De wereld is getuige van een ‘emancipatiegolf van jongeren’

Jeugdprotesten Dit weekend werd in New York het digitale platform State of Youth gelanceerd, waar jeugdige actievoerders uit de hele wereld terecht kunnen voor advies en financiering. Overal staan jongeren op, niet alleen voor het klimaat.

De 16-jarige klimaatactivist Greta Thunberg (midden), zaterdag bij de opening van de Youth Climate Summit van de VN in New York.
De 16-jarige klimaatactivist Greta Thunberg (midden), zaterdag bij de opening van de Youth Climate Summit van de VN in New York. Foto EPA.

Je bent 9, je woont in de VS en je verkoopt je knutselwerkjes omdat je geld nodig hebt om wezen te helpen die het slechter hebben dan jijzelf – en uiteindelijk help je 30.000 mensen. Of je bent 16, woont in Zuid-Afrika en ontwikkelt in de keuken een poeder dat gewassen resistenter moet maken tegen droogte, want droogte is het grote probleem in je omgeving. Of je bent 9 in een sloppenwijk in de Liberiaanse hoofdstad Monrovia en een meisje van 13 wordt verkracht en gewurgd. Vervolgens breng je scholieren op de been om te protesteren tegen seksueel geweld.

Neha Gupta (23) Kiara Nyrghin (19) en Abraham Keita (20) studeren nu in de VS, maar lieten als tieners al zien waartoe jongeren in staat zijn. De Amerikaanse Emma González (19) bracht honderdduizenden op de been tegen wapenbezit na een schietpartij op haar middelbare school waarbij 17 scholieren om het leven kwamen. Het wereldwijde klimaatdebat is nieuw leven ingeblazen door een zestienjarig scholiere uit Zweden, die naar de VS zeilde om het Congres en de VN toe te spreken. „Wij jonge mensen zijn verenigd”, zei Greta Thunberg zaterdag op de UN Youth Climate Summit, „Wij zijn niet meer tegen te houden.”

Lees ook: ‘Niemand mag met het klimaat doen wat hij wil’

Jongeren, zo lijkt het, komen steeds vaker van de bank en proberen gehoord te worden of iets te doen. The Guardian doopte ze al ‘generatie Greta’. Wat motiveert ze? Nyrghin: „Jongeren komen in actie omdat ze niet blij zijn met de wereld om hen heen. Ze komen in actie en ze zien dat volwassenen daar op letten.” Gupta: „Je ziet dat mensen in actie komen, grote demonstraties, dáár gaan ze voor.” Bezorgdheid over het klimaat speelt een belangrijke rol, maar het activisme blijft daartoe niet beperkt, zegt ze.

Jongeren kwamen wel eerder in actie, de klimaatmarsen – 4,5 miljoen jongeren vorige week vrijdag – herinnerden één VN-diplomaat aan ‘1968’. „Ik denk dat we nu een emancipatiegolf van jongeren zien”, zegt Marc Dullaert, voormalig Nationaal Kinderombudsman. Hij denkt niet aan jongerenbeweging en studentenprotest van ‘1968’ maar aan 1919. „Honderd jaar geleden had je de vrouwenkiesrecht-beweging. Nu zijn het jongeren.”

Nieuw digitaal jongerenplatform

Dullaert richtte de ngo Kids Rights op en draagt zo zelf bij aan die emancipatiegolf. Op de VN lanceerde hij zaterdag samen met Facebook en met medewerking van de Erasmus Universiteit een digitale „State of Youth”, een permanent digitaal platform voor jonge activisten. Vrijdag presenteerde hij het project al op een conferentie van Nobelprijswinnaars in Mexico. Dullaert heeft het bedacht, maar een jongerenbestuur, waartoe ook Gupta, Nyrghin en Keita behoren, bepaalt waar de State of Youth zich mee gaat bezighouden. Het debat loopt via Facebook en Instagram – in eerste instantie wil Facebook tussen 60 en 100 miljoen jongeren bereiken.

Bekijk hier de foto's van wereldwijde klimaatprotesten:Staken voor het klimaat, de hele wereld doet mee

Jongeren tussen 13 en 24 kunnen bij State of Youth terecht voor advies, training en financiering, via de ngo Kids Rights, als ze zelf in actie willen komen. Daarnaast wordt er elke drie maanden een ‘Preferendum’ gehouden, een referendum waarmee je voorkeuren kunt aangeven. Dit weekend werd een stemming over klimaat gestart. Uit een lijst van zestien klimaatmaatregelen zullen jongeren samen de drie meest belovende aanwijzen. Het resultaat moet dan zijn weg vinden naar wereldleiders.

Jongeren, zegt Dullaert, worden steeds vaker gehoord. In Nederland, werd in de Troonrede aangekondigd, komt een jeugdparlement. Ierland zal de Preferendum-resultaten gebruiken voor een debat tussen jongeren en parlement. In Denemarken heeft de regering een jongerenadviesraad voor klimaat.

Loop je niet toch het risico dat wereldleiders de jongeren-aanbeveling van zo’n Prefrendum gewoon zullen negeren? Gupta veert op: „Risico loop je met alles wat je doet.”