Opinie

De magie van Pavarotti

Frits Abrahams

Voor de ingang van poptempel de Melkweg in Amsterdam zaten en lagen zaterdagmiddag enkele honderden, vooral vrouwelijke, muziekfans. „Voor wie komen jullie?” vroeg ik enkele meisjes. „Voor Julia Michaels”, antwoordden ze.

Het bleek een jonge Amerikaanse zangeres te zijn, als singer-songwriter een rijzende ster, begreep ik. Het was vroeg in de middag, de meisjes zaten al vanaf ’s morgens half tien te wachten op een optreden dat pas om half acht ’s avonds zou beginnen. Het was uitverkocht en ze hadden al kaartjes, maar ze wilden vooraan in de zaal zitten.

De magie van muziek. Ik kon erover meepraten want ik offerde deze zonnige middag op om enkele meters verderop in een bioscoop de voorpremière te zien van de documentaire Pavarotti over de beroemde, in 2007 overleden Italiaanse tenor. Op de vraag hoe hij herinnerd wil worden, zegt Luciano Pavarotti in deze film: „Als iemand die de opera dichter bij het volk heeft gebracht.”

Dat is hem in mijn geval bijzonder goed gelukt, want hij was de eerste operazanger van wie ik, tot dan toe alleen liefhebber van popmuziek, veertig jaar geleden een plaat kocht: Pavarotti’s Greatest Hits. Ik zie de doorgewinterde operakenners nu ineenkrimpen, maar die formidabele stem, gecombineerd met een aantal fluwelen aria’s, voorop uiteraard ‘Nessun dorma’ – het was voor mij een openbaring.

Mijn bewondering luwde enigszins toen ik later bij zangers als Tauber, Gigli, Wunderlich en Tagliavini merkte dat het ook wat minder hard en scherp kon. Maar enkele jaren geleden hoorde ik Pavarotti op een moment dat ik er kennelijk extra ontvankelijk voor was, onverwachts uit de radio knallen en besefte ik weer: mooier kan een mens niet zingen. Sindsdien schalt Pavarotti weer door mijn huis alsof hij net uit zijn graf is opgestaan.

Deze documentaire wilde ik me daarom niet laten ontgaan. Ik werd niet teleurgesteld, integendeel, het was een overrompelende ervaring. De film combineert verrassende inkijkjes in zijn privéleven met de grandioze zang van een aantal hoogtepunten uit zijn rijke carrière. Na twee uur blijf je als kijker bijna bedwelmd achter: zo veel emotie, op en achter het podium, zo veel schoonheid.

Zeker, er valt een en ander op deze film af te dingen; in het buitenland is dat ook al gebeurd. De regisseur, Ron Howard, heeft vooral voor de positieve kanten van dit bijzondere leven gekozen. Je ziet Pavarotti gloriëren als wereldster op alle belangrijke podia en als weldoener erbuiten. Zijn schaduwkanten krijgen minder aandacht, maar toch genoeg om de film niet te laten ontaarden in een hagiografie.

Zijn eerste echtgenote en zijn dochters komen uitvoerig aan het woord en ze sparen pa niet. „Hij heeft me voorgelogen”, zegt zijn vrouw. De katholieke Pavarotti had langdurige affaires met enkele van zijn assistentes, die ook aan het woord komen. Hij veroorzaakte een groot schandaal in Italië toen hij van zijn eerste vrouw scheidde en trouwde met een ruim dertig jaar jongere vrouw, Nicoletta Mantovani.

Als artiest haalde hij zich met zijn grillige gedrag vaak de woede op de hals van concertgebouwdirecties. Hij keerde zich ook steeds meer van de opera af, liever gaf hij lucratievere recitals. Dat zijn de minpunten, maar hij bood zijn bewonderaars zoveel moois dat ze het hem graag hebben vergeven.