Opinie

Aanpak belastingontwijking Shell is een wassen neus

Winstbelasting Maatregelen om belastingontwijkende multinationals aan te pakken, hebben geen zin zonder Europese samenwerking, schrijft .
De maatregelen die Nederland neemt om winstbelasting te beteugelen, gaan niet werken voorspelt Diederik Stadig.
De maatregelen die Nederland neemt om winstbelasting te beteugelen, gaan niet werken voorspelt Diederik Stadig. Paul Kooi

Twee weken geleden konden we in NRC een analyse lezen over de uitgelekte Miljoenennota, waarin stond dat het kabinet de (linkse) oppositie de wind uit de zeilen heeft genomen door lastenverlagingen voor de burger en lastenverhogingen voor het bedrijfsleven voor te stellen op Prinsjesdag (Oppositie worstelt met Rutte III – en met zichzelf, 16/9). Hoewel lastenverlagingen voor burgers zeer welkom zijn, is er nog genoeg oppositie te voeren over de belastingen op bedrijven, omdat de aangekondigde maatregel een wassen neus is. Dat oppositiepartijen dat niet zien, duidt op een gebrekkige kennis van bedrijfsbelasting.

In de aanloop naar Prinsjesdag en de Algemene Beschouwingen lekte uit dat het kabinet-Rutte III van plan is een voorstel van GroenLinks over te nemen met als doel om de liquidatieverliesregeling (de regeling waarmee Shell verliezen in het buitenland af kan trekken van winsten in Nederland) in te perken. Deze maatregel moet bedrijven als Shell weer winstbelasting laten betalen. Maar de beoogde maatregel zal weinig effectief zijn, om twee redenen.

Lees ook: Het kabinet gaat de winst van multinationals naar verwachting meer belasten.

Ten eerste, omdat belastingontwijking een internationaal probleem is waarvoor een nationale oplossing niet afdoende is. Als het kabinet namelijk serieus is over het aanpakken van belastingontwijking door multinationals, zou het moeten inzetten op verdere Europese samenwerking op dit gebied. Shell is namelijk zo’n ontzettend groot bedrijf dat het haar winsten dan wel immateriële activa (kostbare eigendommen als octrooien, research- en ontwikkelingskosten) makkelijk over de grens kan verplaatsen en derhalve gebruik kan maken van gunstige belastingtarieven elders. Een louter Nederlandse maatregel zal de staatskas dus netto niks opleveren. Nederland is gewoon te klein om dit probleem alleen op te lossen. Maar Nederland blokkeert op Europees niveau al jaren allerlei initiatieven die als doel hebben te zorgen dat de bedrijfsbelastinggrondslag niet verder naar beneden duikelt. Daarom, en vanwege de miljarden die jaarlijks via Nederland worden weggesluisd, werd Nederland onlangs door het Europees Parlement volledig terecht aangemerkt als belastingparadijs.

De tweede reden waarom de beoogde maatregel weinig effectief zal zijn, is omdat de Nederlandse overheid Shell zo graag fiscaal en fysiek in Nederland wil houden dat het een deal zal sluiten om het bedrijf op een andere manier belasting te laten ontwijken.

De Nederlandse Belastingdienst sloot eerder al een overeenkomst met Booking.com. Er is de overheid namelijk veel aan gelegen om de banen die Shell creëert, evenals de andere voordelen die het bedrijf met zich meebrengt, in Nederland te houden. De kans is dus zeer groot dat de Nederlandse overheid Shell een zogeheten tax ruling aanbiedt als alternatief voor het verdwijnen van de liquidatieverliesregeling.

Het ijzer van de oppositie

De Tweede Kamer wordt overigens zelden geïnformeerd over zulke lucratieve deals. Er valt natuurlijk veel te zeggen voor beleid dat bedrijven in Nederland houdt, maar het is wel zo democratisch als het parlement daar ook over geïnformeerd wordt. Daarnaast meen ik dat een bedrijf nooit zo machtig zou mogen zijn dat het concessies kan vragen van een staat, zoals we eerder zagen bij het dividenddebacle. Een Europese oplossing zou ook op dit terrein uitkomst kunnen bieden, omdat bedrijven dan minder makkelijk kunnen dreigen met een verhuizing naar andere belastingparadijzen zoals Luxemburg of Ierland.

Kortom, er is voor linkse partijen nog genoeg oppositie om te voeren. Sterker nog, de oppositie zou juist het ijzer moeten smeden nu het heet is en aan moeten dringen op een Europese oplossing voor belastingontwijking door multinationals. En ten tweede zou de oppositie de overheid scherper moeten controleren op belastingdeals die de Belastingdienst sluit met grote bedrijven. Linkse oppositiepartijen hoeven dus niet te wanhopen, het blijft een onderwerp waar het komende jaar nog genoeg over valt te debatteren.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.