Een geluk bij een klimaatongeluk

Zap VPRO Tegenlicht wijdde een uitzending aan de toekomstige verhouding tussen Nederland en het water. Niet alle oplossingen stemden vrolijk.

Het wassende water vernietigt een zandkasteel in Tegenlicht: ‘Waterlanders’.
Het wassende water vernietigt een zandkasteel in Tegenlicht: ‘Waterlanders’. Beeld VPRO

Goed nieuws bij de klimaatverandering! „Voor het eerst loopt de kennis van de mens vóór op de natuurramp”, hoorde ik in ‘Waterlanders’, de uitzending die VPRO’s Tegenlicht wijdde aan de toekomstige verhouding tussen Nederland en het water. Eigenlijk is het meer een geluk bij een ongeluk: het is prettig om te wéten dat de zeespiegel in 2100 zomaar 30 centimeter (of een meter) hoger kan liggen, maar lastig wordt het wel.

Er kwam zondagavond een fraaie rij oplossingen voorbij, zoals het idee van ingenieur Dirk Butijn, die pleitte voor het aanleggen van een dijk, 20 kilometer uit de kust. Voor hem een logische „voortzetting van de deltawerken”. Achter die nieuwe dijk, met een rustig laaggolvend zeetje voor de deur, kan Nederland gewoon hetzelfde blijven, stelde Butijn. Kosten: slechts 80 miljard. Met 50 miljard uit het Wopke Wiebes-fonds zijn we al over de helft.

Niet alle oplossingen stemden vrolijk. Zo was er een variant op ‘hard wegrennen’: Zeeland, Friesland en Groningen offeren aan de zee. Volgens Geert van der Meulen gaat het om plaatsen „waar we ons misschien nooit hadden moeten vestigen”. Dat laatste geldt toch vooral voor de locaties Almere, Amsterdam en Rotterdam. Bovendien: wie gaat dit de Friezen en Groningers vertellen? Sinds Bonifatius en de gaswinning weten we dat de ontvangst onvriendelijk kan zijn.

De stijgende waterspiegel is maar de helft van het probleem, want tegelijkertijd zakt de bodem van onze polders weg. Om daar iets aan te doen moet het grondwater omhoog, maar dan wordt het land te drassig voor onze zware landbouwmachines en onze hoogproductieve koeien.

Er lopen inmiddels alternatieve projecten, zoals het teruggeven aan de natuur van boerenland in de Krimpenerwaard. Het zag er schitterend uit, met bosjes, water en tientallen plantensoorten, maar dat vond niet iedereen. In beeld kwam Gert Hagendoorn, wiens familie daar al sinds 1890 boerde. Waarschijnlijk wordt zijn land onteigend.

Het weitje dat mij zo paradijselijk voorkwam, vond de boer een ‘gribus’, vol met „verkeerde grassen”. Hij keek ernaar alsof het een stortplaats vol drugsafval was. „Ik vind het zonde van de polder. Daar komt niets meer vanaf, er kunnen hooguit nog een paar schapies lopen.” Hier stond een man die niet kon begrijpen hoe het idee van wat vooruitgang is, ineens 180 graden is gedraaid: alles moet weer worden zoals in 1890. Het pleit voor regisseur Martijn Kieft dat in een verhaal over de noodzaak van toekomstige maatregelen ook ruimte is voor de mensen die tussen de wielen dreigen te komen.

Waterlanders

De zeespiegel stijgt en de bodem zakt. Hoeveel blijft onzeker. Hoe gaat Nederland om met de fundamentele onzekerheid omtrent de zeespiegelstijging?Aanstaande zondag om 21.05 uur op NPO 2 'Waterlanders'

Geplaatst door VPRO Tegenlicht op Dinsdag 17 september 2019

Van de ideeën van landschapsarchitect Eric-Jan Pleijster zal Hagendoorn ook niet gelukkig worden. Pleijster brengt mensen bijeen om na te denken over ‘Waterland’, een Nederland anno 2200 waarin het westen grotendeels ondergelopen zal zijn. Acht miljoen mensen zullen zich hebben gevestigd in wat nu het oosten des lands is. Ze zien ze daar aankomen, al die westerlingen op de vlucht. „Het is wel leuk dat de Randstedelingen dan eens de underdog zijn”, zei iemand.

Het enthousiasme van Pleijster was aanstekelijk, want de binnenzee die achter de duinresten zou ontstaan, zat volgens hem vol mogelijkheden voor wat hij ‘Waterlanders’ doopte.

Ga maar na: superterpen in Friesland („kan dat eindelijk een eiland worden”), drijvende woonwijken voor wie dat wil en als er mensen zijn die heel erg gehecht zijn aan de historische binnenstad van Amsterdam kon daar nog wel een dijkje omheen worden gelegd en konden mensen daar nog best wonen. Het hoort niet, maar luisterend naar Eric-Jan Pleijster kreeg ik best zin in de klimaatcrisis.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.