Kamer: maak dubbel paspoort weer mogelijk voor Brexit-gedupeerden

Het leven van Nederlanders in het VK dreigt ontwricht te raken door de Brexit. Een bonte meerderheid van politieke partijen wil een noodwet invoeren die een dubbele nationaliteit mogelijk maakt, om hen te helpen.

Eurostar-trein tussen Amsterdam en Londen. Volgens de initiatiefnemers van de wet dreigt er chaos na de Brexit en daarom moeten de ruim 100.000 Nederlanders die in het VK wonen beschermd worden.
Eurostar-trein tussen Amsterdam en Londen. Volgens de initiatiefnemers van de wet dreigt er chaos na de Brexit en daarom moeten de ruim 100.000 Nederlanders die in het VK wonen beschermd worden. Foto Joris van Gennip

Voor Nederlanders in het Verenigd Koninkrijk die in een spagaat dreigen te raken door de Brexit moet – bij hoge uitzondering – een dubbele nationaliteit mogelijk worden gemaakt. Dat vindt een meerderheid in de Tweede Kamer. Maandag wordt hiertoe een wetsvoorstel ingediend, bevestigt een van de initiatiefnemers, het Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66).

Behalve door D66 wordt de ‘Brexit-noodwet’ gesteund door een bont gezelschap van partijen: PvdA, VVD, GroenLinks en 50Plus. De initiatiefwet moet Nederlanders in het VK in staat stellen om een tweede nationaliteit aan te vragen, zonder hun huidige nationaliteit te hoeven opgeven, zodat hun levens na een chaotisch Brits vertrek uit de Europese Unie niet ontwricht raken. De Rijkswet op het Nederlanderschap staat dit momenteel niet toe.

„De Britse politici spelen een potje poker met als inzet de zekerheden van de bevolking”, zegt PvdA-leider Lodewijk Asscher. „Nederlanders die in Groot-Brittannië wonen, verkeren daardoor in een hele onzekere situatie. Als de Britse politici niet bij zinnen komen, worden zij straks voor de keuze gesteld: vertrekken of het Nederlanderschap verliezen.”

Lees ook over de chaos die de Britse ambtenarij verwacht na een No-Deal-Brexit

Terugwerkende kracht

De noodwet zou met terugwerkende kracht werken: wie na 23 juni 2016, de datum van het Brexit-referendum, uit bezorgdheid van nationaliteit is gewisseld, kan zijn oorspronkelijke nationaliteit terugkrijgen. De noodwet is wel tijdelijk: na de inwerkingtreding krijgen burgers zes maanden de tijd om een tweede nationaliteit aan of terug te vragen.

Sjoerdsma spreekt van „een schild tegen nare maatregelen” voor de ongeveer 100.000 Nederlanders die in het VK wonen. „Deze mensen zitten in verlammende onzekerheid”, zegt hij. „Ze durven soms geen levensbeslissingen meer te nemen, over zaken als werk of zorg voor hun ouders ver weg.”

De Raad van State adviseerde in april na bestudering om „af te zien” van het wetsvoorstel. Het adviesorgaan noemt de noodwet „ingrijpend” en spreekt van een „onomkeerbare oplossing” waarmee de Nederlanders in het VK „meer wordt geboden dan nodig is”. „Primair is het VK aan zet om voor de Nederlanders in het VK in een fatsoenlijke oplossing te voorzien”, aldus de adviseurs, die ruimte zien voor alternatieve oplossingen.

Ondanks dit negatieve advies wil een Kamermeerderheid doorzetten. Volgens de vijf partijen schat de Raad van State de situatie te optimistisch in: de Britse regering is onvoorspelbaar, het Britse parlement is geblokkeerd en de Brexit-deal met de EU is herhaaldelijk weggestemd. „Het liefst zouden we er natuurlijk uitkomen, de Britten zijn een zeer belangrijke bondgenoot”, zegt Sjoerdma. „Maar er dreigt chaos, op z’n zachtst gezegd, en daarom worden we gedwongen om vanuit Nederland zelf iets te doen.” Volgens Sjoerdsma zijn de gevolgen van Brexit nu al niet langer theoretisch meer, zoals de Raad van State lijkt te suggereren. Hij wijst op de Europese verkiezingen in mei, toen het voor veel niet-Britse EU-burgers in het VK moeilijk en soms zelfs onmogelijk bleek om te gaan stemmen.

Versneld behandelen

Lees ook: hoe de Britten buiten het VK zich schrap zetten voor een leven na de Brexit

De vijf partijen achter de noodwet benadrukken dat „deze uitzonderlijke maatregel nodig is vanwege de unieke situatie die de Brexit is”, en omdat Nederlanders in het VK „niets kunnen doen om zichzelf te beschermen”. In een eerdere versie van het wetsvoorstel werd ook de 45.000 Britten in Nederland de mogelijkheid van een dubbele nationaliteit geboden, maar dat is geschrapt omdat de onzekerheid voor die groep inmiddels al beduidend is verkleind. De Europese Commissie heeft gepleit voor een vrijstelling van de visumplicht voor Britten en Nederland heeft gezegd soepel om te zullen gaan met verblijfsvergunningen.

Het is de bedoeling dat de wet in versneld tempo wordt behandeld door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer en voor de geplande vertrekdatum van de Britten uit de EU, 31 oktober, rond is.