Opinie

Schok: die drones komen nu ook onze kant op

Drones Lang waren de Amerikanen en hun bondgenoten de baas in de lucht. Maar door de recente drone-aanvallen op Saoedie-Arabië lijkt een einde te komen aan het eenrichtingsverkeer, schrijft .

Graffiti in Jemen, als protest tegen de Amerikaanse drone-aanvallen in dat land.
Graffiti in Jemen, als protest tegen de Amerikaanse drone-aanvallen in dat land. Foto epa

Jarenlang hebben de Saoediërs straffeloos hun bommen kunnen afwerpen, ook op veel burgerlocaties. In hun meedogenloze luchtcampagne tegen de Houthi-strijdkrachten in het naburige Jemen werden ze voluit gesteund door de Verenigde Staten. De Houthi’s op hun beurt leken nauwelijks serieuze schade toe te kunnen brengen aan Saoedi-Arabië of aan voorzieningen die de Amerikaanse belangen behartigen.

Lees ook: VN sturen experts naar Saoedi-Arabië om aanval te onderzoeken

Afgelopen jaar veranderde dit gaandeweg, nadat de aanvallen op luchthavens werden opgevoerd – al troffen deze vaak nauwelijks doel. Maar de verwoestende aanvallen op twee zwaar beveiligde Saoedische olie-installaties, zaterdag 15 september, vormen de ommekeer. De aanvallen op het belangrijke olieveld Khurais en de enorme raffinaderij van Abqaiq, de grootste van het land, hebben ervoor gezorgd dat circa vijf procent van de wereldolietoevoer, op z’n minst tijdelijk, is platgelegd.

De aanvallen zijn opgeëist door Houthi-rebellen in Jemen. Deze gewapende groepering wordt gesteund door Iran. Saoedi-Arabië leidt de Arabische coalitie die de Jemenitische regering in haar strijd tegen de Houthi’s steunt. Volgens de Saoedische autoriteiten bestonden de aanvallen uit 25 drones en raketten, afgevuurd door Iran. Iran betwist die beschuldigingen.

Van meet af aan heeft Amerika de mondiale oorlog tegen terreur gevoerd vanuit de onuitgesproken veronderstelling dat de vijand te verspreid en te primitief was om doeltreffend terug te slaan. Zo houden Amerikaanse drones vierentwintig uur per dag de wacht over de schuilplaatsen van Al-Qaeda in het grensgebied tussen Pakistan en Afghanistan, zonder dat Amerikanen en hun belangen het gevaar lopen zelf slachtoffer van een drone-aanval te worden. De Amerikaanse strijdkrachten en hun bondgenoten zijn de baas in de lucht. Komt daar binnenkort een einde aan?

De grootste schok van 9/11 was de jiu jitsu waarmee de geavanceerde technologie van het Westen was omgezet in wapens waarmee datzelfde Westen werd getroffen. Maar de inzet van burgervliegtuigen als raketten is evenals bommen in schoenen of ondergoed in essentie een eenmalige gebeurtenis: verraderlijk slim maar niet eindeloos herhaalbaar.

Lees ook: De grootste olieprijsstijging binnen één dag in bijna dertig jaar. Dat was maandag het gevolg van de droneaanval

Door de enorme technologische kloof zijn de verhoudingen op het huidige, mondiale slagveld scheef gegroeid. Hoogopgeleide Amerikaanse militairen beschikken over ’s werelds meest geavanceerde uitrusting en technieken: van nachtzichtapparatuur tot aanvalshelikopters, van trefzekere inlichtingen tot een scala van op afstand bestuurde wapens. Ze zijn verzekerd van luchtsteun en beschikken over nagenoeg onbeperkte middelen.

Schrille, Iraanse retoriek

Maar het risico van zelfgenoegzaamheid dreigt. De Verenigde Staten hebben zo’n zeshonderd militaire bases overzee, plus nog tal van andere buitenposten van allerlei aard. Hoeveel zorg en aandacht hebben ze besteed aan hun beveiliging tegen luchtaanvallen in vergelijking tot de beveiliging van de terreinen op de grond? Of dachten de Verenigde Staten werkelijk dat de pijn maar één kant zou op gaan?

De Amerikaanse ‘maximale druk’ op Iran, waardoor de Iraanse olieverkoop op doeltreffende wijze onmogelijk is gemaakt, is tot het maximum opgevoerd in de gedachte dat dit straffeloos zou zijn. Ondanks de schrille, Iraanse retoriek geloofden de Amerikaanse besluitvormers toch niet echt dat Iran, een middelgrote mogendheid met een zeer beperkte militaire slagkracht, serieuze schade aan Amerikaanse belangen zou kunnen toebrengen?

De eerste belangrijke aanwijzing dat deze inschatting misschien niet klopte, diende zich op 20 juni van dit jaar aan. Toen haalde een Iraanse raket een onbemande Amerikaanse verkenningsdrone neer. In eerste instantie wilde de Amerikaanse president Trump reageren door Iraanse doelen te bestoken, in tweede instantie blies hij deze aanvallen net voor de lancering toch af, nadat hij had gehoord hoeveel Iraanse slachtoffers er zouden vallen.

Oorlogvoering per drone

Bestond het besef toen al dat de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), een van de sterkste Amerikaanse bondgenoten in de Perzische Golf en uitvalsbasis van de bewust dronevlucht, misschien wel een prijs zouden moeten betalen voor een Amerikaanse actie die zonder hun toestemming was ondernomen? De VAE hebben daarop de terugtrekking van hun strijdkrachten uit Jemen aangekondigd en een delegatie naar Iran gestuurd.

Loopt het tijdperk van eenrichtingspijn ten einde? Waarschijnlijk kon het ook niet blijven voortduren.

Oorlogvoering per drone is een vrij goedkope techniek. Naarmate andere strijdkrachten dit onder de knie krijgen, wordt het uitgangspunt van totale overmacht in de lucht van de Verenigde Staten en hun bondgenoten op de proef gesteld.

De techniek van kruisraketten is ingewikkelder, maar ook dat is een kwestie van tijd. Dat betekent niet dat de Verenigde Staten en hun bondgenoten een militaire nederlaag zullen lijden, wel dat anderen de kosten van het Amerikaans beleid kunnen verhogen op manieren die wij niet eerder voorzagen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.