Achter de schermen is de SP vooral druk met zichzelf bezig

Partijraad SP Standpunten van andere partijen naderen die van de SP, constateert de partij tevreden. Maar extra zetels levert dat nog niet op.

Partijleider Lilian Marijnissen spreekt SP'ers toe op de partijraad in Amersfoort.
Partijleider Lilian Marijnissen spreekt SP'ers toe op de partijraad in Amersfoort. Foto Bram Petraeus.

Als partijleider Lilian Marijnissen zaterdag op de partijraad van de SP terugblikt op de Algemene Politieke Beschouwingen, zou je kunnen denken dat de partij de wind meeheeft. De Tweede Kamer steunde unaniem een oproep van de socialisten voor fors hogere lonen, en „het woord kapitalisme is in de Kamer nog nooit zo vaak gevallen”, zegt Marijnissen. En als het werd gebruikt, was dat vrijwel altijd om er kritiek op te leveren, constateert ze tevreden.

Maar achter de schermen is de SP vooral druk bezig met zichzelf. Want hoewel Marijnissen op de partijbijeenkomst vaststelt dat andere partijen in hun standpunten over lonen en marktwerking „onze kant op komen”, profiteert de partij daar electoraal niet van. In de peilingen staat de SP op verlies. Uit onderzoek van I&O Research bleek zaterdag nog dat de partij virtueel kiezers verliest aan de PvdA. Bovendien verloor de partij zetels bij de afgelopen vier verkiezingen, en vertrokken de afgelopen tien jaar zo’n tienduizend leden.

En dus studeert een speciale commissie – sinds partijvoorzitter Ron Meyer na de nul zetels bij de Europese verkiezingen zijn vertrek aankondigde – op hoe het anders moet. Een eerste versie van het rapport Samen verder wordt deze weken besproken in de afdelingen. Die buigen zich ook over de vraag wie Meyer moet opvolgen en uit welke andere leden het nieuwe partijbestuur moet bestaan.

Chris Hesse, afdelingsvoorzitter van Heerlen, bespreekt het rapport deze maandag in zijn afdeling, vertelt hij op de partijraad. Hij vindt het belangrijkste dat SP’ers nu met elkaar spreken over „wat voor partij we eigenlijk zijn”.

De koers

De keuze voor een nieuwe SP-partijvoorzitter bepaalt, meer dan bij andere politieke partijen, de koers die de partij organisatorisch en inhoudelijk zal varen. Dat is historisch zo gegroeid: Jan Marijnissen was een tijdlang partijvoorzitter én partijleider. Onder Ron Meyer kregen actievoeren en ideologische scholing in het marxisme de laatste jaren meer aandacht. Inhoudelijk werd de partij kritischer op een thema als migratie, wat sommige SP’ers als een ongewenste ruk naar rechts zagen.

Lees ook: Oud-wethouder Jannie Visscher voorgedragen als nieuwe SP-voorzitter

Die koers-Meyer staat nu ter discussie. Een groep kritische leden komt sinds een jaar bij elkaar en vindt het tijd voor ideologische herbezinning. Deze groep pleit voor een ruimhartiger vluchtelingenstandpunt. In Samen verder staat ook dat SP-leden intern laten weten te twijfelen aan de „effectiviteit en haalbaarheid” van de strategie onder Meyer om witte niet-stemmers in de achterstandswijken te bereiken. De SP moet zich weer meer richten op mensen die sneller gaan stemmen, zoals jongeren en middengroepen, vinden zij.

De partij heeft oud-wethouder in Groningen en Eindhoven Jannie Visscher onlangs voorgedragen als nieuwe voorzitter. Maar er is in elk geval één tegenkandidaat, oud-wethouder van Breda Patrick van Lunteren. Daarmee is het zeker dat er, net als in 2015, een verkiezing komt. Toen daagde Tweede Kamerlid Sharon Gesthuizen Ron Meyer uit, de kandidaat van het partijbestuur. Of er nu nog meer voorzitterskandidaten zijn, is onbekend. Op het partijcongres in december wordt de nieuwe voorzitter officieel gekozen.

Onduidelijk is nog of en waarop de twee kandidaten zich inhoudelijk onderscheiden. Visscher zegt dat ze in de SP „heel breed de noodzaak voelt om dingen te verbeteren”. Over wat ze concreet wil, blijft ze nog op de vlakte; ze wil eerst uitgebreid met de leden in gesprek. Tegenkandidaat Van Lunteren vindt dat na goede investeringen van Meyer in de organisatie van de partij het verhaal van de SP wat „sleets” is geworden. Hij wil zich richten op een nieuwe „aansprekende boodschap” voor de partij. „Socialisme is optimisme, zeg ik altijd.”

Een lastige taak krijgt de nieuwe voorzitter sowieso. De partij is behoorlijk verdeeld, laat Samen verder zien. Een kwart van de leden vindt de partij te links, een kwart juist te rechts. Potentiële SP-stemmers vinden de SP-standpunten op thema’s als klimaat en migratie „onduidelijk”.

Van Lunteren wil dat de SP zich hier meer op profileert. „We zijn te lang blijven focussen op zorg en inkomen, terwijl de maatschappelijke discussie over andere zaken ging.” Hij ziet het als zijn taak de verschillende kampen in de partij weer bij elkaar te brengen. „Jannie heeft veel ervaring, maar ik denk dat ik kan brengen wat nu nodig is: vrolijkheid en verbinding.”