Leefstijlhulp bij afvallen wordt nauwelijks ingezet

Zorg Hoewel hulp bij overgewicht vergoed wordt door zorgverzekeraars, wordt er nog weinig gebruik van gemaakt.

Foto Daizuoxin

De hulp voor mensen met overgewicht komt niet goed op gang. Zorgverzekeraars vergoeden sinds januari tweejarige programma’s voor een gezonde leefstijl. Maar deze ‘Gecombineerde Leefstijlinterventie’ (GLI), die in de basisverzekering zit, zonder eigen risico, bereikt nog te weinig mensen, waarschuwen artsen.

De helft van de volwassen Nederlanders is te zwaar. Zij lopen, als ze nog niet ziek zijn, een verhoogd risico op onder meer diabetes type 2, hart- en vaatziekten en bepaalde soorten kanker. 3,5 miljoen mensen komen in aanmerking voor begeleiding bij gezonde voeding, beweging en gedragsverandering.

De GLI wordt sinds januari zonder eigen bijdrage of eigen risico vergoed, als onderdeel van het Preventie-akkoord. Met dat akkoord toont staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, CU) stevige ambities om roken, overmatig drinken en overgewicht aan te pakken. In 2040 zou nog maar 38 procent van de volwassenen te zwaar mogen zijn. Dat haalt Blokhuis niet als maatregelen zoals de GLI niet van de grond komen.

Hoogleraar Liesbeth van Rossum, internist in het Erasmus MC en voorzitter van het Partnerschap Overgewicht Nederland, ziet veel opstartproblemen. Zo leveren declaraties en contracten nog veel rompslomp op. Leefstijlcoaches krijgen vaak laat hun declaraties vergoed en niet alle zorgverzekeraars betalen het maximale tarief van 786 euro. Ook zijn er nog te weinig leefstijlcoaches. Van Rossum: „Er zijn veel witte vlekken op de kaart, in Zeeland bijvoorbeeld kunnen patiënten nog nauwelijks terecht.”

Onbekend en onbemind

Naast praktische knelpunten spelen onbekendheid en onbemindheid een rol, ziet ook Tamara de Weijer, huisarts en voorzitter van de vereniging Arts en Leefstijl. „Artsen denken vaak dat ze maar één of twee patiënten mogen doorverwijzen. Ook vinden veel huisartsen dat preventie niet hun taak is en zijn ze bang dat er te veel op hun bordje komt. Terwijl de GLI die zorg juist weghaalt bij artsen en voorkomt dat mensen diabetes type 2 of andere aan overgewicht gerelateerde ziektes krijgen.” Van Rossum: „Obesitas zélf behandelen we niet, terwijl het een erkende ziekte is. Het hoort bij onze zorgplicht om overgewicht niet-veroordelend te bespreken met de patiënt.”

Patiënten weten meestal niet dat ze deze zorg vergoed krijgen, terwijl op eigen houtje afvallen voor bijna niemand vol te houden is, zegt De Weijer: „Ik heb nooit iemand op het spreekuur naar de GLI horen vragen.” Ook vier mensen met overgewicht die NRC een half jaar volgde, maakten geen gebruik van gratis leefstijlhulp.

Hoewel de zorgverzekeraars nog geen cijfers hebben over het aantal patiënten dat aanspraak maakt op de GLI, is duidelijk dat de 6,5 miljoen die Blokhuis er dit jaar voor uittrok, in eerste instantie voor 8 duizend mensen, niet wordt benut. Van Rossum: „Dat betekent niet dat deze maatregel overbodig is of niet werkt. Nederland is goed op weg om preventie vóór medicatie of operaties in te zetten. Het is zaak om nu extra gas te geven om groeiende zorgkosten als gevolg van obesitas te voorkomen.”

Zorgverzekeraars Nederland zegt namens de verzekeraars in een reactie dat is afgesproken om per 1 januari, voor twee jaar, het contracteren voor zorggroepen te vereenvoudigen.

Afvallen zonder applaus L4-L13