordt omlijst door een vijfdaags „duurzaam” festival met muziek, kunst, en sport en spel.

Zandvoort telt veel pensions, bed and breakfasts en eenvoudige hotelletjes. De hoeders van deze ‘Zimmer frei’-cultuur zijn terughoudend in hun prijsbeleid, leert een rondgang door de straten. „We zullen zeker wat op de prijs doen, maar ik vind het niet netjes om enorme bedragen te vragen”, zegt Nicole Kind, beheerder van pension Aquarius. Ook eigenaar Lenie Welsink van het gelijknamige pension schudt het hoofd over de hoge prijzen. „Vragen andere mensen 4.000 euro per nacht? Laat ze er blij mee zijn. Ik ben blij met fijne gasten, dat vind ik veel belangrijker.”

Nee, ook Zwaan en Evert van der Mije, eigenaren van pension ’t Zwanenest, houden niet van woekerprijzen. Evert: „Wij hebben veel vaste gasten. Vrienden kun je hen niet noemen, maar het zijn wel heel goede relaties.” Zwaan: „Die kun je niet het vel over de neus trekken.” Ze verhuren, al bijna vijftig jaar, kamers in hun rijk uitgedoste pension, compleet met een sierlijke tuin, waarin onder meer twee gigantische konijnen elkaar achterna zitten. Normaliter rekenen ze in het voorjaar 30 tot 35 euro per persoon per nacht, straks wordt dat 80 tot 100 euro.

De lotto winnen is gunstiger

„Het winnen van de lotto is nog altijd gunstiger dan profiteren van het circuit”, glimlacht Evert, behalve pensionhouder ook gepensioneerd weg- en waterbouwkundige. Ze blijven laconiek onder alle opwinding. Zwaan: „De mensen jutten elkaar op. Ze maken elkaar gek. Ik hoorde laatst iemand zeggen dat ze nog even wil wachten met het verkopen van haar huis, omdat zij denkt dat de prijs door de Grand Prix veel hoger wordt. Nou ja!”

Terughoudendheid is ook wat de gemeente predikt. Wethouder Ellen Verheij: „Het is aan hoteliers om de prijs te bepalen. Dat is een spel van vraag en aanbod. Wel is van belang om te bedenken dat de gasten zich welkom voelen en na hun bezoek erover denken om nog eens terug te komen.”

Het zijn woorden naar het hart van Lana Lemmens, directeur van Zandvoort Marketing, waarvoor gouden tijden lijken aangebroken. Zij verwacht op de drie dagen van het eerste weekeinde van mei honderdduizend bezoekers per dag. „Die zullen voor een deel in Zandvoort blijven slapen, dus er is zeker vraag naar overnachtingen.”

Er worden nu hoge prijzen gevraagd, maar die aanbiedingen zijn dus nog niet geboekt

Lana Lemmens Zandvoort Marketing

Op een normale warme zomerdag logeren ongeveer 17.000 bezoekers in het dorp, evenveel als er bewoners zijn. Dat zullen er nu meer worden, al was het maar doordat er ook tijdelijke campings worden ingericht. Lemmens: „Ik betwijfel of bezoekers zulke hoge prijzen willen betalen. Als je straks ergens tien euro voor een biertje zou moeten afrekenen, dan bedank je toch ook? Er worden nu hoge prijzen gevraagd, maar die aanbiedingen zijn dus nog niet geboekt. Wat duur is, staat nog open. Ik moet het allemaal nog zien. Ik hoop dat aanbieders niet alleen het tienvoudige willen verdienen, maar aan de langere termijn denken en gasten het gevoel geven dat ze welkom zijn.”

Want juist op lange termijn, zegt Lemmens, is de Grand Prix een formidabele kans om Zandvoort mondiaal op de kaart te zetten. „Toen hier de race werd gehouden, hebben we daar nog jaren op geteerd. Daar kan geen reclame tegen op. De aandacht die je krijgt als 250 miljoen mensen op televisie de naam Zandvoort voorbij zien komen, is onbetaalbaar. Dat gaat, bewust of onbewust, zitten in de hoofden van racefans, maar ook van mensen die iets hebben gezien of gehoord.”

Het maakt voor de drukte niet uit

Toch is niet iedereen helemaal gelukkig. Zo twijfelen ondernemers en strandtenthouders of het evenement niet veel bezoekers zal afhouden van een bezoek aan het strand of een middagje winkelen. Het eerste weekeinde van mei zou sowieso al druk worden, vooral doordat Duitsers een vrije dag hebben. „Het maakt voor de drukte in het dorp en op het strand eigenlijk niet uit”, zegt pensionhouder Evert van der Mije. Lana Lemmens: „Ik ga ervan uit dat Zandvoort meer gaat verdienen. Maar het kan inderdaad rustiger worden in het dorp. Bezoekers van de Grand Prix gaan vermoedelijk niet ook nog een jurkje kopen.”

De opwinding lijkt verder tragisch uit te pakken voor een speciale categorie: eigenaren van een tweede woning in Zandvoort. Eigenaren van bijvoorbeeld de Rotondeflat aan de boulevard, met zeezicht, willen graag rendement halen uit hun investering door verhuur tijdens de Grand Prix. Ware het niet dat uitgerekend enkele maanden geleden de gemeenteraad heeft besloten strenger te handhaven op de verhuur van tweede woningen. Dat mag officieel niet; alleen wie zelf in Zandvoort woont, mag maximaal 120 dagen zijn woning verhuren. Wethouder

Lees hier het interview met Jan Lammers, de directeur van de Grote Prijs van Nederland

Verheij: „Het verbod is bedoeld om te voorkomen dat woningen aan de voorraad worden onttrokken. De huizenmarkt staat onder druk. Er moet in Zandvoort ook goed geleefd kunnen worden.”

Voor de eigenaren van tweede woningen in de Rotondeflat is het een hard gelag. „De verkeerde mensen worden met dit verbod gepakt”, zegt Joyce Spiers, die de woningen in de Rotondeflat namens de eigenaren verhuurt. „Het zijn veelal ouderen die de tweede woning met een hypotheek hebben gekocht. Ze willen ermee hun pensioen aanvullen.” Ze vindt de maatregel des te onrechtvaardiger, omdat de appartementen, opgeleverd in 1970, volgens haar te klein zijn om als eerste woning te dienen. „Ze zijn nog geen vijftig vierkante meter, gebouwd als hotelappartementen.”

Een van de vaste bewoners van de flat, raadslid Bruno Bouberg Wilson, weerspreekt dit. „Ik woon er sinds de bouw. De eerste zeven jaar heb ik samen met mijn vrouw in één appartement gewoond. Dat ging best.” Joyce Spiers blijft bij haar mening. „Zandvoort wil gastvrij zijn. Maar je mag tweede woningen niet verhuren. Dat is tegenstrijdig. Dit kan echt niet.”

Milieuclubs: ‘Stikstof is niet onderzocht’

De avond valt, de wind rolt over de duinen, het circuit van Zandvoort is stil geworden na opnieuw een dag lawaai. Milieuactivist Marc Janssen van Stichting Duinbehoud stapt van zijn fiets en wijst naar een scherm van enkele honderden meters lang: een paddenscherm in de Kennemerduinen, naast het circuit. Janssen: „Het circuit heeft hier een scherm aangelegd om beschermde diersoorten als rugstreeppadden en zandhagedissen buiten de deur te houden, weg te krijgen, te deporteren. Dat is zo rigoureus gedaan dat het wel een tankgracht lijkt.”

Janssen heeft voor Duinbehoud en namens enkele andere milieuclubs bezwaar aangetekend tegen de ontheffing die de provincie Noord-Holland aan het circuit heeft verleend voor een „ingrijpende verbouwing” van de omgeving, zoals de bouw van tribunes, de aanleg van tunnels onder duinen en geluidswallen, de verbreding van wandelpaden, het aanleggen van wegverhardingen en de aanleg van een nieuwe weg door het Europese Natura 2000-gebied Kennemerland-Zuid. „Er wordt hier behoorlijk wat natuur vernield. Er wordt een stuk van een beschermd natuurgebied afgeknabbeld. Duinen worden plat geschoven.”

Verwoestende uitwerking

En dan heeft hij het nog niet eens over de stikstof gehad, die zo’n verwoestende uitwerking heeft op de biodiversiteit in beschermde natuurgebieden. Janssen: „Er worden hier nu werkzaamheden uitgevoerd waarbij extra stikstof wordt uitgestoten. Daar is geen vergunning voor aangevraagd. Net zo min als is onderzocht hoe veel extra stikstof wordt uitgestoten door de omvang van dit evenement. Daar is allemaal onvoldoende naar gekeken.”

In de verte zijn enkele wandelaars te zien, onzichtbaar zijn de wisenten die hier eveneens leven. Janssen: „Dit is een schitterend natuurgebied; zogenoemde grijze duinen, met veel verschillende kruiden, een rijke vegetatie die Europees is beschermd. Daar mag je niet zomaar aankomen. Er is geen drinkwaterwinning, zodat er een vrij natuurlijke waterstand is. Dat merk je aan de rijke plantengroei: parnassia, honingorchis, moeraswespenorchis. De duinen mogen hier stuiven. Verder is het hier lekker stil, tenminste als er niet wordt geracet. Het circuit produceert veel te veel herrie, het gehele jaar door, en daar moet iets aan gebeuren.”

Minder duingebied

De duisternis valt in. Janssen komt te spreken over het belang van de duinen in het algemeen. „We hebben in de loop der jaren steeds minder duingebied gekregen. Afgegraven voor woningbouw, industrie en bollenteelt. Terwijl het belangrijke gebieden zijn, ze dienen ook als ecologische verbindingen voor soorten die door klimaatverandering van zuid naar noord verhuizen. We moeten er zuinig op zijn.”

Een woordvoerder van Dutch Grand Prix, dat de race organiseert, zegt dat „zo veel mogelijk rekening” wordt houden met natuur en milieu. Over mogelijke consequenties van de stikstofcrisis in Nederland wil Dutch Grand Prix niet veel kwijt. „In ons vergunningstraject, namelijk de aanpassing van een bestaande vergunning, is rekening gehouden met [Programma Aanpak Stikstof] PAS.”