Merkel zet vol in op het tegengaan van klimaatverandering

Duitsland maakt autorijden en vliegen duurder en olie stoken wordt uitgefaseerd. Zo wil het land zijn klimaatdoelen halen.

De Duitse bondskanselier Angeka Merkel op de persconferentie waar zij bekend maakte tot 2023 vijftig miljard euro uit te trekken voor de strijd tegen klimaatverandering.
De Duitse bondskanselier Angeka Merkel op de persconferentie waar zij bekend maakte tot 2023 vijftig miljard euro uit te trekken voor de strijd tegen klimaatverandering. Foto ALEXANDER BECHER/EPA

Terwijl vrijdag in landen over de hele wereld massaal werd gedemonstreerd voor bestrijding van klimaatverandering, presenteerde de Duitse regering een omvangrijk pakket maatregelen waarmee Duitsland zijn klimaatdoelen voor 2030 wil halen. Autorijden en vliegen wordt duurder. De subsidies voor elektrische auto’s gaan omhoog. En voor treinkaartjes gaat het lage BTW-tarief gelden.

De inbouw van installaties voor oliestook in huizen wordt vanaf 2026 verboden. Er komt een nieuw systeem voor de handel in emissierechten, waarvan een dempend effect moet uitgaan op de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen door verkeer en gebouwen. Elk jaar zal een onafhankelijke commissie bekijken of de maatregelen wel het beoogde effect hebben. Zo niet, dan worden de plannen aangepast.

In totaal trekt de Duitse regering tot 2023 vijftig miljard euro voor de plannen uit. Uit dat bedrag wordt ook compensatie betaald voor mensen die door de klimaatmaatregelen duurder uit zijn. Zo worden de hogere brandstofkosten in het verkeer deels gecompenseerd door het bedrag te verhogen dat pendelaars bij de inkomstenbelasting mogen aftrekken voor hun woon-werk-verkeer.

Brandenburger Tor

Op nauwelijks meer dan een kilometer afstand van de Brandenburger Tor, waar volgens de politie 100.000 (volgens de organisatoren 270.000) volwassenen en kinderen betoogden, begon bondskanselier Merkel de presentatie van de plannen met een persoonlijke noot. Ze zei begrip te hebben voor mensen die zich afvragen waarom ze haar regering nog zouden geloven, nu duidelijk is dat ze de klimaatdoelen voor 2020 waarschijnlijk niet zal halen.

Nu bindt Duitsland zich aan het doel om de uitstoot van broeikasgassen in 2030 ten opzichte van 1990 met 55 procent te hebben verminderd. „Ons klimaatkabinet [de groep meest betrokken ministers, red.] blijft in functie en zal ondersteund door experts ieder jaar bekijken of we nog op koers liggen”, aldus Merkel. Eerder deze maand had zij de bestrijding van de klimaatverandering de „opgave van de eeuw” genoemd.

Hoewel de plannen volgens oppositiepartijen niet ver genoeg gaan, is toch opmerkelijk dat de coalitie van CDU, CSU en SPD het erover eens kon worden. Een jaar geleden leek zoiets nog hoogst onwaarschijnlijk. Maar sindsdien is tot politiek Berlijn doorgedrongen dat een groot deel van de bevolking de ernst van de klimaatcrisis onderkent. Daarbij spelen de verrassend sterke resultaten van de Groenen mee, vorig jaar bij de deelstaatverkiezingen in Beieren en Hessen, terwijl de partij in landelijke peilingen de SPD ruim voorbijgestreefd is.

Lees ook: Milieuactivisten richten vizier op Duitse automakers

Verschillende ministers betuigden hun dank aan de betogers die de politiek de afgelopen tijd met demonstraties onder druk hebben gezet. „Fridays for future heeft ons allemaal wakker geschud”, zei vicekanselier en minister van Financiën Olaf Scholz (SPD) over de beweging van scholieren die in navolging van Greta Thunberg op vrijdagen van school wegbleven om te demonstreren. Bondskanselier Merkel haalde instemmend de leus van Thunberg aan „Unite behind the science” (laten we ons verenigen achter de wetenschap), en voegde daaraan toe: „Wie negeert wat evident is, werkt niet mee aan een rechtvaardige toekomst.”

Week van acties

De betogingen vrijdag begonnen in Australië en verspreiden zich in de loop van de dag naar Japan, India, Oeganda, Zuid-Afrika, Oekraïne en verder over de wereld. In Duitsland waren grote demonstraties in Hamburg, Keulen, München, Freiburg en honderden andere grote en kleine steden. Ook in Londen werd gedemonstreerd. Het is de opmaat voor een week van acties. Maandag spreken staatshoofden en regeringsleiders bij de Verenigde Naties in New York over maatregelen om de verdere opwarming van de planeet tegen te gaan. In Nederland wordt komende vrijdag gedemonstreerd.

„Zonder de scholieren hadden we hier allemaal niet gestaan”, zegt zelfstandig software ondernemer Tilman Singer, die tegenover het ministerie van Financiën in Berlijn deelneemt aan een betoging van ‘ondernemers voor het klimaat’. „Het is goed dat hun generatie ons heeft aangespoord.”